Hành trình 32 năm tìm biểu tượng thành phố
Từ năm 1992 đến năm 2016, qua 5 lần tổ chức thi sáng tác, Hải Phòng chưa tìm ra mẫu biểu tượng của thành phố. Từ tháng 3-2022, Hải Phòng tiếp tục phát động cuộc thi lần thứ 6. Rút ra bài học từ kinh nghiệm của những lần trước, lần này, Hải Phòng tổ chức bài bản, phát động rộng rãi hơn, chặt chẽ, thu hút đông đảo hơn những nghệ sĩ có nghề tham gia sáng tác với quyết tâm chọn bằng được mẫu biểu tượng thành phố. Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TRẦN THỊ HOÀNG MAI trả lời phỏng vấn của Báo Hải Phòng về quá trình này.
- Qua 5 lần tổ chức thi sáng tác trước đây, thành phố chưa thể tìm ra được mẫu biểu tượng của mình. Đồng chí cho biết lý do tại sao?
- Tháng 8-1992, thành phố bắt đầu tổ chức phát động cuộc thi sáng tác biểu tượng Hải Phòng lần thứ nhất. Cuộc thi lần thứ hai được phát động vào tháng 7-1999, lần thứ 3 vào tháng 6-2000, lần thứ 4 vào tháng 5-2007; lần thứ 5 là tháng 8-2014. Cả 5 lần tổ chức thi sáng tác, Hải Phòng đều mời các thành viên Hội đồng Giám khảo đến từ Hội Mỹ thuật Việt Nam, Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam, Trường đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội, Trường đại học Kiến trúc Việt Nam. Thậm chí, có lần Hải Phòng đặt hàng tới 30 họa sĩ do Hội Mỹ thuật Việt Nam giới thiệu. Theo đánh giá của Ban Tổ chức lần thi thứ 5, qua 4 lần thi sáng tác mẫu biểu tượng thành phố, rất ít tác phẩm có tính sáng tạo, phần nhiều còn hời hợt, không rõ bản sắc con người, vùng đất Hải Phòng trong tác phẩm. Các mẫu sáng tác biểu tượng dự thi chỉ cách điệu Hoa Phượng, chưa xác định được thành phố Hải Phòng xuất phát là một địa danh gắn với lịch sử có vị thế về kinh tế của miền Bắc, ý tưởng sáng tác thiếu hình tượng biểu đạt cốt cách, bản sắc truyền thống thành phố Cảng biển và kết hợp hài hòa hình tượng Hoa Phượng Đỏ. Khi các mẫu sáng tác được Hội đồng Giám khảo tuyển chọn, báo cáo Ban Tổ chức cuộc thi để triển lãm trưng cầu xin ý kiến rộng rãi mọi tầng lớp nhân dân bằng phiếu thăm dò, nhưng cũng rất ít người có chính kiến, chỉ xem và… chê. Cuộc thi lần thứ 5 nhận được 239 mẫu tham gia, có 3 mẫu vào chung cuộc. Sau chỉnh sửa, 3 mẫu được đưa ra lấy ý kiến nhân dân cũng chỉ đạt 40% đồng ý. Qua vài lần chỉnh sửa, mẫu vào đến vòng cuối, đưa ra lấy ý kiến công chúng đã đạt tỷ lệ 92% người ủng hộ. Tưởng chừng mẫu này sẽ đạt giải nhất, nhưng sau đó, Ban Tổ chức phát hiện tác giả của tác phẩm đoạt giải Nhất là thành viên trong Hội đồng giám khảo và giải thưởng không thể trao vì liên quan quy chế thi.
- Lần thứ 6, với quyết tâm cao nhằm tìm ra biểu tượng thành phố, cuộc thi được tổ chức như thế nào, thưa đồng chí?
- Rút kinh nghiệm từ những lần trước, tại cuộc thi lần thứ 6, Ban Tổ chức họp bàn, xây dựng kế hoạch, chương trình rất kỹ lưỡng. Tháng 3-2022, thành phố phát động cuộc thi ở 3 trung tâm mỹ thuật lớn của cả nước (tại Hải Phòng vào tháng 3-2022, tại Hà Nội vào tháng 4-2022 và tại thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 6-2022) với giá trị giải thưởng lên tới 500 triệu đồng cho giải nhất, cao nhất hiện nay. Lần này, Ban Tổ chức mời nhiều chuyên gia hàng đầu cả nước tham gia Hội đồng nghệ thuật cuộc thi, như: Họa sĩ Lương Xuân Đoàn, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam; GS.TS Nguyễn Xuân Tiên, Chủ tịch Hội Mỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh; PGS.TS Ngô Tuấn Phong, Phó cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cùng các họa sĩ thành danh trong lĩnh vực thiết kế đồ họa khác. Ban Tổ chức còn xây dựng bộ phim ngắn nói về mảnh đất, con người Hải Phòng xuyên suốt chiều dài lịch sử phát trên hệ thống để những người dự thi sáng tác xem và hiểu thêm về mảnh đất, con người Hải Phòng.
