Ban hành các cơ chế, chính sách, giải pháp thúc đẩy hồi phục và phát triển kinh tế- xã hội

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phát biểu tại phiên khai mạc kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa 14

Trình bày Báo cáo về công tác phòng, chống dịch COVID-19 và những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm phục hồi, phát triển kinh tế- xã hội, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhận định: Những tháng đầu năm 2020, tình hình quốc tế, trong nước có những biến động lớn chưa từng có trong nhiều thập niên do tác động của đại dịch COVID-19. Hầu hết ngành, lĩnh vực của nền kinh tế nước ta chịu ảnh hưởng nặng nề; nhiều hoạt động kinh tế- xã hội (KT- XH) ngưng trệ. Toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta chung sức, đồng lòng, nỗ lực vượt bậc, tập trung thực hiện “mục tiêu kép” - vừa quyết liệt phòng, chống dịch bệnh với tinh thần “chống dịch như chống giặc”, vừa quyết tâm duy trì, phục hồi, phát triển các hoạt động KT- XH và bảo đảm đời sống của nhân dân.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh: Chính phủ chỉ đạo phòng, chống dịch một cách toàn diện theo các kịch bản đề ra, phù hợp diễn biến tình hình. Ngay từ đầu, Ban Chỉ đạo quốc gia, các lực lượng y tế, quân đội, công an và lực lượng khác khẩn trương vào cuộc, ngày đêm bám trụ ở tuyến đầu, thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp phòng, chống dịch bệnh như phát hiện nhanh, cách ly tập trung, xét nghiệm, khoanh vùng, chỉ đạo dập dịch và điều trị hiệu quả cao...

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình đã làm thủ tục xuất viện cho bệnh nhân mắc COVID-19 

“Chúng ta chủ động sản xuất sinh phẩm chẩn đoán; cập nhật, hoàn thiện phác đồ điều trị. Kết quả điều trị người bệnh mắc COVID-19 rất khả quan, số ca được chữa khỏi ngày càng tăng nhanh, kể cả những ca tuổi cao, bệnh nền rất nặng cũng phục hồi tích cực. Việt Nam là một trong 4 quốc gia đầu tiên phân lập, nuôi cấy thành công vi-rút SARS-CoV-2. Lực lượng chuyên gia, nhà khoa học các lĩnh vực được huy động và tích cực tham gia, sản xuất thành công bộ kit xét nghiệm COVID-19 trong thời gian ngắn, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận, đạt tiêu chuẩn EC; nghiên cứu sản xuất nhiều thiết bị, vật tư y tế, phần mềm phục vụ phòng, chống dịch, trong đó đã sản xuất được máy thở. Nhiều ứng dụng khoa học- công nghệ hiện đại được triển khai trong phòng, chống dịch COVID-19 như phần mềm ứng dụng khai báo y tế, truy vết người nghi nhiễm, khám chữa bệnh từ xa”- Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc khẳng định.

Thắng lợi bước đầu quan trọng này là kết quả của sự quyết tâm cao, thống nhất ý chí và hành động của toàn Đảng, toàn quân và sự đồng lòng, ủng hộ, chung tay của nhân dân cả nước. Điều này cũng thể hiện sức mạnh đoàn kết, truyền thống yêu nước, tinh thần tương thân, tương ái của dân tộc. Qua đó, góp phần củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và khẳng định tính ưu việt, bản chất tốt đẹp của chế độ ta, của hệ thống chính trị nước ta.

Nhiều chỉ tiêu đạt cao hơn số liệu báo cáo Quốc hội

Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển KT - XH năm 2019, tình hình KT-XH những tháng đầu năm 2020, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cho biết: toàn bộ 12 chỉ tiêu chủ yếu đạt và vượt; nhiều chỉ tiêu đạt cao hơn số liệu báo cáo Quốc hội. Tốc độ tăng trưởng GDP đạt 7,02% (báo cáo trên 6,8%), thuộc nhóm các nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao nhất khu vực và thế giới. Lạm phát được kiểm soát ở mức thấp; cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực; chất lượng tăng trưởng được cải thiện. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện đạt 20,4 tỷ USD, tăng 6,8%. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt trên 517 tỷ USD, xuất siêu hơn 11 tỷ USD, cao nhất từ trước tới nay. Thu ngân sách nhà nước (NSNN) vượt 9,9% dự toán; nợ công ở mức 54,7% GDP (báo cáo 56,1%). Các lĩnh vực văn hóa, xã hội, môi trường đạt nhiều kết quả quan trọng. Công tác cải cách hành chính, phòng chống tham nhũng tiếp tục được triển khai quyết liệt; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đưa ra xét xử nhiều vụ án kinh tế, tham nhũng lớn, được dư luận xã hội đánh giá cao, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân. Quốc phòng, an ninh, đối ngoại được tăng cường; uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao.

