(HPĐT)- Cách đây 70 năm, tại vùng đất Hải An ngày nay, một trận đánh “xuất quỷ nhập thần” của quân và dân Hải Phòng- Kiến An, đánh thẳng vào trung tâm quân sự lớn của thực dân Pháp, tiêu diệt bộ phận quan trọng không quân địch, tạo điều kiện thuận lợi cho các chiến trường toàn quốc và chiến trường chính Điện Biên Phủ. Đó là trận đánh sân bay Cát Bi đêm 7-3- 1954, phá hủy nhiều vũ khí, khí tài, làm nên truyền thống “Cát Bi rực lửa” của thành phố Hải Phòng nói chung và quận Hải An nói riêng.
Thiếu tướng Mai Năng, người trực tiếp tham gia trận tập kích sân bay Cát Bi kể chuyện chiến thắng tới các chiến sĩ Lữ đoàn Đặc công 126 Hải quân. Ảnh: QUÂN HẢI
Mưu trí, quả cảm
Theo tài liệu của Ban Tuyên giáo Thành ủy, hơn 70 năm trước, Cát Bi là sân bay chiến lược lớn nhất khu vực Đông Dương của thực dân Pháp, là cầu hàng không chi viện cả chiến trường Bắc Đông Dương và mặt trận Lào. Thực dân Pháp biến nơi này thành hệ thống cụm cứ điểm mạnh, được bố phòng cẩn mật, vững chắc. Địch bố trí ở đây 277 máy bay các loại với hàng trăm phi công, 44 cố vấn quân sự người Mỹ và đại đội tham mưu sân bay. Hệ thống phòng thủ liên hoàn được xây dựng với 78 đồn bốt, tháp canh, pháo phòng không cùng hàng rào dây thép gai, mìn dày đặc, đủ loại đèn pha, pháo sáng rà quét suốt ngày đêm. Ngoài sân bay, địch bố trí nhiều vị trí chiến đấu để bảo vệ từ xa. Địch còn thường xuyên tổ chức những trận càn quét sâu vào vùng nông thôn Kiến Thuỵ, lập tề để tạo thành khu đệm ngăn cách sân bay với vùng tự do Tiên Lãng của ta.
Khi Bộ Chính trị quyết định chủ trương tác chiến Đông Xuân (1953-1954), Khu ủy và Bộ Tư lệnh khu Tả Ngạn chỉ rõ: “Tích cực nắm sơ hở địch, đẩy mạnh các hoạt động du kích, chủ động đánh phá càn quét nhỏ để phối hợp với chiến trường chính Điện Biên Phủ”. Với tinh thần đó, Bộ Tư lệnh Khu Tả Ngạn chỉ thị Tỉnh đội Kiến An phải tổ chức một trận tập kích vào sân bay Cát Bi, phá hủy một số lớn máy bay địch để phối hợp với chiến trường Điện Biên Phủ, cản trở sự chi viện của địch cho các mặt trận, thúc đẩy chiến tranh du kích trong vùng địch tạm chiếm. Yêu cầu đặt ra cho trận đánh là phá hoại ít nhất 50 máy bay, bảo toàn lực lượng, giành thắng lợi về quân sự.
Chấp hành chỉ thị của trên, nhận định rõ về những khó khăn, Tỉnh đội Kiến An lên kế hoạch đánh sân bay Cát Bi. Trong suốt 8 tháng ròng rã, ta tổ chức trinh sát 36 lần và tập dượt đánh sân bay nhiều lần. Song hành với đó, với sự đùm bọc, giúp đỡ của nhân dân, ta xây dựng các căn cứ bí mật từ huyện Tiên Lãng đến huyện Kiến Thụy. Trong quá trình chuẩn bị, ta liên lạc và tiếp cận được với một nhân viên là người địa phương làm việc trong sân bay, kết hợp với trinh sát thực địa. Dần dần ta nắm rõ được tình hình của địch, cách bố phòng, bố trí nơi đỗ máy bay. Lực lượng chiến đấu của ta gồm 32 người, do đồng chí Minh Khánh (tức Lê Thừa Giao), Trưởng Ban Tác chiến Tỉnh đội chỉ huy. Lực lượng chiến đấu được tổ chức hai mũi, từng mũi tổ chức thành tổ 3 người, được trang bị súng, lựu đạn, dao găm và mỗi người có 3 quả bộc phá.
18 giờ ngày 5-3-1954, đơn vị tập kích sân bay xuất phát từ Chử Khê, Hùng Thắng (huyện Tiên Lãng). 4 giờ ngày 6-3, toàn bộ đơn vị xuống hầm bí mật ở Hợp Lễ, Hòa Nghĩa (huyện Kiến Thuỵ). 19 giờ 45, bộ đội hành quân vượt qua sông Lạch Tray. Đến 0 giờ ngày 7-3, mũi 1 đột nhập vào sân bay, bí mật ém quân gần đường băng; tiếp đó mũi 2 cũng tiếp cận. Đến 0 giờ 45, cả hai mũi đã triển khai lực lượng xong, chuẩn bị nổ súng…
Lịch sử gọi tên “Đoàn dũng sĩ Cát Bi”
Theo hiệu lệnh, các chiến sĩ dũng cảm xông vào khu máy bay đang đỗ, đặt bộc phá. Hàng loạt tiếng nổ làm chấn động cả một vùng, lửa cháy sáng rực bầu trời. Càng về sau, tiếng nổ càng dữ dội, cháy lan sang những mục tiêu bên cạnh, tạo thành đường lửa dài theo đường băng máy bay đỗ. Bộ đội ta vừa đánh vừa hô xung phong uy hiếp quân địch. Thừa thắng, quân ta đánh hết mục tiêu này đến mục tiêu khác.
Cuộc chiến đấu diễn ra trong vòng 15 phút, sau đó các mũi nhanh chóng rút ra ngoài. Kết thúc trận đánh, ta diệt 6 lính Âu-Phi, phá hủy 59 máy bay (phần lớn là máy bay B26 hiện đại). Cùng với phá hủy 5 máy bay tại Đồ Sơn trước đó, quân dân Hải Phòng- Kiến An phá hủy 64 máy bay, nhiều hơn cả số máy bay địch bị tiêu diệt trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Ngay sau khi nhận được tin trận tập kích sân bay Cát Bi thắng lợi, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tặng danh hiệu “Đoàn dũng sĩ Cát Bi” cho cán bộ, chiến sĩ tham gia trận đánh lịch sử này.
Đêm ấy, cả Hải Phòng không ngủ, hướng về Cát Bi đang rực cháy với niềm tin vui sướng vô hạn, càng thêm tin tưởng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Đây là trận tập kích lớn nhất, tiêu biểu nhất, đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc của lực lượng vũ trang Hải Phòng về tinh thần quyết tâm chiến đấu, không sợ gian khổ, hy sinh, trình độ tác chiến với hình thức tập kích hiệu suất chiến đấu cao. Chiến thắng chặt đứt con đường tiếp viện quan trọng của địch cho chiến trường Điện Biên Phủ đang trong giai đoạn quyết liệt nhất, củng cố lòng tin của cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang vào khả năng dùng lực lượng nhỏ nhưng tinh nhuệ đánh vào những mục tiêu được bảo vệ cẩn mật ngay trong lòng địch. Đây còn là kết quả của lòng dân tạo hậu phương vững chắc để quân ta khắc phục khó khăn, hoàn thành mọi nhiệm vụ.
Trận tập kích thắng lợi làm nên “Cát Bi rực lửa”, sáng mãi trong truyền thống đấu tranh của quân và dân thành phố nói chung và quận Hải An nói riêng. Phát huy truyền thống lịch sử vẻ vang đó, ngày nay, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân quận Hải An tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, sáng tạo trong phát triển kinh tếxã hội, giữ vững quốc phòng- an ninh, trở thành điểm sáng trong quá trình phát triển của thành phố.
MAI LÂM (TỔNG HỢP)
