Nỗ lực trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật
Trợ giúp pháp lý (TGPL) cho người khuyết tật là một hoạt động mang tính nhân văn luôn được thành phố quan tâm chỉ đạo thực hiện. Những năm qua, hoạt động TGPL cho người khuyết tật được Phòng Tư pháp các quận, huyện, Trung tâm TGPL nhà nước thành phố (Sở Tư pháp) triển khai hiệu quả, giúp người khuyết tật nâng cao hiểu biết về pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Đối tượng yếu thế cần bảo vệ
Sáng ngày 16-4 vừa qua, hội trường UBND xã Mỹ Đức (huyện An Lão) rộn ràng hơn mọi ngày. Hàng chục người khuyết tật và người thân của họ được cán bộ xã, thôn hỗ trợ đưa tới UBND xã để nghe TGPL và tư vấn pháp luật miễn phí. Chị Trịnh Thị Thắm ở thôn Tiến Lập, xã Mỹ Đức bày tỏ: Người khuyết tật rất thiệt thòi, nhận thức và hiểu biết pháp luật đều hạn chế. Việc được nghe các trợ giúp viên tư vấn quyền, chính sách của người khuyết tật chị thấy rất thiết thực. Hiện vợ chồng chị đều là người khuyết tật đang hưởng chế độ 750 nghìn đồng/tháng. Sau buổi trợ giúp pháp lý này, chị có đơn đề nghị tư vấn thêm trường hợp gia đình của chị theo quy định hiện tại để nâng mức trợ cấp bởi hoàn cảnh gia đình rất khó khăn.
Đây chỉ là một trong hàng chục câu hỏi được các trợ giúp viên pháp lý giải đáp và tư vấn cho người khuyết tật tại các buổi trợ giúp pháp lý miễn phí nhân ngày Người khuyết tật (18-4) vừa qua ở các xã Mỹ Đức, An Thái, An Thọ, Chiến Thắng (cùng huyện An Lão). Qua các cuộc TGPL lưu động cho thấy, người khuyết tật rất quan tâm tới chính sách, trợ cấp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, nghề nghiệp của nhà nước dành cho người khuyết tật. Theo thống kê sơ bộ của Sở lao động Thương binh và xã hội, toàn thành phố hiện có khoảng 55 nghìn người khuyết tật, phần lớn có đời sống vật chất, tinh thần khó khăn, nên rất cần sự giúp đỡ của Nhà nước và xã hội, nhất là về vấn đề TGPL và truyền thông pháp luật. Hằng năm, phòng Tư pháp các quận, huyện đều chủ động đẩy mạnh truyền thông về hoạt động TGPL và quyền được TGPL cho người khuyết tật thông qua các phương tiện thông tin đại chúng. Đồng thời, Phòng Tư pháp các quận, huyện phối hợp Trung tâm TGPL thành phố, UBND các xã, phường, thị trấn và các đoàn thể tổ chức các buổi TGPL lưu động nhằm phổ biến kiến thức pháp luật tới các đối tượng thuộc diện TGPL, trong đó có người khuyết tật. Qua các hoạt động này, góp phần nâng cao kiến thức pháp luật, giúp người khuyết tật tiếp cận và thụ hưởng đầy đủ, kịp thời chính sách TGPL miễn phí cũng như được can thiệp hỗ trợ pháp luât trong các vụ việc cụ thể, bảo vệ chính đáng quyền và lợi ích hợp pháp của họ.
Phát huy vai trò từ cán bộ cấp cơ sở
Giám đốc Trung tâm TGPL nhà nước thành phố Trần Quý Toàn cho biết: Từ khi Luật TGPL năm 2017 có hiệu lực đến nay, đơn vị thụ lý và thực hiện TGPL gần 100 vụ việc liên quan người khuyết tật. Khi người khuyết tật đến trực tiếp trình bày nguyện vọng hoặc có đơn gửi đề nghị TGPL, Trung tâm sẽ cử trợ giúp viên pháp lý xuống cơ sở để tiếp cận nắm bắt vụ việc, tư vấn cụ thể. Nếu vụ việc phải đưa ra tòa án thì trợ giúp viên pháp lý sẽ tham gia bào chữa hoặc bảo vệ lợi ích cho họ. Từ hoạt động TGPL miễn phí, nhiều người khuyết tật trên địa bàn được tư vấn pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục bồi dưỡng cho những người làm công tác TGPL kiến thức, kỹ năng chuyên biệt tiếp cận với người khuyết tật để bảo đảm đáp ứng tốt nhất nhu cầu về pháp luật cho họ.
Bên cạnh những kết quả tích cực, hiện nay, hoạt động TGPL, tư vấn pháp luật cho người khuyết tật vẫn gặp phải một số khó khăn. Một số người khuyết tật còn mặc cảm, tự ti, nên việc tiếp cận pháp luật còn nhiều trở ngại. Quá trình làm việc giữa người thực hiện TGPL với người khuyết tật hạn chế do phụ thuộc vào các yếu tố, như khó khăn trong vận động, đi lại của người khuyết tật, giao tiếp của người khiếm thính, khiếm thị, người tâm thần... Một số người khuyết tật chưa biết về quyền được TGPL do phương pháp truyền thông chưa phù hợp với các dạng tật khác nhau, mới chỉ dừng ở việc tuyên truyền qua tờ gấp và đài phát thanh, các hội nghị TGPL.
