(HPĐT)- Ra đời năm 1953, bài hát "Thanh niên làm theo lời Bác" của nhạc sĩ Hoàng Hòa nhanh chóng lan truyền, được các chiến sĩ, lớp thanh niên cả nước ngày ấy đón nhận. Bài hát còn được chọn làm Đoàn ca, cũng là nhạc hiệu chương trình phát thanh Thanh niên của Đài Tiếng nói Việt Nam.
Tháng 3-1953, nhạc sĩ Hoàng Hòa (tên thật là Cao Hy Vọng) ở tuổi 23, đang là Bí thư Tỉnh Đoàn Thái Bình. Tại khu căn cứ Đông Hồ ở Thái Bình, tình cờ ông đọc được trên Báo Cứu quốc bài kể lại chuyến đi thăm của trước đó 2 năm của Bác Hồ tới một đơn vị thanh niên xung phong đóng ở bản Nà Tu, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn. Nhạc sĩ rất ấn tượng với bài thơ Bác đọc cho thanh niên nghe tại cuộc nói chuyện: "Không có việc gì khó/ Chỉ sợ lòng không bền/ Đào núi và lấp biển/ Quyết chí ắt làm nên". Ông nghĩ ngay tới việc sáng tác bài hát cho thanh niên xuất phát từ 4 câu thơ trên. Lúc này, nhạc sĩ cũng nhớ đến lời dạy của Bác đã trở nên rất quen thuộc: "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công".
Chủ đề của ca khúc nhanh chóng được hình thành từ câu nói trên của Bác với đường nét âm nhạc tươi trẻ, có sức cổ vũ, thôi thúc mạnh mẽ: "Kết đoàn lại thanh niên chúng ta cùng nhau đi lên. Giơ nắm tay thề gìn giữ hòa bình độc lập tự do…". Nhạc sĩ viết một mạch mà không phải sửa gì, hoàn thành bài hát chỉ trong buổi sáng.
Về bài hát này, trong bài hồi ký của mình, nhạc sĩ Hoàng Hòa ghi: “Chỉ bằng cách truyền miệng mà trong thời gian ngắn, bài hát được phổ biến khắp tỉnh Thái Bình và khu tả ngạn sông Hồng (Hưng Yên - Hải Dương - Hải Phòng). Tháng 10-1954, khi phổ biến bài hát cho đoàn quân tiến vào tiếp quản Thủ đô, anh em gợi ý đổi chữ “kết đoàn lại” thành “kết liên lại” cho dễ hát. Tôi thích và dùng chữ “ắt” ở cuối bài - nguyên văn bài thơ của Bác, từ này thể hiện chí khí thanh niên rất mạnh, nhưng mọi người muốn đổi thành “cũng” cho dễ thuộc. Tôi “cũng” đồng ý vì bài hát phục vụ phong trào quần chúng, cần dễ hát, dễ thuộc”.
Tháng 7-1954, tại hội nghị cán bộ Đoàn toàn quốc, bài hát được phổ biến cho các đại biểu dự hội nghị và được sự tán thành, đón nhận, mọi người có góp ý và thống nhất sửa một ít từ của bài ca. Năm 1961, đúng vào dịp Ngày thành lập Đoàn (26-3), Đài Tiếng nói Việt Nam lấy bài hát “Thanh niên làm theo lời Bác” làm nhạc hiệu chính thức cho chương trình phát thanh Thanh niên của Đài. Tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ 6 (tháng 10-1992), bài hát này được chọn làm bài ca chính thức của Đoàn.
Ngay từ năm 15 tuổi, nhạc sĩ Hoàng Hòa đã tham gia Đoàn Thanh niên cứu quốc, rồi lần lượt làm Bí thư Đoàn tại Thái Bình, Hưng Yên, Hải Phòng. Ông có năng khiếu và yêu thích âm nhạc từ nhỏ. Trong sáng tác âm nhạc, Hoàng Hòa được coi là nhạc sĩ của Đoàn với hơn 30 ca khúc viết cho thanh niên. Tiêu biểu như: “Vâng lời Bác thanh niên lên đường”, “Đoàn ta đi tiên phong”, “Ra đi giết giặc”, “Hát lên bạn ơi”, “Nhớ mãi công ơn Người”, “Về đây họp Đoàn”, “Lẽ sống”, “Đất nước vào xuân”… Năm 2012, nhạc sĩ Hoàng Hoà vinh dự được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhì.
HÀ LINH
