(HPĐT)- Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) vừa ban hành bộ Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật. Đây được xem là bộ khung để nghệ sĩ, người hoạt động nghệ thuật điều chỉnh hành vi ứng xử của mình đúng đắn, không còn những “lệch chuẩn” làm dư luận bức xúc như trước.
Theo bộ Quy tắc ứng xử, nghệ sĩ cần công khai, minh bạch khi tham gia hoạt động từ thiện.
Quy định rõ ràng, cụ thể
Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật (gọi tắt là Quy tắc ứng xử) do Bộ VHTT&DL vừa ban hành gồm 3 chương, 11 điều, áp dụng với các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan nghệ thuật, quy định hành vi ứng xử của nghệ sĩ trong nghề nghiệp, đối với đồng nghiệp, công chúng, các hoạt động xã hội khác, trên truyền thông, báo chí và mạng xã hội.
Đáng chú ý, theo Quy tắc ứng xử, Bộ VHTT&DL đưa ra những yêu cầu cụ thể đối với người nghệ sĩ trong hành vi ứng xử trên không gian mạng. Đó là nghệ sĩ sử dụng tài khoản mạng xã hội để tương tác, chia sẻ, đăng tải, cung cấp thông tin chính xác, tin cậy, có lợi ích cho xã hội và đất nước; bình luận, nhận xét đúng mực, có văn hóa, có trách nhiệm về những vấn đề mà dư luận xã hội quan tâm; trung thực trong phát ngôn, bày tỏ và chia sẻ quan điểm đúng đắn, khách quan.
Cùng với đó, Quy tắc ứng xử nhấn mạnh, nghệ sĩ không đăng tải, chia sẻ và lan truyền các nội dung vi phạm pháp luật, thông tin sai sự thật, vi phạm bản quyền, thông tin chưa được kiểm chứng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm cá nhân và ảnh hưởng tiêu cực, xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân.
Trong hoạt động nghề nghiệp, Quy tắc ứng xử yêu cầu người nghệ sĩ tuân thủ các quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ; không sáng tác, lưu hành, phổ biến, biểu diễn những tác phẩm có nội dung không phù hợp với giá trị đạo đức, văn hóa và truyền thống của dân tộc, gây tác động tiêu cực đến tư tưởng, thẩm mỹ của công chúng.
Đối với công chúng, người nghệ sĩ phải tôn trọng, lắng nghe, tiếp thu ý kiến đóng góp xác đáng để hoàn thiện bản thân và nâng cao chất lượng hoạt động nghệ thuật. Người nghệ sĩ ứng xử chân thành, đúng mực, thân thiện và xây dựng hình ảnh đẹp của người hoạt động nghệ thuật với công chúng. Đặc biệt, nghệ sĩ không lợi dụng niềm tin, tình cảm của công chúng, người hâm mộ để trục lợi cá nhân dưới mọi hình thức.
Đối với một vấn đề gây nhiều dị nghị thời gian qua là nhiều nghệ sĩ thiếu sự rõ ràng, minh bạch trong việc làm từ thiện; quảng cáo sản phẩm sai công dụng, tác dụng của sản phẩm khiến dư luận bức xúc, nay Quy tắc ứng xử đưa ra tiêu chí cụ thể. Theo đó, khi tham gia hoạt động quảng cáo, nghệ sĩ phải bảo đảm truyền đạt thông tin trung thực, chính xác, rõ ràng về công dụng, tính năng của sản phẩm, hàng hóa đúng quy định của pháp luật, đặc biệt là các sản phẩm trong lĩnh vực y tế, giáo dục và môi trường.
Trong các hoạt động xã hội như từ thiện, nghệ sĩ cần phát huy tinh thần tự nguyện, tự giác tham gia. Công khai, minh bạch kịp thời khi tham gia các hoạt động xã hội, bảo vệ uy tín, trách nhiệm, danh dự người hoạt động nghệ thuật, không lạm dụng danh hiệu, danh xưng, hình ảnh để tư lợi cá nhân.
Thứ trưởng Bộ VHTT&DL Tạ Quang Đông nhấn mạnh: Đây là khung về quy tắc ứng xử chứ không phải quy phạm pháp luật, không có phần xử phạt, vì thế không có chuyện “cấm sóng” các nghệ sĩ.
Cần thiết để định hướng hành vi cho nghệ sĩ
Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, giáo dục của Quốc hội cho rằng, việc Bộ VHTT&DL đưa ra Bộ quy tắc ứng xử cho nghệ sĩ là cần thiết. Đây là một kênh để định hướng hành vi cho nghệ sĩ. Những gì chưa tốt cần phải lên án. Bởi nghệ sĩ, người nổi tiếng có sức ảnh hưởng, có thể tác động tiêu cực đến công chúng, nhất là đối tượng khán giả trẻ. Dù Bộ quy tắc ứng xử không có chế tài, mà chỉ mang tính hướng dẫn hành vi, nhưng trong bối cảnh hiện nay, việc ban hành là cần thiết.
Trong khi đó, NSND Lan Hương cho rằng, Quy tắc ứng xử nêu trên sẽ hỗ trợ và giúp các nghệ sĩ hiểu rõ vai trò trách nhiệm của mình và có ứng xử có văn hóa hơn, mang lại nhiều điều tốt đẹp cho cuộc sống. “Tôi nghĩ bản thân nghệ sĩ phải ý thức được trách nhiệm xã hội của mình trước khi nghĩ đến lợi ích của bản thân”.
Cùng quan điểm, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung đánh giá Quy tắc ứng xử cho nghệ sĩ là hợp lý, đây là khung để nghệ sĩ hoạt động nghệ thuật, cư xử với khán giả, cư xử với đồng nghiệp…, để nghệ sĩ có thái độ, hành vi, ngôn ngữ tốt trên mạng xã hội và trước truyền thông. Dù không đặt ra chế tài, điều này không có nghĩa là khi nghệ sĩ vi phạm thì sẽ không bị xử lý. Thực tế, khi một nghệ sĩ vi phạm các chuẩn mực được Quy tắc ứng xử nêu ra thì vẫn bị xử lý theo các quy định pháp luật hiện hành.
Để bộ Quy tắc ứng xử phát huy hiệu quả trong đời sống, chuyên gia truyền thông Nguyễn Đình Thành cho rằng cần đưa những quy tắc vào giảng dạy trong các trường nghệ thuật, ở mọi cấp, để người hoạt động nghệ thuật trước khi ra trường hiểu rằng đâu là đúng, đâu là sai. “Nhiều khi họ làm sai vì chưa bao giờ được dạy đâu là làm đúng. Khi xã hội dư luận phản hồi và truyền thông lên tiếng, nghệ sĩ buộc phải thay đổi”, ông Thành nêu quan điểm./.
KHÔI NGUYÊN
