(HPĐT)- Cách đây 70 năm, cùng với quân dân cả nước, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân Hải Phòng- Kiến An có nhiều đóng góp quan trọng, góp phần làm phá sản Kế hoạch Nava của thực dân Pháp và phối hợp làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.
Từng bước làm phá sản
Kế hoạch Nava Trước những thất bại liên tiếp trên các mặt trận và mâu thuẫn nội bộ kéo dài, thực dân Pháp, với sự giúp sức của đế quốc Mỹ xây dựng Kế hoạch Nava hòng giành lại thế chủ động trên chiến trường và bình định Việt Nam trong 18 tháng. Để thực hiện kế hoạch, thực dân Pháp tăng cường viện binh, xây dựng lực lượng cơ động mạnh nhằm quyết chiến với chủ lực của ta. Địa bàn Hải Phòng- Kiến An, khu cố thủ chiến lược Hà Nội - Đường số 5 - Hải Phòng có hệ thống hàng hải cảng, cầu hàng không Cát Bi là đầu mối tiếp nhận và vận chuyển hàng quân sự viện trợ của Mỹ đối với toàn bộ chiến trường Bắc Đông Dương, có ý nghĩa sống còn với Kế hoạch Nava.
TS. Đoàn Trường Sơn, nguyên Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử thành phố cho biết, thực hiện chủ trương của Trung ương “đánh ăn chắc, đánh chắc thắng, đánh tiêu diệt, chọn nơi địch sơ hở và nơi tương đối yếu mà đánh, giữ vững chủ động, kiên quyết buộc địch phải phân tán lực lượng”, nhằm phân tán lực lượng cơ động của địch, Tỉnh ủy Kiến An và Thành ủy Hải Phòng lãnh đạo quân và dân Hải Phòng- Kiến An tổ chức các trận đánh nhằm tiêu diệt sinh lực địch. Tiêu biểu, ngày 11-6-1953, Đội vũ trang tuyên truyền huyện An Dương kết hợp Đội tác chiến 12 của tỉnh đánh mìn trên đường số 5, phá hủy một đầu tàu, lật đổ 8 toa xe lửa chở đầy vũ khí. Cả tàu bốc cháy. Nền đường sắt bị khoét sâu 1 m, rộng 5 m, dài 10 m, làm ngưng trệ sự vận chuyển trong 16 giờ. Đến 18-6-1953, bộ đội tỉnh Kiến An tổ chức tập kích Sở Dầu-Tổng kho lớn nhất miền Bắc và tháng 9-1953, đập tan trận càn Clốt vào huyện Tiên Lãng. Phong trào chống bắt lính, địch vận, phá hoại kinh tế địch… diễn ra rộng khắp.
Lực lượng dân công vận chuyển lương thực ra mặt trận Điện Biên Phủ. (Ảnh tư liệu)
Trong nội thành Hải Phòng, tháng 12-1953, công nhân nhà máy Xi măng đốt kho quân nhu đặt trong nhà máy. Toàn bộ quần áo lính, đồ hộp do Mỹ viện trợ cháy từ đêm 8 đến chiều 9-12, gây thiệt hại 20 triệu đồng. Tiểu thương chợ Sắt bãi thị đòi giảm thuế. Công nhân Cảng, Ga Hải Phòng bãi công đòi tăng lương, chống giãn thợ. Các tầng lớp nhân dân tẩy chay cuộc bầu cử Hội đồng thành phố… Kế hoạch Nava từng bước thất bại thảm hại trên địa bàn Hải Phòng- Kiến An.
Từ đầu năm 1954, trên địa bàn Hải Phòng- Kiến An, lực lượng vũ trang tỉnh Kiến An dưới sự lãnh đạo của đồng chí Tỉnh đội trưởng Đặng Kinh có nhiều hoạt động tích cực. Nổi bật là trận tập kích sân bay Đồ Sơn đêm 31-1-1954, ta diệt 5 máy bay, đốt cháy 5 triệu lít xăng. Đây là trận đánh thần kỳ, táo bạo của quân dân ta, làm rung chuyển hệ thống phòng thủ miền Duyên hải và binh lính địch hoang mang, lo sợ, mở đường cho trận tập kích sân bay Cát Bi rạng sáng 7-3- 1954. Tại đây, ta phá hủy 59 máy bay, gây khó khăn cho quân Pháp chi viện lên chiến trường Điện Biên Phủ. Sau chiến thắng Cát Bi, quân và dân tỉnh Kiến An tổ chức nhiều trận đánh phối hợp với chiến dịch Điện Biên Phủ.
Hồi ức sống động về một thời bom đạn
Theo thống kê chưa đầy đủ, có 2.496 người Hải Phòng- Kiến An là bộ đội, thanh niên xung phong, dân công trực tiếp chiến đấu và phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ. Nhân dân các huyện khu du kích và cả vùng bị địch chiếm đóng tích cực đóng thuế nông nghiệp, góp thêm lương thực cho các chiến sĩ Điện Biên. Trực tiếp tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ, thiếu tá Trương Văn Ky, nguyên chiến sĩ Cơ động pháo 37 ly F367, Trợ lý tham mưu (phòng không) Quân khu 4, ở phường Hùng Vương (quận Hồng Bàng) nhớ lại, đời sống nhân dân trong vùng bị địch chiếm vô cùng thiếu thốn, gian khổ, luôn bị o ép nên khi nghe lệnh tổng động viên của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, hàng nghìn thanh niên Hải Phòng, Kiến An hăng hái xung phong lên đường tòng quân. Trong chiến dịch lịch sử, ông Ky cùng các chiến sĩ Tiểu đoàn 383 bắn cháy 3 máy bay địch. Khi nghe tin chiến dịch toàn thắng, tướng De Castries bị bắt sống, anh em bộ đội vui mừng khôn xiết.
Còn với đại tá Lê Sĩ Mão, nguyên A trưởng trinh sát C14, Bộ Tổng tham mưu, Chánh Văn phòng Bộ Tổng tham mưu, được tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ là niềm vinh dự tự hào. Nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, ông Mão khi ấy mới 16, 17 tuổi lên đường nhập ngũ với lòng quyết tâm không chịu làm nô lệ. Quãng đường hành quân kéo dài hàng tháng trời, bộ đội ta vượt đèo, vượt sông, suối, cánh đồng trũng, vách đá cheo leo để tham gia chiến dịch. Được giao nhiệm vụ trinh sát, ông Mão cùng đồng đội dũng cảm, mưu trí vào tận hang ổ của địch, luồn lách qua từng hàng rào dây thép gai xem địch bố trí hỏa lực hay rào thép gai như thế nào để đồng đội tiến công. Ông Mão còn tham gia đào hầm, công sự, trải qua muôn vàn gian khổ suốt 56 ngày đêm nhưng tinh thần không hề nao núng, không sợ hy sinh, quyết tâm vượt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ.
Dù chiến tranh lùi xa nhưng những ký ức về một thời hào hùng vẫn sống động trong tâm trí những chiến sĩ Điện Biên năm xưa, những người con ưu tú, tiêu biểu của hai đảng bộ Hải Phòng- Kiến An góp phần làm nên thực tiễn lịch sử sinh động đó.
BÀI: NGUYÊN NGUYÊN