Trưởng phòng Tư pháp huyện An Lão Ngô Văn Lâm cho biết: Thời gian tới, đơn vị sẽ triển khai các phương thức truyền thông đặc thù phù hợp với người khuyết tật, như đối với người mù, người không biết chữ thì phổ biến, giáo dục pháp luật bằng lời nói qua băng ghi âm, đài phát thanh...; đối với người câm, điếc, tư vấn và phổ biến, giáo dục pháp luật bằng chữ viết, bằng hình ảnh... hoặc thông qua người phiên dịch (giáo viên các trường khuyết tật, người thân trong gia đình... Đồng thời tăng cường vai trò TGPL, tư vấn pháp luật của đội ngũ các hòa giải viên, cán bộ cơ sở tại các thôn xóm. Bởi đây là những người gẫn gũi và nắm tình hình, đặc điểm người khuyết tật tốt nhất, từ đó có hình thức TGPL kịp thời, phù hợp, hiệu quả.
Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở là hướng đi đúng đắn và phù hợp trong TGPL, tư vấn, truyền thông pháp luật tới người khuyết tật. Hiện toàn thành phố có gần 11,1 nghìn hòa giải viên tại gần 2 nghìn tổ hòa giải trên địa bàn các thôn, xóm, tổ dân phố nắm vững kiến thức pháp luật cơ bản. Đây sẽ là đội ngũ quan trọng TGPL, tư vấn pháp luật ban đầu cho người khuyết tật ngay tại cơ sở và là cầu nối tới Trung tâm TGPL thành phố khi có vụ việc phức tạp hơn. Do đó, phòng Tư pháp các quận, huyện cần quan tâm bồi dưỡng cho những người làm công tác hòa giải cơ sở kiến thức, kỹ năng chuyên biệt tiếp cận với người khuyết tật để bảo đảm đáp ứng tốt nhất nhu cầu về pháp luật cho người khuyết tật.
Bài và ảnh: Tuệ Minh
(Hải Vân, 1100 chữ)
Người khuyết tật tại xã Mỹ Đức được TGPL miễn phí sáng 16-4 vừa qua.
Câu chuyện pháp đình
Mở cơ hội cho trẻ em khi “vướng vòng lao lý”
Chưa tròn 15 tuổi, nhưng Nguyễn T.C ở xã An Hồng (huyện An Dương) vướng vòng lao lý do thiếu hiểu biết pháp luật. Buổi tối ngày 13-5-2023, em đi ăn cùng bạn và trên đường thì bị một nhóm thanh niên đi trên 3 xe máy, cầm hùng khí là chai thủy tinh và dao phóng lợn chặn đầu xe và đe dọa. Vì quá hoảng sợ, bức xúc, nóng vội nên em C. đã gọi điện thoại cho Phạm V.H, sinh năm 2008, đến đón và cùng đánh lại nhóm thanh niên trên. Sau khi H. đi xe mô tô của mình đến đónC., cả hai đuổi theo, đấm đá khiến mô tô do hai thanh niên điều khiển đổ ra đường và phải bỏ chạy. Khi H. phát hiện xe mô tô của hai thanh niên đổ ra đường, có chìa khóa xe ở ổ khóa nên nảy sinh ý định lấy chiếc xe môt tô này nên nhờ C. đi xe mô tô của mình về, còn H. điều khiển chiếc xe mô tô đó. Vụ việc nhanh chóng được trình báo tới công an và với bằng chứng thuyết phục H. và C. bị khởi tố, điều tra về tội cướp tài sản. Đến ngày 21-12-2023, TAND huyện An Dương đưa ra xét xử và xử phạt H. 45 tháng tù, C. 42 tháng tù. Một bản án nghiêm minh đối với C. và H. gục ngã khi còn trong độ tuổi đi học. Trong những lúc khó khăn như vậy, những trợ giúp viên pháp lý của Trung tâm TGPL thành phố đã luôn đồng hành với gia đình C. và H. Sau đó, trợ giúp viên pháp lý Phạm Duy Khoa luôn tận tâm, tư vấn, hướng dẫn gia đình thu thập các tài liệu, chúng cứ quan trọng giao nộp cho các cơ quan có thẩm quyền để xin giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho C. Đồng thời, với những lời bào chữa thấu tình đạt lý của trợ giúp viên pháp lý, Hội đồng xét xử phúc thẩm, TAND thành phố đã chấp nhận toàn bộ quan điểm bào chữa của trợ giúp viên pháp lý , tuyên giảm hình phạt cho cháu C. còn 36 tháng tù và cho hưởng án treo. Một bản án đậm tính nhân văn nhưng vẫn bảo đảm sức răn đe, nghiêm minh của pháp luật. Quan trọng hơn, C. phạm tội khi dưới 16 tuổi, đã có cơ hội được sửa sai, được tiếp tục đi học, phấn đấu trở thành công dân sống có ích cho xã hội.
Phiên tòa kết thúc với những giọt nước mắt vỡ òa của gia đình C., những cái bắt tay và chiếc ôm cảm ơn trợ giúp viên pháp lý Phạm Duy Khoa khi bảo vệ thành công quyền và lợi ích hợp pháp của C. Điều đó minh chứng cho thấy những chính sách khoan hồng của pháp luật Việt Nam với người phạm tội là trẻ em, chính sách ưu việt nhân văn của việc trợ giúp pháp lý miễn phí cho trẻ em và nhiều nhóm đối tượng yếu thế trong xã hội. Mỗi vụ án khép lại là một bài học cho những người làm cha làm mẹ trong việc dạy dỗ con trẻ, cũng như bài học pháp luật sâu sắc với chính những bị cáo còn trong độ tuổi trẻ em. Tương lai vẫn rộng mở nếu các em biết quay đầu và nhận ra lỗi lầm, sửa sai.
Mộc Nhi
(Hải Vân, 700 chữ)
Hải Vân
