(HPĐT)- Sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, thẩm thấu cái tài hoa chốn “36 phố phường”, họa sĩ Trần Đông Lương được ghi nhận như bậc thầy về tranh lụa, người tiếp bước danh họa Nguyễn Phan Chánh, làm thăng hoa vẻ đẹp tinh tế, trong trẻo, thuần khiết của tranh lụa Việt Nam…
Theo hồi ức của những người cùng thế hệ, họa sĩ Trần Đông Lương lúc sinh thời vốn âm trầm, kiệm lời. Năng lượng và thời gian của ông phần nhiều dành cho hội họa, nhất là lụa. Trên nền chất liệu nhẹ tênh, Trần Đông Lương thỏa thuê sắp đặt bố cục, làm chủ hình họa, tung tẩy với mầu sắc. Được học hành, đào tạo bài bản, Trần Đông Lương nắm chắc khả năng vẽ hình, vậy nên tác phẩm của ông, dù là loạt chân dung thiếu nữ, cảnh lao động ở nông trường hay “tổ thêu”…, hình bóng con người đều hiển hiện mạch lạc, rõ ràng và giàu sức sống.
Trong suốt cuộc đời mình họa sĩ Trần Đông Lương (sinh năm 1925, mất năm 1993) hầu như chưa tổ chức triển lãm cá nhân nào. Cho tới khi ông qua đời, quãng đầu những năm 2000, triển lãm chân dung thiếu nữ của Trần Đông Lương mới ra mắt, thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng. Người xem lần đầu được chiêm ngưỡng tận mắt những tác phẩm đẹp, thanh thoát, giàu biểu cảm và muôn hình vạn trạng của Trần Đông Lương, chỉ xoay quanh mảng đề tài: Phụ nữ. Sức hấp dẫn của triển lãm ngày ấy, cũng kéo theo rất nhiều giai thoại chung quanh người nghệ sĩ tài danh, mà cuộc đời còn nhiều bí ẩn chưa được giải mã… Ông từng mang trọng bệnh, dẫn tới cánh tay phải không còn tuân theo sự chỉ đạo của não bộ. Sau đợt ốm nặng, bình phục, nhưng cánh tay phải bị liệt, Trần Đông Lương đã tập, kiên nhẫn luyện vẽ bằng tay trái ở cái tuổi đã ngoài sáu mươi. Tài năng sẵn có cộng với nghị lực phi thường giúp Trần Đông Lương làm chủ được tay trái của mình, không thua kém gì tay phải…
Những thập niên gần đây, hội họa của Trần Đông Lương càng lúc càng được nhắc tới nhiều hơn. Nhiều “chân dung thiếu nữ” trên nền lụa được nhiều nhà sưu tầm yêu nghệ thuật săn tìm. Năm 2020, khi cả nước bắt đầu bước vào cuộc chiến chống đại dịch COVID-19, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam trân trọng giới thiệu lại tác phẩm “Anh hùng Lao động - bác sĩ Phạm Ngọc Thạch” của họa sĩ Trần Đông Lương, đang nằm trong bộ sưu tập quý của bảo tàng. Trong bức tranh lụa được vẽ từ năm 1958, chân dung của vị bác sĩ - Anh hùng Lao động đầu tiên của ngành Y tế Việt Nam- hiện lên sáng rỡ, thu hút sự tập trung thị giác của người xem ở chính giữa bối cảnh có thương, bệnh binh cùng những y, bác sĩ áo trắng chung quanh. “Anh hùng Lao động - bác sĩ Phạm Ngọc Thạch” cùng với “Tổ thêu” đều được vẽ vào năm 1958, là hai trong số nhiều bức tranh lụa vô giá của họa sĩ Trần Đông Lương, cũng như của hội họa Việt Nam, đang được bảo quản, lưu giữ cẩn mật tại Bảo tàng Mỹ thuật./.
Ngô Hương Sen
