Chào mừng kỷ niệm 69 năm ngày giải phóng Hải Phòng và Lễ hội hoa phượng đỏ năm 2024 với chủ đề “Hải Phòng bừng sáng miền di sản”, huyện An Lão vinh dự đón bằng công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia đền thờ Tiến sĩ, nhà thơ Lê Khắc Cẩn tại thôn Hạnh Thị, xã An Thọ. Đây là sự kiện trọng đại của huyện trong năm 2024, ghi dấu những giá trị to lớn của di tích đối với đời sống văn hóa, tín ngưỡng địa phương...
Công trình đậm nét văn hóa truyền thống
Đến tham quan đền thờ, nhiều du khách được tìm hiểu truyền thống lịch sử, công đức của Tiến sĩ, nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn hiện được thờ phụng tại đền. Theo các tư liệu lịch sử và thư tịch cổ, năm Ất Mão (1855), ông đỗ đầu kỳ thi Hương tại trường thi Nam Định. Kỳ thi Hội năm Nhâm Tuất niên hiệu Tự Đức thứ 15 (1862), ông tiếp tục đỗ đầu; vào thi Đình, đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân đệ nhị danh (Hoàng giáp). Dưới triều Nguyễn, ông không chỉ là tiến sĩ duy nhất mà còn được phong là Song nguyên Hoàng giáp duy nhất của thành phố Hải Phòng trong hơn 100 năm khoa cử của triều đình Huế. Cuộc đời, sự nghiệp của ông gắn liền với các chức vụ từ Nội các Huế, kề cận vua Tự Đức đến các chức vụ tại các địa phương. Dù ở bất kỳ cương vị nào, Hoàng giáp Lê Khắc Cẩn luôn tỏ rõ là người tài năng, mẫn cán trong công việc, được vua tin tưởng, nhân dân quý mến. Sinh thời, ông sáng tác nhiều văn thơ bày tỏ nỗi lòng yêu nước, thương dân, căm thù giặc Pháp xâm lược. Đặc biệt, với kho tàng thơ văn đồ sộ ông từng sáng tác, người đời gọi ông là Trạng thơ.
Khi đến tham quan, du khách ấn tượng về sự yên tĩnh và kiến trúc đẹp, hài hòa của ngôi đền với nhiều công trình mang đậm nét văn hoá truyền thống. Phía trước đền, cổng chính được xây theo dạng thức tứ trụ, hai tầng tám mái. Trên thân mái và các trụ gạch đề những dòng đại tự, câu đối ca ngợi về công lao, sự nghiệp của Tiến sĩ Lê Khắc Cẩn. Đền chính kiến trúc kiểu chữ Đinh truyền thống được xây dựng với hai tầng mái đao cong, mái lợp ngói vẩy; trang trí hệ mái toà công trình là Lưỡng long chầu, con kìm, rồng chầu phượng mớm... Hoa văn trang trí trên các kiến trúc là những đề tài: Chạm nổi lá lật, đấu cánh sen, đầu dư chạm rồng, lá cách điệu rồng, “long, lân, quy, phụng”, “ngũ phúc - 5 con rơi”. Trong cung cấm của đền có tượng Tiến sĩ, nhà thơ Lê Khắc Cẩn. Phía sau đền trạm khắc bài thơ nổi tiếng của ông gửi vua Tự Đức, phía 2 bên đền có 2 nhà bia gồm bia ký hành trạng và bia ký ghi công đức đóng góp tôn tạo đền...
Chú trọng bảo tồn, gìn giữ di tích
Đền thờ Tiến sĩ, nhà thơ Lê Khắc Cẩn được thành phố công nhận di tích lịch sử cấp thành phố năm năm 2019. Ngày 12-3-2024, Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch có quyết định công nhận đền là di tích lịch sử cấp quốc gia. Con cháu trong dòng họ Lê luôn tự hào về di tích và có nhiều hoạt động thiết thực để bảo tồn và lưu giữ giá trị truyền thống. Theo ông Lê Trọng Hoàn, trưởng dòng họ Lê, con cháu dòng họ luôn gìn giữ, bảo vệ và không ngừng đầu tư, tôn tạo để phát huy giá trị truyền thống. Cùng với đó, hằng năm đều tổ chức đầy đủ các nghi lễ truyền thống vào dịp lễ, tết, kỷ niệm ngày sinh và ngày mất của Nhà thơ, tiến sĩ Lê Khắc Cẩn, giỗ tổ họ Lê.... Công tác trùng tu, tôn tạo luôn có sự bàn bạc thống nhất giữa chính quyền, Nhân dân và con cháu dòng họ. Vào những dịp kỷ niệm và lễ, Tết, con cháu dòng họ đều về dâng hương, tưởng nhớ công đức của Tiến sĩ, nhà thơ Lê Khắc Cẩn.
Bí thư Huyện ủy An Lão Ngô Thị Thanh Thủy cho biết, di tích lịch sử đền thờ nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn là niềm tự hào đối với nhân dân địa phương An Thọ nói riêng và huyện An Lão nói chung. Vì vậy, huyện tích cực tuyên truyền để du khách thập phương biết đến giá trị lịch sử của di tích, đồng thời yêu cầu chính quyền địa phương và dòng họ làm tốt công tác bảo tồn di tích. Đặc biệt, với một di tích có ý nghĩa lịch sử lớn, địa phương khuyến khích các trường học trên địa bàn tổ chức giáo dục truyền thống để học sinh, sinh viên biết trân trọng phấn đấu trong học tập, noi gương nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn...