Ảnh minh họa

Đổi mới tư duy phát triển, thay đổi cách làm

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc báo cáo rõ nhiệm vụ, giải pháp phòng chống dịch COVID-19 trong thời gian tới, kiên quyết không để dịch bệnh quay trở lại, thực hiện “mục tiêu kép” vừa phát triển KT-XH, vừa phòng, chống dịch; bảo đảm an toàn hoạt động sản xuất, kinh doanh và các hoạt động xã hội.

Thủ tướng Chính phủ cho biết, đại dịch COVID-19 tác động rất mạnh đến hầu hết ngành, lĩnh vực của nền kinh tế nước ta. Khu vực nông nghiệp chỉ tăng 0,08% do khó khăn rất lớn trong xuất khẩu. Sản xuất công nghiệp tăng 1,8%, thấp hơn nhiều so với cùng kỳ và đối mặt với thiếu hụt nguyên liệu đầu vào và khó khăn thị trường đầu ra. Nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, chế biến gỗ, thủy sản... sụt giảm mạnh. Khu vực dịch vụ chịu thiệt hại nặng nề, nhất là lĩnh vực du lịch, dịch vụ ăn uống, vận tải...

Tổng cầu của nền kinh tế giảm mạnh; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 4 tháng đầu năm giảm 4,3%. Hoạt động sản xuất- kinh doanh gặp nhiều khó khăn ở tất cả loại hình, quy mô doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế và các hợp tác xã, hộ kinh doanh.

Số lượng doanh nghiệp thành lập mới giảm 13,3% và tạm ngừng kinh doanh có thời hạn tăng 33,6%. Nhu cầu lao động sụt giảm nghiêm trọng; số lao động bị ảnh hưởng hơn 5 triệu người (trong đó, 98% số lao động khu vực du lịch, dịch vụ, hàng không nghỉ việc; 78% số lao động ngành vận tải, giày da, dệt may bị giảm việc, giãn việc hoặc ngừng việc)...

Dù gặp khó khăn, thách thức lớn, nhưng nhờ sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân cả nước dưới sự lãnh đạo của Đảng, chúng ta vẫn có những điểm sáng trong phát triển kinh tế, nhất là duy trì được nền tảng vĩ mô ổn định và các cân đối lớn của nền kinh tế, tạo thuận lợi cho phục hồi và phát triển sau dịch.

Tăng trưởng GDP quý 1-2020 vẫn đạt 3,82%. Ảnh minh họa

Tăng trưởng GDP quý 1-2020 vẫn đạt 3,82%, thuộc nhóm cao trong khu vực và trên thế giới. Trong khó khăn, nhiều địa phương đạt được tốc độ tăng trưởng khá cao. Chúng ta vẫn duy trì sản xuất- kinh doanh, không để rơi vào suy thoái; trong khi hầu hết các nước, đối tác lớn đều tăng trưởng âm. An ninh năng lượng, lương thực được bảo đảm, cung cấp đủ nhu yếu phẩm cho người dân, nhất là giai đoạn thực hiện giãn cách xã hội.

Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ban hành Nghị quyết 42 về các biện pháp hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch COVID-19, với tổng số tiền khoảng 62.000 tỷ đồng; chỉ đạo các cấp, các ngành khẩn trương triển khai, bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng, kịp thời, không để trục lợi chính sách. Đồng thời, giảm giá điện, giá nước, dịch vụ viễn thông cho người dân, doanh nghiệp tổng giá trị trên 30.000 tỷ đồng; tăng thêm gần 20.000 tỷ đồng cho hộ nghèo vay ưu đãi qua Ngân hàng Chính sách xã hội.

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh: trong bối cảnh mới đầy khó khăn, thách thức, tất cả phải cùng nhau đổi mới tư duy phát triển, thay đổi cách làm, nâng cao năng lực, tận dụng thời cơ, chuyển hướng và tổ chức lại các hoạt động kinh tế; tìm các mô hình phát triển mới, tận dụng tốt các cơ hội thị trường và xu hướng chuyển dịch đầu tư, sản xuất trong khu vực, toàn cầu. Phát huy mạnh mẽ vai trò của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, chủ động tham gia các liên kết kinh tế, chuỗi sản xuất, chuỗi giá trị mà các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mang lại. Đồng thời, thúc đẩy hình thành các chuỗi liên kết, chuỗi giá trị trong nước, đa dạng hóa sản phẩm gắn với nâng cao sức cạnh tranh, phát triển mạnh thị trường nội địa quy mô gần 100 triệu dân. Từng bước hình thành năng lực sản xuất quốc gia mới có tính hệ thống và năng lực cốt lõi, có sức đề kháng mạnh mẽ, chống chịu hiệu quả trước các cú sốc từ  bên ngoài.

