Hiện nay, bản quyền âm nhạc dần đi vào khuôn khổ, giúp nền âm nhạc, nhất là nhạc trẻ phát triển (Ảnh minh họa)
(HPĐT)- Cũng như nhiều lĩnh vực khác, vi phạm bản quyền trong âm nhạc ở nước ta diễn ra không ít. Tuy nhiên, thời gian gần đây, việc thực hiện bản quyền âm nhạc dần đi vào khuôn khổ và đang cho thấy những tín hiệu tích cực.
Một thời nhức nhối
Có thể nói trước đây, tình trạng vi phạm quyền tác giả âm nhạc của một bộ phận các ca sĩ, nghệ sĩ trẻ ngày càng tăng với nhiều hình thức và mức độ phức tạp. Từ các ca sĩ gạo cội trong nghề đến những giọng ca mới đều gây ồn ào với những lời tố vi phạm tác quyền. Ca sĩ trẻ Phạm Hồng Phước cũng từng hứng chịu gạch đá khi ra mắt single “Khi chúng ta già”, nhưng không ghi rõ ca khúc được phổ nhạc từ bài thơ cùng tên của Nguyễn Thị Việt Hà. Sau đó, Hồng Phước công khai xin lỗi tác giả Việt Hà và người hâm mộ vì im lặng trong thời gian xảy ra sự cố và từ đó ghi rõ tên tác giả viết lời ca khúc. Còn rất nhiều câu chuyện ca sĩ bị tố vi phạm bản quyền. Chuyện ca sĩ Mỹ Tâm – tên tuổi lớn của làng giải trí từng phải ngưng phát video ca nhạc “Anh thì không” trên các kênh nghe nhạc trực tuyến và Youtube sau khi bị tố vi phạm bản quyền, cũng gióng lên hồi chuông về bản quyền.
“Anh thì không” là ca khúc nhạc Pháp được nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng viết lời Việt, đây cũng là tác phẩm được Mỹ Tâm thực hiện MV (music video) và tạo nên cơn sốt trên mạng xã hội, MV có hàng triệu lượt xem. Tuy nhiên sau đó công chúng yêu nhạc khá bàng hoàng khi biết nữ ca sĩ tung MV mà không xin phép cả hai tác giả. Theo nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng, trong gần nửa thế kỷ qua, nhiều nghệ sĩ như Thanh Lan, Ý Lan, Duy Quang, Ngọc Lan, Kiều Nga, Minh Tuyết, Lưu Bích, Thủy Tiên, Minh Hằng, Hồ Ngọc Hà, Đàm Vĩnh Hưng, diễn viên Thúy Nga... đều thể hiện ca khúc này và xin phép ông hoặc gửi ông tiền bản quyền, dù đó chỉ là số tiền mang tính chất tượng trưng nhằm bày tỏ sự tôn trọng tác giả. Riêng Mỹ Tâm và ê-kíp của cô lại không hề xin phép ông. Rất nhiều người biết bài hát này, và nếu cần tra trên mạng, có thể biết tên nhạc sĩ viết lời Việt. Mỹ Tâm phải gỡ MV “Anh thì không” trên tất cả trang nghe nhạc trực tuyến, đồng thời gửi lời xin lỗi công chúng yêu nhạc.
Những sự cố đáng tiếc trên cho thấy, nếu những nhà quản lý không làm đến cùng, nhiều ca sĩ khác vẫn tiếp tục lờ đi vấn đề tác quyền. Song đáng mừng, thời gian qua làng nhạc không còn xuất hiện những vụ việc như trên, dần đưa nền âm nhạc, nhất là nhạc trẻ phát triển cả về số lượng và chất lượng.
Khởi sắc thu phí,mở rộng hợp tác
Liên quan đến tác quyền, bản quyền âm nhạc Việt Nam, nhạc sĩ Đinh Trung Cẩn, Tổng giám đốc VCPMC cho biết, năm 2020, nguồn tiền bản quyền tác giả của tác phẩm Việt thu được từ nước ngoài tăng vọt so với những năm trước, trong đó chủ yếu đến từ các nước như COMPASS (Singapore), JASRAC (Nhật Bản), SACEM (Pháp), ASCAP (Mỹ), GEMA (Đức), APRA AMCOS (Úc). Bên cạnh đó, công tác hỗ trợ và tư vấn pháp lý, giải quyết khiếu nại của các tác giả thành viên nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp theo quy định diễn ra chủ yếu trên môi trường kỹ thuật số, nhất là youtube được VCPMC đẩy mạnh. Khảo sát thu thập tài liệu, chứng cứ để xử lý hành vi xâm phạm ở các lĩnh vực sử dụng âm nhạc theo quy định của pháp luật; thực hiện các bước cảnh báo vi phạm, báo cáo vi phạm, áp dụng biện pháp hành chính hoặc tố tụng tại Tòa án có thẩm quyền đối với các vụ việc vi phạm quyền tác giả.
Năm 2020, VCPMC tiến hành kiện 14 vụ việc, trong đó có 8 vụ liên quan tới biểu diễn. Kết quả, thắng kiện 1 vụ là khởi kiện Công ty TNHH Multimedia Ngọc Việt tổ chức chương trình biểu diễn "Để nhớ một thời ta đã yêu 6 – Một thuở yêu người" tại Nhà hát Hòa Bình – TP Hồ Chí Minh. TAND Hà Nội xét xử ngày 17-9-2020 tuyên VCPMC thắng kiện, bản án có hiệu lực. Rút đơn khởi kiện do bị đơn khắc phục một phần vi phạm: 3 vụ; rút đơn khởi kiện do bị đơn ngừng hoạt động: 2 vụ; 8 vụ đang trong tiến trình tố tụng.
Nhạc sĩ Đinh Trung Cẩn cho biết thêm, năm 2020, VCPMC tiếp tục mở rộng hợp tác song phương với các tổ chức bảo vệ quyền tác giả trên thế giới. Thời điểm này, VCPMC ký hợp đồng song phương với 81 tổ chức quản lý tập thể quyền (CMOs) trên thế giới, số lượng hợp đồng ký kết tăng khoảng 10% so với năm 2019. Các CMOs mới ký trong năm 2020 bao gồm: SAZAS (Slovenia), STEF (Ireland), RSAU (Rwanda), SAYCE (Ecuador), BSCAP (Belize), UNISON (Tây Ban nha). Mặc dù tình hình dịch COVID diễn biến phức tạp, doanh thu lĩnh vực biểu diễn của các CMOs trên thế giới cũng bị sụt giảm rất nhiều, nhưng nguồn thu từ nước ngoài của VCPMC vẫn tăng trưởng mạnh, đến thời điểm này tăng 82% so với năm 2019 do tốc độ tăng trưởng lĩnh vực kỹ thuật số từ các tổ chức nước ngoài./.
Khôi Nguyên