Chính quyền địa phương luôn phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể, tăng cường công tác tuyên truyền nâng cao ý thức của các tầng lớp Nhân dân trong việc bảo vệ, tham gia xã hội hóa tôn tạo di tích; chỉ đạo hoạt động di tích đáp ứng yêu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân địa phương. Theo Bí thư Đảng ủy xã An Thọ Nguyễn Duy Nhiêu, địa phương luôn tự hào về di tích lịch sử đền thờ nhà nhơ yêu nước Lê Khắc Cẩn, tổ chức nhiều hoạt động lễ hội phong phú, hấp dẫn, góp phần bảo tồn và nhân lên nét đẹp văn hóa truyền thống của di tích lịch sử.
Với mỗi học sinh, sinh viên trên quê hương An Lão, những năm qua, đền thờ luôn là địa chỉ đỏ để học tập và trải nghiệm lịch sử truyền thống. Hiệu trưởng Trường tiểu học và THCS Lê Khắc Cẩn Phạm Văn Toàn cho biết, trường vinh dự được mang tên tiến sĩ, nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn. Các thế hệ học sinh đều được nhà trường giáo dục truyền thống, tìm hiểu thân thế, sự nghiệp, noi gương Tiến sĩ, nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn, từ đó xác định nhiệm vụ học tập, rèn luyện đạo đức trở thành công dân có ích cho xã hội. Cùng với đó, vào các dịp ngày lễ lớn thầy và trò nhà trường đều dâng hương tưởng nhớ, đồng thời tham gia cùng đoàn viên, thanh niên địa phương dọn dẹp, làm đẹp cảnh quan di tích lịch sử...
Hương An
Nguyễn Thị Nhung, Bí thư Đoàn Thanh niên xã An Thọ:
Phát động đoàn viên, thanh niên nhiều hoạt động thiết thực
Đoàn viên, thanh niên xã An Thọ tự hào có Tiến sĩ, nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn. Hằng năm, Đoàn thanh niên xã phối hợp với các đoàn trường đóng trên địa bàn phát động cuộc thi viết tìm hiểu về thân thế, sự nghiệp của Tiến sĩ, nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn. Cùng với đó, mỗi đoàn viên đều mong muốn làm những việc ý nghĩa để bảo tồn giá trị lịch sử của di tích. Mới đây, đoàn viên, thanh niên xã tham gia gắn mã QR code tại di tích để người dân địa phương và khách thập phương tìm hiểu thông tin về di tích. Vào các dịp kỷ niệm những ngày lễ lớn, đoàn viên, thanh niên tổ chức dâng hương, tham gia hoạt động văn hóa, văn nghệ, hỗ trợ Ban quản lý di tích tổ chứ các hoạt động văn hóa tín ngưỡng, dọn dẹp vệ sinh chung quanh đền...
Chị Nguyễn Thị Chi, con cháu dòng họ Lê
Giáo dục con cháu dòng họ rèn đức, luyện tài
Gia đình tôi có 2 con trai, ngay từ nhỏ gia đình luôn giáo dục các con phải coi trọng truyền thống dòng họ, noi gương Nhà thơ, tiến sĩ Lê Khắc Cẩn. Vì vậy, các cháu luôn nỗ lực phấn đấu trong học tập trở thành sinh viên Trường đại học Cảnh sát và Trường đại học Hàng hải Việt Nam. Không chỉ gia đình tôi, nhiều gia đình trong dòng họ đều nêu cao ý thức dạy dỗ con cháu rèn đức, luyện tài. Tính đến nay, dòng họ có 6 tiến sĩ, 3 thạc sĩ, 40 cháu tốt nghiệp đại học, hằng năm có 30 cháu đạt học sinh giỏi các cấp.
Có được thành tích đó, dòng họ luôn quan tâm, động viên khen thưởng động viên các cháu học tập tốt. Cứ vào dịp giỗ Tổ họ Lê hằng năm, dòng họ tổ chức trao thưởng cho các cháu đạt thành tích cao trong học tập. Quỹ khuyến học của dòng họ luôn được duy trì với sự ủng hộ, đóng góp tích cực của con cháu trong dòng họ, nhất là những người thành đạt...
Ông Nguyễn Xuân Bằng, người dân thôn Hạnh Thị, xã An Thọ:
Mong muốn tổ chức lễ hội truyền thống phong phú, hấp dẫn
Đền thờ Tiến sĩ, nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn thu hút đông du khách đến tham quan, chiêm ngưỡng quanh năm, nhất là vào tuần rằm, lễ, Tết và kỷ niệm các ngày lễ lớn. Người dân địa phương luôn mong muốn các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng được tổ chức tại đền thường xuyên, phong phú, hấp dẫn hơn. Bên cạnh các nghi lễ truyền thống, địa phương quan tâm mở rộng các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian để người dân có thể tham gia. Cùng với đó, khuyến khích các CLB thường xuyên tổ chức hoạt động tại đền như CLB thơ người cao tuổi, CLB võ thuật của thanh, thiếu nhi...Để có điều kiện, kinh phí tổ chức các hoạt động văn hóa, tâm linh, chính quyền địa phương và dòng họ tích cực tuyên truyền, vận động xã hội hóa để người dân địa phương, người con quê hương lập nghiệp ở xa, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân hảo tâm hỗ trợ...
Hồ Hương (lược ghi)
Trích đăng một bài thơ của Tiến sĩ, nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn
Bài thơ “Lên viện Ngọc Sơn cầu phúc”
“Trời xuân vang vọng nhạc thiều tâu,
Đến Viện trên hồ cúi khấn đầu.
Chim hót hoa thơm quanh lá rậm,
Núi rung sóng động giữa hồ sâu.
Muốn quên thế sự giằng trăm mối,
Để thấy Đạo tâm sáng một màu.
Nhờ có Thái Ông cùng Phác Lão,
Đem bầu tâm sự sẻ san nhau”.
(Trần Bá Chí dịch thơ)
Hồ Hương
