Băn khoăn chuyện bỏ xe máy

Hà Nội hiện có 5.255.245 xe máy, 485.955 ô-tô các loại, trên 1,2 triệu xe đạp và trên 11.000 xe đạp điện, xe máy điện (chưa kể số lượng khoảng 10%-15% các phương tiện ngoại tỉnh hoạt động). Tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2011-2016 là 10,2% đối với ô tô và 6,7% đối với xe máy, trong khi tốc độ tăng trưởng bình quân chiều dài đường bộ là 3,85%. Nếu đồng thời hoạt động 60% số ô tô, xe máy trên đường với vận tốc 20 km/giờ thì diện tích chiếm dụng vượt 1,34 lần năng lực của hệ thống giao thông đường bộ, gây ùn tắc giao thông, đồng thời gia tăng ô nhiễm môi trường.

Bỏ xe máy là chuyện không dễ.

Theo đề án, trong giai đoạn 2017 – 2030; thành phố từng bước hạn chế hoạt động trên một số khu vực và thời gian, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết để đến năm 2030 dừng hoạt động xe máy trên địa bàn các quận.

Đề cập đến vần đề này, nhiều chuyên gia nhận định, mục tiêu đến năm 2030 dừng hoạt động xe máy ở các quận nội thành là không phù hợp thực tế. PGS-TS Nguyễn Quang Toản, nguyên Chủ nhiệm bộ môn đường bộ, Trường đại học Giao thông – Vận tải cho rằng xe máy là loại hình giao thông chiếm đến 70%-80%, thực tế không ai dừng và cấm được. Hạn chế xe cá nhân là đúng, nhưng cấm xe máy trong tương lai gần là không thể, vẫn phải dùng. Do vậy, dùng từ "cấm hay hạn chế xe máy" hiện nay sẽ gây bức xúc xã hội.

GS-TS Nguyễn Viết Trung, Trường đại học Giao thông – Vận tải nói chỉ tiêu năm 2030 cấm xe máy là không thể đạt được vì thời gian còn quá ngắn, lộ trình này cần dài thêm. Việc hạn chế xe máy còn 10% tổng lượng vận chuyển là hợp lý. Xe máy là phương tiện vận chuyển thực phẩm hàng hóa cung cấp đến khắp các địa phương nhỏ lẻ mà ô tô không thể tiếp cận được. Muốn tiến tới hạn chế xe máy hết mức có thể thì nên tổ chức dịch vụ xe đạp công cộng để người dân sử dụng trên quãng đường ngắn. Đến năm 2030, hệ thống xe buýt cũng chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu đi trên đoạn đường xa của người dân, quãng đường ngắn như đi chợ, đưa con đi học vẫn phải dùng xe đạp, xe máy.

GS-TS Bùi Xuân Cậy, nguyên Trưởng khoa Công trình, Trường đại học Giao thông – Vận tải cho rằng các quận nội thành nhiều ngõ chỉ xe máy, xe đạp vào được, trong khi xe buýt không thể bao phủ khắp mọi nơi. Do vậy, nói bỏ xe máy là vấn đề rất khó giải thích.

Chuyên gia giao thông Trần Thị Kim Đăng, Trường đại học Giao thông – Vận tải Hà Nội, nhân định việc cấm xe máy hoạt động nội đô là cần thiết nhưng khó làm. Bà cho rằng về lý thuyết cấm xe máy phải có giao thông công cộng thay thế, không thể nói cấm và bắt người dân đi bộ. Theo bà Đăng, hiện các điểm nút giao thông công cộng, nhà chờ xe buýt phân bố rất xa nơi người dân ở. Trong khi thói quen đi bộ của người Hà Nội (người già dưới 1 km, người trẻ khoảng 200 m) khác với người phương Tây (khoảng 2 km).

Ông Ngô Anh Tuấn, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc cũng cho rằng, cần tập trung phát triển giao thông công cộng rồi mới đề cập đến hạn chế xe cá nhân, tiến tới cấm xe máy. Lộ trình dừng hoạt động xe máy tại nội thành vào năm 2030 là việc quá “nóng vội”.

Trước ý kiến của các chuyện gia, ông Vũ Văn Viện, Giám đốc Sở Giao thông Vận tải có ý kiến, hiện nay số lượng xe máy trên địa bàn thành phố quá lớn, lượng xe máy sử dụng qua nhiều năm không bảo đảm an toàn và có lượng khí thải cao. Thành phố sẽ có chính sách phù hợp để báo cáo với Chính phủ, Bộ Giao thông Vận tải đưa ra những quy định cụ thể, đồng thời sẽ có những chính sách hỗ trợ người dân trong quá trình chuyển đổi. Sở Giao thông Vận tải sẽ tham mưu với UBND thành phố các giải pháp để tiến tới dừng hoạt động đối với xe máy.