Băn khoăn hàng hóa 'ba không'

Thị trường hàng hóa Tết Nguyên đán Bính Ngọ đang nóng lên từng ngày. Cùng với sức mua tăng nhanh là sự xuất hiện của các loại thực phẩm "3 không", không nhãn mác, không hạn sử dụng, không rõ nguồn gốc.

Bày bán phổ biến

Vừa lĩnh lương, chị Sùng Thị Lý, người dân tộc Mường từ tỉnh Lào Cai xuống thành phố Hải Phòng làm công nhân, rủ bạn đi chợ mua bánh kẹo sớm để mang về quê ăn Tết. Tới một cửa hàng tạp hóa trên phố Bình Lộc, phường Lê Thanh Nghị, chị Lý thấy có rất nhiều bánh kẹo được bọc trong các túi lớn, bán theo cân. Màu sắc khá bắt mắt, hình dáng lạ, khác hẳn những loại bánh kẹo quen thuộc. Chị Lý cho biết: “Chủ cửa hàng giới thiệu là kẹo cân nhân trứng chảy, đang “hot” trên mạng. Nhưng tôi xem mãi không thấy ghi hạn sử dụng, cũng không biết sản xuất ở đâu”.

Còn hơn một tháng nữa mới tới Tết Nguyên đán Bính Ngọ, nhưng nhiều chợ dân sinh, cửa hàng tạp hóa trên địa bàn thành phố đã rộn ràng không khí mua sắm. Bánh kẹo, mứt Tết, đồ khô được bày bán nhiều. Xen lẫn trong đó là không ít sản phẩm không rõ nguồn gốc, nhãn mác in sơ sài hoặc không có thông tin.

Tại một cửa hàng gần chợ An Lư, phường Thủy Nguyên, quầy hàng bày bán bánh kẹo cân, mứt sấy, ô mai được đựng trong các khay nhựa lớn. Người bán múc cho khách theo yêu cầu rồi cho vào túi ni lông, buộc dây chun. Trên mỗi túi chỉ có vài dòng chữ in và cắt nhỏ ghi: “kẹo sữa dẻo”, “mứt sấy dẻo”, “ô mai mận”, không hề có thông tin về ngày sản xuất, hạn sử dụng hay cơ sở sản xuất.

Chị Phạm Thị H., chủ một cửa hàng tạp hóa gần chợ tiết lộ: “Bánh kẹo cân thường là hàng gia công. Cửa hàng nhập theo bao lớn vài chục cân về bày ra khay cho bắt mắt hoặc chia nhỏ đóng túi bán dần. Dịp Tết, khách chuộng loại này vì giá rẻ, nhìn cũng hấp dẫn. Không chỉ bánh kẹo, nhiều loại thực phẩm khác như xúc xích, lạp sườn, mì chính cũng có thể mua theo cân rồi sang chiết ra túi nhỏ để bán”.

Không chỉ ở chợ, trên các tuyến phố, khu dân cư đông công nhân, sinh viên, các cửa hàng tạp hóa nhỏ lẻ cũng “lên kệ” một số loại thực phẩm không nhãn mác. Giá bán thường rẻ hơn từ 20 - 30% so với hàng có thương hiệu, đánh trúng tâm lý tiết kiệm của người mua sắm cuối năm.

Chọn an toàn thay vì ham rẻ

Quan sát tại một số chợ đầu mối và chợ dân sinh cho thấy, mặt hàng “ba không” thường được bày bán khá công khai. Người mua ít khi hỏi kỹ, người bán cũng không chủ động cung cấp thông tin. Anh Nguyễn Văn Thắng, công nhân Khu công nghiệp VSIP cho biết: “Lương cuối năm còn phải chi đủ thứ. Thấy kẹo cân, mứt cân rẻ hơn nhiều so với trong siêu thị nên tôi mua vài cân về cho bọn trẻ”.

Tâm lý ham rẻ của người tiêu dùng là vùng đất màu mở để hàng hóa không rõ nguồn gốc sống khỏe. Trong khi đó, theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, nguy cơ từ những sản phẩm này không hề nhỏ. Việc không ghi hạn sử dụng khiến người tiêu dùng không biết sản phẩm được sản xuất từ khi nào, bảo quản ra sao. Nguy hiểm hơn, nhiều loại bánh kẹo, mứt sấy nếu sử dụng phụ gia không đúng quy định có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Theo bác sĩ Hoàng Thị Nga đang công tác tại Bệnh viện Đa khoa Hải Dương, bánh kẹo, mứt Tết và thực phẩm chế biến sẵn là những nhóm dễ gây vấn đề nhất do được tiêu thụ với số lượng lớn trong thời gian ngắn. Với các loại thực phẩm không nhãn mác, không ghi hạn sử dụng, người ăn hoàn toàn không biết sản phẩm đã được sản xuất từ khi nào, bảo quản ra sao. “Khi nguyên liệu kém chất lượng hoặc phụ gia sử dụng không đúng cách, hậu quả có thể là đau bụng, tiêu chảy, ngộ độc cấp, thậm chí để lại ảnh hưởng lâu dài cho gan, thận nếu sử dụng nhiều lần”, bác sĩ Nga phân tích.

Thực tế cho thấy, không ít cửa hàng sau khi bị nhắc nhở hoặc xử phạt lại tái diễn tình trạng vi phạm. Nguyên nhân do là lợi nhuận từ hàng “ba không” khá cao, trong khi mức phạt chưa đủ sức răn đe.

Do đó người tiêu dùng cần ưu tiên lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, nhãn mác đầy đủ, đặc biệt chú ý đến hạn sử dụng và điều kiện bảo quản. Với các sản phẩm bán theo cân, không có thông tin nên cân nhắc kỹ trước khi mua, nhất là để làm quà biếu hoặc cho trẻ nhỏ. Cơ quan chức năng, ngoài việc tăng cường kiểm tra, xử lý, cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nhận diện rõ các nguy cơ từ thực phẩm không an toàn. Khi người tiêu dùng kiên quyết nói không với thực phẩm “ba không” thì hàng hóa này sẽ tự nhiên không còn chỗ đứng trên thị trường.