3 vị Anh hùng dân tộc vang danh sử sách

Khu di tích Bạch Đằng Giang là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống, lịch sử dân tộc đối với thế hệ trẻ.

Đức Vương Ngô Quyền

Đức vương Ngô Quyền sinh ngày 12-3-897, mất ngày 14-2-944. Ông sinh ra tại làng Mông Phụ, Đường Lâm, thị xã Sơn Tây (Hà Nội) ngày nay. Ông sinh ra trong dòng họ hào trưởng, cha là Ngô Mân làm chức châu mục. Ngay từ nhỏ, ông là người có trí dũng song toàn, được dạy bắn cung nỏ, sử dụng giáo gươm, binh pháp. Ngô Quyền lớn lên trong thời kỳ đất nước mới giành được quyền tự chủ, ông nối chí cha tập hợp lực lượng và trở thành hào trưởng hùng mạnh trong vùng. Ông được Dương Đình Nghệ (vốn là bộ tướng của Khúc Thừa Mỹ, sau tự xưng là Tiết độ sứ) tin yêu, mời về làm nha tướng và gả con gái cho. Sau đó, ông được Dương Đình Nghệ giao trấn giữ châu Ái, vùng đất phên dậu của quê hương họ Dương. Năm 937, Dương Đình Nghệ bị nha tướng Kiều Công Tiễn giết hại để cướp ngôi Tiết độ sứ, gây nên sự căm phẫn trong các vị hào trưởng và nhân dân. Ngô Quyền tập hợp lực lượng để trừng trị Kiều Công Tiễn. Quá hoảng sợ, Kiều Công Tiễn vội vã cầu cứu quân Nam Hán (Trung Quốc), Vua Nam Hán là Lưu Cung nhân cơ hội đó phong con trai là Lưu Hoằng Tháo thống lĩnh thủy quân vượt biển sang xâm lược nước ta.

Đất nước lâm nguy, Ngô Quyền một mặt tiêu diệt Kiều Công Tiễn trừ mối hoạ, mặt khác huy động nhân dân cả nước bước vào cuộc kháng chiến. Tại vùng cửa sông Bạch Đằng, Ngô Quyền huy động hàng nghìn binh sĩ và nhân dân địa phương xây dựng trận địa cọc để đón đánh quân xâm lược. Vào ngày cuối đông năm 938, đoàn binh thuyền do Hoằng Tháo chỉ huy rầm rộ vượt biển tiến vào cửa Bạch Đằng. Đúng lúc nước triều đang dâng cao, Ngô Quyền cho thuyền nhẹ ra khiêu chiến, nhử địch đuổi theo vượt qua bãi cọc lọt vào trận địa mai phục của ta. Khi đoàn thuyền giặc vượt qua vùng cửa biển, nước triều rút mạnh, quân ta quay lại phản công quyết liệt. Trận địa cọc chặn đứng đoàn thuyền giặc, nhiều chiếc bị cọc gỗ đâm thủng, va vào nhau rồi chìm xuống dòng sông. Chủ tướng Hoằng Tháo bỏ mạng cùng quá nửa quân sĩ. Vua Nam Hán cầm quân tiếp ứng đóng ở biên giới mà không kịp trở tay đối phó. Nghe tin con trai tử trận, Lưu Cung kinh hoàng, thu nhặt tàn quân rút lui. Từ đó, nhà Nam Hán bỏ hẳn mộng xâm lược nước ta. Sau chiến thắng lẫy lừng, năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua, xưng là Ngô Vương, lập ra nhà Ngô, đóng đô ở Cổ Loa (tức Đông Anh, Hà Nội ngày nay).

Đại thắng Bạch Đằng năm 938 chấm dứt hơn 1000 năm Bắc thuộc, mở ra kỷ nguyên độc lập và lâu dài cho dân tộc Việt Nam. Ngô Quyền được hậu thế tôn xưng là “vị tổ trung hưng” của nước Việt.

Hoàng đế Lê Đại Hành

Đức vua Lê Đại Hành thụy hiệu là Đại Hành Hoàng đế, tên húy là Lê Hoàn, sinh ngày 10-8-941, mất ngày 18-4-1005. Ông quê ở xã Xuân Lập, huyện Thọ Xuân (tỉnh Thanh Hóa). Lớn lên, Lê Hoàn theo giúp Nam Việt Vương Đinh Liễn (con trai Đinh Bộ Lĩnh) được Đinh Bộ Lĩnh giao cai quản 1 nghìn quân sĩ. Năm 968, sau khi dẹp xong nạn sứ quân cát cứ, thống nhất đất nước, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi, tức vua Đinh Tiên Hoàng, đặt Quốc hiệu là Đại Cồ Việt. Năm 971, Lê Hoàn được vua Đinh Tiên Hoàng giao chức Thập đạo tướng quân chỉ huy 10 đạo quân của quân dân Đại Cồ Việt.

Tháng 10-979, vua Đinh Tiên Hoàng bị Đỗ Thích sát hại, Vệ Vương Đinh Toàn mới 6 tuổi lên ngôi. Nhân cơ hội đó, nhà Tống cho quân xâm lược nước ta. Trước tình hình đất nước bị lâm nguy, đặt lợi ích dân tộc lên trên hết, Thái hậu Dương Vân Nga cùng các tướng soái tôn Lê Hoàn lên làm vua, lấy niên hiệu là Đại Hành Hoàng đế.

Tháng 7 năm 980, vua Tống phong Hầu Nhân Bảo làm tổng chỉ huy chia thành 2 đường thủy bộ cùng tiến về cửa sông Bạch Đằng, từ đó đánh chiếm Tây Kết làm bàn đạp tấn công kinh thành Hoa Lư. Đức vua Lê Đại Hành trực tiếp cầm quân ra trận. Trong 92 ngày đêm từ tháng Chạp năm Canh Thìn đến cuối mùa xuân năm Tân Tỵ, Lê Đại Hành trực tiếp chỉ huy 6 trận đánh lớn. Trận quyết chiến trên sông Bạch Đằng vào ngày 28-4-981. Vua Lê Đại Hành sử dụng chiến thuật lập trận địa cọc của Ngô Quyền, rồi khôn khéo dùng kế trá hàng, chém chết chủ tướng Hầu Nhân Bảo, tiêu diệt hoàn toàn đạo quân xâm lược Tống, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất, giữ yên độc lập cho Đại Cồ Việt. Ông được hậu thế đánh giá là 1 trong 14 vị anh hùng tiêu biểu của dân tộc.

Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn

Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn sinh ngày 10 tháng Chạp năm 1228, mất năm 1300. Ông sinh tại Tức Mạc phủ Thiên Trường, nay là xã Tức Mạc, huyện Mỹ Lộc (tỉnh Nam Định). Ông có tài thao lược, trí dũng song toàn, luôn đặt lợi ích dân tộc lên trên hết. Cả 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông (1258, 1285, 1288), ông đều được các vua Trần giao quyền “Quốc Công Tiết chế” – Tổng chỉ huy các lực lượng vũ trang Đại Việt. Thời kỳ đó, thế lực Nguyên Mông bao trùm, vó ngựa của chúng dày xéo, chinh phục khắp Á, Âu, từ Thái Bình Dương đến tận bờ biển Địa Trung Hải. Nhưng cả 3 lần, chúng đều bị thất bại “kinh hồn lạc phách tại đất nước Đại Việt, Toa Đô bị chém, Ô Mã Nhi, Phàm Tiếp, Tích Lệ Cơ bị bắt sống, chủ tướng Trấn Nam Vương Thoát Hoan phải chui vào ống đồng để quân lính kéo qua biên ải mới thoát chết. Đặc biệt, trận thủy chiến trên Bạch Đằng vào ngày 9-4-1288 chôn vùi 6 vạn tên giặc cùng 600 chiến thuyền do Ô Mã Nhi cầm đầu, kết thúc cuộc chiến tranh xâm lược nước ta lần thứ 3 của đế chế Nguyên Mông, vĩnh viễn chôn vùi ảo mộng áp đặt ách thống trị của chúng.

Ngày 20-8-1300, Bình Bắc Đại Nguyên soái Hưng Đạo Đại vương quy tiên hiển thánh hưởng thọ trên dương thế 73 tuổi. Trước khi đi vào cõi vĩnh hằng, Hưng Đạo Đại vương căn dặn hậu thế, để chống giặc phương Bắc cần “giặc cậy trường trận ta dùng đoản binh”, với dân phải “khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc”, với việc giữ nước phải “chúng chí thành thành”, nghĩa là ý chí đoàn kết của dân chúng là thành trì vững bền nhất. Ông được vua Trần Anh Tông truy tặng Thái sư Thượng phụ quốc công Nhân Vũ Hưng Đạo Đại vương; muôn đời con dân nước Việt tôn là Đức Thánh Trần. Ông được nhân loại suy tôn là danh nhân quân sự kiệt xuất từ cổ chí kim của thế giới. Ông đã để lại “Binh thư yếu lược”, “Vạn Kiếp tông bí truyền thư”, “Hịch tướng sĩ”- những bài học kinh nghiệm, truyền thống, nghệ thuật quân sự chống ngoại xâm đặc sắc, quý giá của dân tộc.