Bà mẹ Việt Nam anh hùng cao tuổi nhất Hải Phòng

Cả chồng và con trai duy nhất không trở về

Dòng sông Thái Bình từ ngàn đời vẫn lặng lẽ bồi đắp phù sa thành những bãi bờ màu mỡ cho làng Đan Tràng, xã Tuệ Tĩnh. Dòng sông ấy đã đi cùng những đổi thay của vùng quê cách mạng này, cũng chứng kiến hình ảnh một người mẹ bao tháng năm mòn mỏi chờ chồng và người con duy nhất trở về.

Người mẹ ấy là cụ Nguyễn Thị Tư, sinh ngày 19/10/1916, hiện là Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cao tuổi nhất tại Hải Phòng. Ở tuổi 110, cụ mang theo những ký ức không thể phai mờ và truyền thống một gia đình đã hiến dâng tất cả những gì quý giá nhất cho quê hương, đất nước.

Chồng cụ, chiến sĩ Nguyễn Văn Hy tham gia kháng chiến chống Pháp, hy sinh tháng 7/1952, cùng những thông tin mong manh gửi về: "Thuộc đơn vị D3, E310, khu vực Bến Lức - Thủ Dầu Một".

Nguyễn Văn Cách - người con độc nhất của cụ Tư và liệt sĩ Nguyễn Văn Hy ra đời đúng năm người cha nằm lại chiến trường. Lớn lên trong vòng tay mẹ, giữa những tháng ngày đất nước còn chìm trong bom đạn, nhưng chàng trai trẻ ấy chưa khi nào thôi chí hướng nối gót cha khoác ba lô lên đường ra trận.

Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn cam go, chàng trai Cách từ biệt mẹ lên đường cầm súng bảo vệ Tổ quốc. Ngày tiễn con đi, làng quê mưa trắng xóa. Cụ Tư không khóc mà nước mắt đã lặn vào lòng, nhường chỗ cho lời dặn dò chất chứa bao hy vọng: Chiến thắng rồi phải trở về với mẹ!

Nhưng lời hẹn ấy mãi mãi không thành. Ngày 5/9/1969, chiến sĩ Nguyễn Văn Cách hy sinh trong một trận đánh ở mặt trận phía Nam, khi mới 17 tuổi.

Chồng nằm lại chiến trường, con cũng không về, chỉ còn nỗi khắc khoải tìm nơi chồng và con nằm xuống. Những thông tin ít ỏi về đơn vị, địa điểm hy sinh không đủ giúp gia đình xác định chính xác nơi an nghỉ của hai liệt sĩ.

Ngay cả bức ảnh thờ liệt sĩ Nguyễn Văn Hy cũng phải phóng tác từ ảnh của người em ruột. Còn di ảnh của liệt sĩ Nguyễn Văn Cách mới có được sau này, khi một người bạn tìm thấy tấm ảnh chân dung trước lúc anh lên đường ra trận.

Những ngày giỗ, dịp Tết, cụ Tư từng khóc rất nhiều vì nhớ chồng và thương người con còn trẻ. Năm tháng trôi qua, nước mắt của cụ Tư dường như cũng vơi dần, nhất là khi hai ngôi mộ gió của liệt sĩ Nguyễn Văn Hy và liệt sĩ Nguyễn Văn Cách được lập tại nghĩa trang liệt sĩ quê nhà.

Năm 1994, Nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam anh hùng đợt đầu tiên, trong đó có cụ Tư. Tấm bằng do Chủ tịch nước Lê Đức Anh ký ngày 1/12/1994, đến nay đã phai màu theo thời gian, được gia đình trân trọng gìn giữ, với những dòng chữ giản dị: Bà Nguyễn Thị Tư có chồng và con hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc!

Tuổi 110 ấm áp giữa vòng tay yêu thương

Theo số liệu của Sở Nội vụ thành phố Hải Phòng, cụ Nguyễn Thị Tư hiện là Bà mẹ Việt Nam anh hùng cao tuổi nhất thành phố trong số 35 mẹ còn sống. Cụ đang được gia đình cùng các tổ chức, đoàn thể quan tâm, phụng dưỡng và chăm sóc chu đáo.

Nhiều năm trước, khi sức khỏe còn tốt, cụ Tư vẫn tham gia công việc đồng áng, gắn bó với nhịp sống quen thuộc của làng quê. Những năm gần đây, cụ chủ yếu ở nhà vui vầy cùng con cháu trong họ và trong làng.

Mỗi khi có khách đến thăm, cụ vẫn tự tay bổ cau, têm trầu, tra vôi mời khách. Cụ rất vui khi có người ngồi bên trò chuyện, dù việc nghe và nói đã khó khăn hơn trước.

Ông Nguyễn Văn Nhan, người cháu ruột bên chồng đã phụng dưỡng cụ Tư suốt nhiều năm cho biết khi mệt, cụ Tư mới cần con cháu hỗ trợ, lúc khỏe cụ tự pha sữa hoặc ngũ cốc để dùng, không muốn phiền người khác.

Người con trai duy nhất của cụ đã nằm lại nơi chiến trường, nhưng hôm nay, cụ đã có hàng trăm con cháu ở khắp nơi, cùng bà con và các đoàn thể thường xuyên thăm hỏi, chăm nom.

Ông Nguyễn Văn Thiện, Phó Chủ tịch UBND xã Tuệ Tĩnh cho biết địa phương còn hai Bà mẹ Việt Nam anh hùng là cụ Nguyễn Thị Tư và cụ Lê Thị Bính. Việc chăm sóc các Bà mẹ Việt Nam anh hùng không chỉ là trách nhiệm của chính quyền và cộng đồng mà còn là sự tri ân đối với những hy sinh, cống hiến lớn lao của thế hệ đi trước.

Các mẹ là những nhân chứng sống động giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về lịch sử, về sự hy sinh, về tình yêu quê hương, đất nước và giá trị của hòa bình.

Trên quê hương Tuệ Tĩnh hôm nay, bãi bồi ven sông Thái Bình vẫn tiếp tục đón dòng phù sa màu mỡ, làm tươi tốt những mùa lúa mới. Cụ Tư cũng đã đi qua 110 năm cuộc đời, từ những tháng ngày chiến tranh ác liệt cho đến những buổi bình yên. Chồng và con trai cụ không trở về như lời hẹn, nhưng sự hy sinh của họ đã trở thành một phần ký ức để thế hệ hôm nay viết tiếp câu chuyện hòa bình.