Áp dụng phân loại rác thải tại nguồn: Giảm bớt “gánh nặng” chi phí thu gom, xử lý

Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị phối hợp với tổ dân phố thực hiện tuyên truyền, hướng dẫn người dân phân loại rác thải đến từng hộ dân.

Ngân sách “gánh” chủ yếu chi phí thu gom và xử lý rác thải

Theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt đô thị phát sinh tại 7 quận: Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải An, Kiến An, Dương Kinh và Đồ Sơn khoảng 942 tấn/ngày. Mức thu giá dịch vụ thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt đô thị thu tại 7 quận là 79,51 tỷ đồng/năm. Nhưng hiện nay, mỗi năm ngân sách thành phố bố trí 243,98 tỷ đồng/năm cho công tác thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải tại 7 quận trên. Thu không đủ bù chi cũng là thực tế đang diễn ra ở khu vực ngoại thành. Chất thải rắn sinh hoạt nông thôn phát sinh tại 8 huyện khoảng 822 tấn/ngày. Lượng rác thải được thu gom, vận chuyển khoảng 802 tấn/ngày, đạt 98%. Mức thu giá dịch vụ thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt nông thôn được áp dụng theo Quyết định số 14/2018/QĐ-UBND của UBND thành phố, tổng số tiền thu giá dịch vụ thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt nông thôn chỉ được khoảng 76,4 tỷ đồng/năm. Trong khi đó, thực tế chi thu gom, vận chuyển rác thải nông thôn là 91,907 tỷ đồng/năm; chi cho công tác xử lý 43,240 tỷ đồng/năm.

Cùng với đó, việc thu phí vệ sinh còn những bất cập. Tại khu vực ngoại thành, chỉ có 70,9% số hộ dân có nộp phí vệ sinh. Tại khu vực nội thành, phí thu gom rác thải được tính theo cơ chế cào bằng, hộ xả nhiều hay xả ít, phân loại rác hay không phân loại rác đều đóng phí như nhau. Phần lớn các hộ chưa phân loại rác tại nguồn; tỷ lệ rác hữu cơ được phân loại mới đạt 10% (khoảng 70-100 tấn/ngày). Có tình trạng này là do quy định pháp luật về việc xử lý người xả rác không nộp tiền hoặc xả rác không phân loại chưa chặt chẽ, cụ thể, khiến gia tăng áp lực công việc và chi phí với đơn vị làm nhiệm vụ thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải.

Cả người dân, ngân sách được lợi

Những áp lực về chi phí ngân sách cho hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt được giải tỏa bớt khi Luật Bảo vệ môi trường 2020 được áp dụng rộng rãi. Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Phạm Văn Thuấn, chi phí thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sẽ được giảm thiểu khi việc phân loại rác thải theo quy định tại Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 được thực hiện hiệu quả.

Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, giá dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt từ hộ gia đình, cá nhân được tính toán dựa trên khối lượng hoặc thể tích chất thải đã được phân loại. Hộ xả rác nhiều sẽ phải trả nhiều tiền hơn. Gia đình, cá nhân phân loại rác thải, những loại có thể tái chế để sử dụng thì không phải trả phí. Để thực hiện cơ chế này, Luật cũng quy định đơn vị thu gom rác thải có quyền từ chối việc thu gom nếu rác thải không được phân loại theo đúng quy định. Đồng thời, luật quy định cụ thể trách nhiệm của các tổ chức chính trị, xã hội phải cùng tham gia giám sát đối với người dân trong việc thực hiện phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn. Luật Bảo vệ môi trường 2020 cũng nêu lộ trình chậm nhất là ngày 31-12- 2024, các quy định về phân loại rác, trả chi phí nếu không phân loại rác đúng, xả rác nhiều phải trả nhiều tiền… phải được thực hiện. Đây là lộ trình cần thiết để việc từng bước áp dụng phân loại hiệu quả, giảm tải gánh nặng chi phí xử lý, thu gom, vận chuyển ngân sách thành phố.

Triển khai thực hiện, năm 2022, Sở Tài nguyên và Môi trường tổ chức 25 hội nghị tuyên truyền Luật Bảo vệ môi trường và công tác phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn tại các huyện, xã. Năm 2023, Sở Tài nguyên và Môi trường tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm bảo vệ môi trường cho cộng đồng. Nhất là thực hiện Nghị quyết 27/NQ-HĐND của HĐND thành phố về tổng thể thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn 2050; trong đó chú trọng xây dựng mô hình phân loại rác tại nguồn; đầu tư xây dựng nhà máy xử lý chất thải rắn bằng công nghệ hiện đại.

Chủ tịch UBND phường Hoàng Văn Thụ (quận Hồng Bàng) Phạm Thị Xuân Hòa cho biết: tháng 7-2022, phường thực hiện thí điểm mô hình “phân loại rác thải tại nguồn” ở 2 tổ dân phố. Thực hiện mô hình, cả hệ thống chính trị của phường cùng vào cuộc, tuyên truyền tới toàn thể đảng viên, đoàn viên, hội viên và nhân dân về ý nghĩa của việc phân loại rác. Kết quả, hai tổ dân phố thí điểm duy trì tốt việc phân loại; rác thải trong quá trình sinh hoạt được phân loại thành 2 loại rác vô cơ và rác hữu cơ. Đây là một trong 39 mô hình dân vận khéo được Ban Dân vận Thành ủy biểu dương, khen thưởng, trong năm 2022. Đặc biệt, mô hình hình thành thói quen tốt cho người dân. Bà Phạm Nghì, tổ dân phố Trần Hưng Đạo, phường Hoàng Văn Thụ chia sẻ: Người dân thêm ý thức về việc bảo vệ môi trường, xác định phân loại rác tại nguồn cũng là việc làm rất dễ thực hiện, mọi người cùng thực hiện sẽ góp phần giữ gìn môi trường sống cho bản thân cũng như các thế hệ sau./.