Với sự phát động rộng rãi, bài bản, Ban Tổ chức nhận được gần 1 nghìn mẫu của các họa sĩ trong nước và quốc tế gửi về dự thi. Đến tháng 1-2023, 10 mẫu được Hội đồng nghệ thuật cuộc thi chọn vào vòng chung kết và trưng bày tại Trung tâm Thông tin, Triển lãm và Điện ảnh thành phố để xin ý kiến rộng rãi trong nhân dân trong vòng 1 tháng. Tháng 6-2023, qua tổng hợp ý kiến nhân dân và góp ý bổ sung, chỉnh sửa của Hội đồng nghệ thuật cuộc thi, 5 mẫu được chọn vào vòng sau và tiếp tục xin ý kiến nhân dân. Lần xin ý kiến này bằng phiếu gửi đến 39 tổ chức, như: Các đồng chí nguyên lãnh đạo thành phố, Câu lạc bộ Bạch Đằng, Liên hiệp các hội Khoa học Kỹ thuật Hải Phòng, Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hải Phòng, Hội Nhà báo Hải Phòng, Hội Kiến trúc sư Hải Phòng, các Ủy viên Ban Chấp hành các đảng bộ trực thuộc Thành ủy, Ban liên lạc tướng lĩnh đã nghỉ hưu trên địa bàn thành phố và các cơ quan, đơn vị, tổ chức đoàn thể khác… Kết quả, mẫu NTM 787 đạt tỷ lệ lựa chọn cao nhất - 55%. Tháng 1-2024, thành phố đề nghị tác giả bổ sung 2 phiên bản khác, tiếp tục xin ý kiến rộng rãi trong nhân dân theo hình thức bình chọn trực tuyến. Phần lơn phiếu chọn phiên bản gốc. Ngày 15-5, Thành ủy chính thức chọn mẫu NTM 787 bản gốc là biểu tượng thành phố…
- Bên cạnh các ý kiến đồng tình, còn những băn khoăn về biểu tượng của thành phố “ôm đồm” quá nhiều chi tiết. Là Phó trưởng Ban Tổ chức cuộc thi, đồng chí có đánh giá như thế nào về vấn đề này?
- Với bất kỳ thành phố nào, việc lựa chọn biểu tượng cũng vô cùng quan trọng bởi đây là hồn cốt văn hóa, là “gương mặt đại diện” để chúng ta giao lưu với cả nước và bạn bè quốc tế. Qua 6 lần tổ chức thi, kéo dài trong 32 năm cho thấy thành phố rất cầu thị, mong muốn tìm ra bằng được biểu tượng. Đến lần thứ 6, với sự tổ chức công phu, bài bản, nghiêm túc, thành phố đã chính thức chọn được biểu tượng. Trong suốt hành trình ấy, thành phố luôn cầu thị, lắng nghe các ý kiến đóng góp bởi điều đó thể hiện sự quan tâm, tình yêu của Nhân dân với thành phố.
Đáng mừng là qua số phiếu, lượt bình chọn và ý kiến góp ý trực tiếp cho thấy phần lớn người dân đồng tình với sự lựa chọn của Ban Tổ chức cuộc thi và thành phố. Bên cạnh đó, còn có băn khoăn về việc tại sao không chọn một đặc trưng hay một công trình văn hóa thôi và đưa ra ý kiến đề xuất thành phố cần suy tính xây dựng một công trình kiến trúc mang tính biểu tượng, thể hiện khát vọng phát triển mạnh mẽ của Hải Phòng ngang tầm với các đô thị lớn trong khu vực và trên thế giới, chuẩn bị cho kỷ niệm 100 năm thành lập nước (1945-2045), 90 năm Hải Phòng giải phóng (1955-2045). Khi có công trình này thì có thể từ đây thiết kế logo mới của Hải Phòng như một số thành phố trên thế giới đã làm.
Như vậy, với sự nhất trí cao, thành phố chúng ta đã có biểu tượng của Hải Phòng. Ban Tổ chức mong muốn biểu tượng được tất cả các tầng lớp Nhân dân, người yêu Hải Phòng trên cả nước và bà con Việt kiều ở nước ngoài tiếp tục lan tỏa biểu tượng Hải Phòng đến với bạn bè trong nước và trên thế giới.
- Trân trọng cảm ơn đồng chí!
HẢI HẬU thực hiện
Đồng chí Trần Thị Hoàng Mai, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thông tin về biểu tượng Hải Phòng. Ảnh: Đỗ Hiền
Biểu tượng thành phố Hải Phòng. Ảnh Sở Văn hóa và Thể thao cung cấp
Hải Hậu thực hiện