Ảnh minh họa

Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc thẳng thắn nhìn nhận: trong bối cảnh khó khăn hiện nay, nhiệm vụ khôi phục và phát triển đất nước đòi hỏi phải đánh giá đúng tình hình, chủ động xây dựng các phương án, kịch bản, giải pháp thực hiện một cách đồng bộ, hiệu quả và khả thi. So với thời điểm cuối năm 2019, tình hình hiện nay có sự thay đổi rất lớn, khó khăn hơn nhiều. Mục tiêu tăng trưởng đặt ra 6,8% của năm 2020 là thách thức lớn và khó đạt được. Do đó, trên tinh thần nhìn thẳng vào thực trạng và dự báo tình hình quốc tế, trong nước thời gian tới; phân tích, đánh giá kỹ các chỉ tiêu chủ yếu, các cân đối lớn và ước khả năng thực hiện; để tạo sự chủ động trong chỉ đạo, điều hành của các cấp, các ngành, các địa phương; với nỗ lực phấn đấu cao, Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét, điều chỉnh một số chỉ tiêu kế hoạch năm 2020, trong đó có chỉ tiêu tăng trưởng GDP và một số chỉ tiêu vĩ mô khác như NSNN, bội chi NSNN, nợ công. Chính phủ sẽ báo cáo Quốc hội sau khi có ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị.

Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét, thông qua chủ trương về một số cơ chế, chính sách đặc thù trong tình hình mới: cho phép Chính phủ chủ động điều chỉnh kế hoạch đầu tư công năm 2020 giữa các bộ, cơ quan trung ương và địa phương trong phạm vi dự toán chi đầu tư phát triển năm 2020.

Đồng thời, thực hiện các giải pháp đặc thù để huy động và sử dụng hiệu quả cao các nguồn lực đầu tư phát triển trong bối cảnh khó khăn. Chuyển đổi phương thức đầu tư các dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông và Dự án cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ từ phương thức đối tác công- tư sang đầu tư từ nguồn vốn NSNN, bảo đảm công khai, minh bạch, có cơ chế giám sát, quản lý hiệu quả cao (do việc huy động nguồn vốn tín dụng cho các dự án đối tác công- tư rất khó khăn). Miễn, giảm một số nghĩa vụ thuế, nộp ngân sách của các lĩnh vực, đối tượng chịu thiệt hại nặng nề do đại dịch COVID-19, trong đó giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.

Đặc biệt, Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét, cân nhắc trước mắt chưa tăng mức lương cơ sở đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và lương hưu từ ngày 1-7-2020 để cùng chia sẻ khó khăn với người lao động do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 và có thêm nguồn lực thực hiện các mục tiêu cấp bách.

Đề nghị Quốc hội xem xét, cân nhắc việc kéo dài thời kỳ ổn định NSNN giai đoạn 2017- 2020 sang năm 2021; trong năm 2021 ban hành định mức phân bổ dự toán chi NSNN giai đoạn 2022 - 2025 cho phù hợp tình hình và yêu cầu thực tiễn.

Chính phủ cũng tiếp tục xây dựng và đề nghị Quốc hội xem xét, ban hành các cơ chế, chính sách, giải pháp thúc đẩy hồi phục và phát triển kinh tế, xem xét đưa ra gói kích thích kinh tế mới trong bối cảnh dịch COVID-19 vẫn kéo dài trên phạm vi toàn cầu; kích cầu tiêu dùng nội địa, thúc đẩy sản xuất- kinh doanh, tạo việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp; bảo đảm nguồn lực cho phòng, chống dịch và an sinh xã hội; góp phần củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp.

Chính phủ sẽ chỉ đạo quyết liệt đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân vốn đầu tư công; thực hiện nhất quán mục tiêu ổn định vĩ mô, tạo thuận lợi cho sản xuất- kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng; cơ cấu lại thực chất, phục hồi nhanh nền kinh tế, thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển kinh tế số; chăm lo đời sống nhân dân và phát triển văn hóa; phát triển bền vững hơn, thực hiện hiệu quả cao công tác quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng, chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu; quyết tâm xây dựng hệ thống hành chính nhà nước trong sạch, vững mạnh, phục vụ người dân, doanh nghiệp; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, lãng phí; kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế; thông tin, truyền thông, tạo đồng thuận xã hội để xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng…