5 ngôi miếu thiêng trên núi Ngũ Nhạc ở Côn Sơn

Nơi phụng thờ các vị thần tự nhiên

Núi Ngũ Nhạc có 5 đỉnh thoải từ bắc xuống nam, với chiều dài hơn 4 km, ngọn cao nhất 238 m, nằm ở đông bắc khu di tích Côn Sơn. Trên các đỉnh núi này, người xưa xây 5 miếu thờ thần ngũ phương nên gọi là “Ngũ Nhạc linh từ”.

Khoảng 20 năm trước, muốn lên núi Ngũ Nhạc phải luồn rừng, luồn suối. Sau bao biến thiên của thời gian, mưa nắng, những miếu thờ trên đỉnh Ngũ Nhạc chỉ còn là những ban thờ lộ thiên, kiến trúc đơn sơ. Đến năm 2004, tỉnh Hải Dương khi đó đã tôn tạo những miếu thờ trên Ngũ Nhạc. Đầu năm 2006, việc tôn tạo 5 miếu thờ và đường bộ hành đã hoàn thành. Các ngôi miếu đều quay về hướng nam - nơi có hồ Côn Sơn quanh năm nước biếc.

Có nhiều cách để lên núi Ngũ Nhạc như từ bãi xe chỗ đường vào đền Sinh, đền Hóa hoặc có thể khởi hành từ đền thờ Nguyễn Trãi. Nhưng dù mùa này mát mẻ, người khỏe leo núi Ngũ Nhạc, ghé thăm 5 ngôi miếu rồi thong thả cũng mất chừng 2 - 3 giờ.

Từ dưới chân núi, du khách sẽ đến Đông Nhạc miếu - hành Mộc, rồi đến Nam Nhạc miếu - hành Hỏa. Bắc Nhạc miếu tượng trưng cho hành Thủy, rồi đến Tây Nhạc miếu, tượng trưng cho hành Kim và cuối cùng là Trung Nhạc miếu, tượng trưng cho hành Thổ.

Năm ngôi miếu trên Ngũ Nhạc là nơi thờ các thần tự nhiên Ngũ Phương Ngũ Lão quân: Thanh Đế ở phương đông, Bạch Đế ở phương tây, Xích Đế ở phương nam, Hắc Đế ở phương bắc và Hoàng Đế ở trung tâm.

Theo lệ tục xưa, mỗi khi đất nước gặp hạn hán, mất mùa, chiến tranh giặc dã... các vương triều đều cử các quan đầu triều đến đây cầu đảo các vị tiên thánh cho đất nước được thái bình, mùa màng tươi tốt. Chủ lễ là đại diện cho triều đình, sau khi tế lễ thì phát lộc cho dân chúng.

Thời kỳ chiến tranh, tục tế lễ cầu đảo trên núi Ngũ Nhạc không còn được tổ chức thường xuyên. Từ năm 2007, lễ tế trời đất trên núi Ngũ Nhạc đã được phục dựng và trở thành một nghi lễ không thể thiếu trong chương trình Lễ hội truyền thống mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc hằng năm.

Tế lễ ở Đông Nhạc miếu cầu mong được giải hạn trừ tai, công danh tiến phát. Tế lễ ở Nam Nhạc miếu để cầu mong việc chống hỏa hoạn. Tế lễ ở Bắc Nhạc miếu cầu mong nguồn nước dồi dào. Tế lễ ở Tây Nhạc miếu để cầu mong các nghề buôn bán về luyện kim, khai khoáng cũng như sự an toàn khi đi lại. Trung Nhạc miếu là trung tâm Hoàng đế, thờ vị thần cai quản phân dã thế giới, côn trùng... Đây là vị thần tối linh của Đạo giáo. Tế lễ ở đây để cầu mong hạnh phúc trường tồn, viên mãn.

Lễ tế trời đất được thực hiện theo nghi thức truyền thống với mong muốn sức khỏe, tài lộc và mọi điều an lành, tươi tốt.

Côn Sơn linh thiêng do Ngũ Nhạc

Cùng với núi Kỳ Lân, Ngũ Nhạc bắt nguồn từ dãy Huyền Đinh, Yên Tử. Người xưa ca ngợi: Chí Linh vi chi huyện, thực dĩ Côn Sơn chân linh/ Côn Sơn vi tối linh, chân ỷ Ngũ Nhạc kỳ tú (Đất Chí Linh được gọi là linh bởi do Côn Sơn linh thiêng/Côn Sơn linh thiêng là do núi Ngũ Nhạc rất đẹp).

Núi Ngũ Nhạc có kết cấu sỏi cát, độ ẩm cao nên thực vật ở đây phát triển mạnh, nhiều loài cây sinh sống như thông, trúc, me rừng, chuối rừng, sim, mua và cây dược liệu. Rừng cây rậm rạp xanh tốt quanh năm bao trùm lên toàn bộ các ngọn núi.

Ngũ Nhạc được người xưa xem là ngọn núi với khí thiêng của núi từ các phương hội tụ. Núi Ngũ Nhạc nằm ở giữa, phía tây nam là núi Côn Sơn. Xa xa về phía bắc là dãy núi Rồng - nơi có nhiều ngọn núi nằm ôm ấp quần thể di tích lịch sử Kiếp Bạc. Đây là nơi có núi sông hùng vĩ tạo nên địa thế hiểm yếu về mặt quân sự, là đại bản doanh và thái ấp của Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông thế kỷ XIII.

Còn ở phía nam là dãy núi Phượng Hoàng - thế quần sơn củng lập, 2 cạnh xòe ra như loan liệng, phượng múa, trên núi có đền thờ Vạn thế sư biểu Chu Văn An.

Nếu như núi Côn Sơn gắn với chùa Côn Sơn và Thiền phái Phật giáo Trúc Lâm Đại Việt thì núi Ngũ Nhạc là nơi thờ trời đất, ngũ phương theo tư tưởng Đạo giáo. Bởi vậy, Ngũ Nhạc được linh khí tứ phương hội tụ, là nơi tối linh của xứ Đông và đất nước.

Truyền thuyết kể rằng, 5 ngọn núi trên Ngũ Nhạc là những vùng đất phúc mà các thần tiên ngự trị, thưởng ngoạn phong cảnh kỳ tuyệt ở chốn trần gian...

Núi Ngũ Nhạc cùng 5 ngôi miếu thiêng trên đó là một trong rất nhiều chi tiết đã làm lên một bức tranh về Côn Sơn kỳ thú!