Ba nhà báo có những cống hiến đặc biệt với thành phố Cảng

Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh - Người để lại di sản báo chí quý giá cho đất Cảng 

Năm 1929, tại Hải Phòng, tạp chí Công hội đỏ, báo Sao Đỏ và báo Tia Lửa ra đời. Cả ba tờ báo và tạp chí của giai cấp vô sản đó đều gắn với đồng chí Nguyễn Đức Cảnh - người sáng lập Tổng Công hội đỏ Bắc Kỳ (tiền thân của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam), Bí thư đầu tiên của Đảng bộ thành phố Hải Phòng, một trong những tên tuổi nổi bật của báo chí cách mạng giai đoạn 1925-1945. 

Sinh năm 1908 tại Nam Định, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh dấn thân vào con đường cách mạng khi còn rất trẻ, từng tham gia lớp huấn luyện chính trị Tổng bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí hội tổ chức tại Quảng Đông, Trung Quốc. Đồng chí đồng thời là người sáng lập nhiều báo và tạp chí khác như: báo Lao động của Công hội đỏ Bắc Kỳ, báo Người lao khổ và Tiến lên của Nghệ An (khi ông cùng xứ ủy Trung Kỳ xây dựng hệ thống báo Đảng tại đây) và trực tiếp viết bài, biên tập và tổ chức xuất bản… Có thể nói, cách làm báo của Tổng biên tập Nguyễn Đức Cảnh lúc bấy giờ chịu ảnh hưởng rất lớn của báo Thanh niên do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập như chú trọng, chuẩn bị rất kỹ về nội dung với nhiều chuyên mục, có các bài viết trọng tâm và hình thức sinh động, có hình vẽ ở trang bìa và nhiều trang in 2 màu. 

Ngày ấy, trên một chiếc thuyền câu nhỏ bé, chật chội, di chuyển dọc các mạn sông, đỗ lẫn vào các tàu thuyền chở than, chở đá, chở xi măng của thợ thuyền khu vực cầu Thượng Lý, Cầu Niệm…, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh vừa chỉ đạo sát sao các cuộc đình công xảy ra trên địa bàn, vừa viết bài, tổ chức in ấn, rải truyền đơn, phát hành tạp chí Công hội đỏ, vừa chỉ đạo xuất bản báo Sao Đỏ kịp thời tuyên truyền chủ trương, cổ vũ phong trào và lãnh đạo tổ chức Đoàn Thanh niên cộng sản do Đảng bộ phụ trách ra tờ Tia Lửa - 2 tờ báo đầu tiên mang tiếng nói chính thức của Đông Dương Cộng sản Đảng ở Hải Phòng. Tại vùng cảng biển này, đồng chí bắt liên lạc với phái viên hải ngoại, nhận lệnh Đông Dương Cộng sản Đảng, rồi trốn dưới hầm tàu thuỷ sang Hương Cảng với vai trò đại biểu chính thức dự Hội nghị thành lập Đảng tại đây. 

Tháng 7-1932, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh bị địch thủ tiêu bên bờ sông Lấp (Hải Phòng) khi mới ở tuổi 24. Với tuyên ngôn đanh thép: “Vô sản giai cấp phải có báo chí của vô sản giai cấp!”, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh đã gây dựng và để lại những di sản vô giá cho báo chí cách mạng Việt Nam, trong đó có báo chí cách mạng Hải Phòng.

Nhà báo Thái Duy - Thắm thiết “Ngọn gió Hải Phòng” 

Những năm 1970-1980, nhà báo Thái Duy quay quắt khắp Thái Bình, Vĩnh Phú, Hải Phòng, Nghệ An… bởi câu chuyện “khoán chui”. Ông viết hàng trăm bài báo về đề tài này: “Một cuộc cách mạng”, “Ngọn gió Hải Phòng”, “Phá thế độc canh ở Thái Bình”, “Cơ chế mới, con người mới”… Những bài báo làm nên thành tựu rực rỡ trong sự nghiệp làm báo sau năm 1975 của nhà báo Thái Duy, không chỉ góp phần thổi lên ngọn lửa cách mạng trong nông nghiệp gắn với Chỉ thị 100 và Khoán 10, cổ vũ cho sự thắng lợi của cái mới trong thực tiễn, mà còn khẳng định tâm huyết, tầm nhìn sáng suốt, sự quyết liệt của Đảng đối với nông dân, nông nghiệp. Sau này, ông tiếp tục viết và ra cuốn sách gây tiếng vang lớn trong dư luận mang tên “Khoán chui hay là chết”!

 Song ít ai biết rằng, từ năm 1955, Thái Duy, bấy giờ là phóng viên báo Cứu Quốc, ngoài viết báo ông đã có tác phẩm đầu tay “Hải Phòng anh dũng” được Nhà xuất bản Văn nghệ in thành sách. Ông tên thật là Trần Duy Tấn, sinh năm 1926 tại Bắc Giang. Từ Cứu Quốc trong kháng chiến chống Pháp, đến Giải phóng trong kháng chiến chống Mỹ và Đại đoàn kết là 3 tờ báo gắn liền với cuộc đời làm báo của Thái Duy. Ông dành trọn đời mình cho báo chí, đất nước và nhân dân cho đến lúc ra đi ở tuổi 99. Hải Phòng là một phần cuộc đời làm báo và tình yêu to lớn mà ông để lại.

Nhà báo Hải Như - Người đặt tên “Thành phố Hoa Phượng Đỏ” 

Từ quê hương Nam Định ra đi, nhà báo Hải Như (tên khai sinh là Nguyễn Như Hải) tham gia quân đội tháng 12-1946. Năm 1948, ông là thư ký tòa soạn báo Sông Lô; giữa năm 1949 được cử đi học tại Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Những năm 1950-1955, ông gắn bó công việc làm báo tại báo Văn nghệ Cứu quốc quân, Cứu Quốc, Đại Đoàn Kết, Giác Ngộ… 

Nhiều người biết đến ông bởi những bài thơ nổi tiếng ca ngợi Chủ tịch Hồ Chí Minh, một trong đó là bài thơ : “Chúng con canh giấc Bác ngủ, Bác Hồ ơi!”. Hải Như có gần 100 bài thơ được phổ nhạc. Ông chính là tác giả phần lời của ca khúc Thành phố Hoa Phượng Đỏ (nhạc Lương Vĩnh): “Chào phố biển lam lũ nhưng sống có chiều sâu/ Hải Phòng đó hiên ngang chỉ biết ngẩng đầu…”. Từng chữ trong ca khúc được cất lên, gợi những rung cảm thẩm mỹ đặc biệt về vùng đất lam lũ và hiên ngang, với “chiều sâu” lịch sử và tạo hình “ngẩng đầu” rất riêng, rất lạc quan và rất nên thơ của thành phố Cảng. 

Mới đây, tại một cuộc tọa đàm về Nhà thơ Hải Như tổ chức tại thành phố Hồ Chí Minh, nhiều ý kiến mong muốn ở thành phố Cảng sẽ sớm có “một con đường mang tên Hải Như”.