An ninh cải thiện tạo điều kiện cho Afghanistan tái thiết, nhưng khủng hoảng lương thực, khó khăn kinh tế và hạn chế quyền phụ nữ, trẻ em gái vẫn cản trở hòa bình, phát triển.
Trong báo cáo đánh giá tình hình Afghanistan sau 5 năm lực lượng Taliban trở lại nắm quyền, Phái bộ hỗ trợ của Liên hợp quốc tại Afghanistan (UNAMA) nhấn mạnh, quốc gia này đã ghi nhận một số chuyển biến tích cực.
Xung đột giảm dần, an ninh bước đầu được cải thiện, tạo điều kiện cho hoạt động tái thiết. Dù còn nhiều trở ngại, hợp tác kinh tế với một số nước trong khu vực từng bước được mở rộng. Chính quyền Taliban cũng tập trung phát triển cơ sở hạ tầng, đường sá và hệ thống tưới tiêu, tạo điều kiện thúc đẩy sản xuất nông nghiệp.
Sau nhiều thập niên xung đột, người dân Afghanistan vẫn khao khát hòa bình và một cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Tuy nhiên, quyền Trưởng UNAMA Georgette Gagnon cho rằng để đạt được hòa bình và thịnh vượng bền vững, Afghanistan cần nhiều hơn việc chấm dứt xung đột. Quốc gia này vẫn đối mặt với nhiều khó khăn.
Khoảng 14 triệu người Afghanistan đang trong tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng. Gần 7 triệu người tị nạn trở về trong ba năm qua tiếp tục gây sức ép lên nền kinh tế vốn mong manh. Bên cạnh đó, chính sách đối với phụ nữ và trẻ em gái vẫn là vấn đề gây tranh cãi lớn nhất trong 5 năm Taliban cầm quyền.
Một trong những thành tựu được chính quyền Taliban nhấn mạnh là tình hình an ninh được cải thiện. Sau khi lên nắm quyền, Taliban liên tục triển khai các chiến dịch truy quét khủng bố, góp phần giảm đáng kể tần suất và quy mô các vụ tấn công.
Tuy nhiên, các rủi ro an ninh vẫn hiện hữu. Đặc biệt, căng thẳng tại biên giới Afghanistan - Pakistan leo thang nghiêm trọng sau nhiều tháng hai bên tiến hành các hoạt động quân sự đáp trả lẫn nhau. Hàng trăm người đã thiệt mạng trong các vụ giao tranh xuyên biên giới kể từ tháng 2 năm nay.
Đối với nhiều người dân Afghanistan, cuộc sống hằng ngày đã an toàn hơn, nhưng gánh nặng “cơm áo gạo tiền” vẫn đè nặng. Liên hợp quốc cho biết hàng triệu người đang đối mặt nguy cơ thiếu lương thực nghiêm trọng.
Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) ước tính cần 900 triệu USD để duy trì hoạt động cứu trợ khẩn cấp và hỗ trợ dinh dưỡng tại Afghanistan trong năm 2026. Nếu không được bổ sung tài chính kịp thời, cuộc khủng hoảng lương thực có thể diễn biến nghiêm trọng, đe dọa tính mạng hàng triệu người.
Bên cạnh đó, chính sách đối với phụ nữ và trẻ em gái được xem là vấn đề nhức nhối nhất hiện nay. Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) cho biết Afghanistan là quốc gia duy nhất trên thế giới cấm trẻ em gái học trung học và đại học. Lệnh cấm giáo dục đối với nữ giới được ước tính có thể khiến khoảng 600.000 phụ nữ rời lực lượng lao động trong 35 năm tới, đồng thời gây thiệt hại khoảng 9,6 tỷ USD cho nền kinh tế Afghanistan.
UNESCO nhận định, việc duy trì lệnh cấm có nguy cơ làm gia tăng nghèo đói, thiếu hụt nhân lực, suy giảm tiềm năng phát triển và để lại những hệ quả khó đảo ngược đối với kinh tế - xã hội. Đây cũng là một trong những rào cản lớn đối với chính quyền Taliban trong nỗ lực phá thế cô lập và giành được sự công nhận của cộng đồng quốc tế.
Sau 5 năm Taliban trở lại nắm quyền, Afghanistan có thể nói đã thoát khỏi “cơn ác mộng” chiến tranh. Tuy nhiên, con đường hướng tới hòa bình và thịnh vượng bền vững vẫn còn nhiều gian nan. Những vấn đề cấp thiết gồm tăng cường chống khủng bố, bảo đảm nhân quyền, chấm dứt các chính sách phân biệt đối xử và khôi phục quyền tiếp cận giáo dục cho trẻ em gái.
Các nhà quan sát quốc tế nhận định, chỉ khi tháo gỡ được những “nút thắt” này, Afghanistan mới có thể đẩy nhanh quá trình tái thiết và mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho người dân.
BH (tổng hợp)
