An An
Thuở nhỏ, nhà tôi gần một hàng bánh cuốn nhỏ. Nhà này mỗi ngày chỉ tráng từ 20-30 kg bánh, bán cho người trong xóm một nửa, một nửa mang lên chợ huyện, chỉ đến tám giờ sáng là thúng bánh sạch veo. Tôi rất thích những sớm mùa đông theo mẹ ra nhà bánh cuốn. Cái bếp than hồng rực giữ cho nồi đồng đựng nước lúc nào cũng lục bục sôi. Một lớp vải xô mỏng căng trên miệng nồi. Cô thợ bánh một tay múc nước bột gạo trắng tinh trải nhẹ lên vải, tay kia cầm một cái cật tre mỏng xiên bánh khi hơi nước bốc lên làm bột chín. Miếng bánh mỏng tang, bốc khóc nghi ngút. Tay tráng, tay hất, chẳng mấy chốc 1 kg bánh nóng hôi hổi được gói gọi trong lá chuối tươi để mẹ con tôi mang về. Mỗi lớp bánh xếp lên lá, cô lại rưới thêm một chút mỡ vàng ươm, một dúm hành khô thơm phức khiến đứa bé khảnh ăn như tôi cũng không đừng được, nhón tay nhỏ nhẻ từng lát bánh vụn đưa lên nhấm nháp.
 |
Vì là khách quen, đôi lần tôi đề nghị cô cho tôi thử tráng bánh. Tôi làm giống hệt cô, cẩn thận trải một lớp bột mỏng trên vải, chờ bột ấy nẩy lên thành màu trong trong thì dùng cật tre xiên vào giữa và nhấc miếng bánh lên. Mà lạ, tôi làm lần nào cũng hỏng. Khi thì bánh vỡ, khi dầy quá, khi mỏng quá. Đến tận bây giờ, khi đi qua các lò bánh cuốn, tôi vẫn không đừng được ước muốn ngồi vào chỗ của người tráng bánh, và thử xem, chiếc bánh của tôi sau khi dùng cật tre hất lên, nó có thành ra một mặt trăng trong trẻo thơm lành?
Tôi học ở thị xã, lê la mọi ngõ ngách ở chợ Bầu. Ở đây có nhiều hàng quà vặt ngon, bổ, rẻ hợp với túi tiền học sinh và những người buôn bán nhỏ. Hàng bánh cuốn cũng nhiều, có điều, để thích nghi với nhịp sống đô thị, dân thị xã thích ăn bánh cuốn với chả nướng. Tôi vẫn giữ định kiến: chỉ ăn bánh cuốn chay, mà một lần bị dụ dỗ, rồi cũng thành ra nghiện.
Chả để ăn bánh cuốn được làm giống như chả ăn với bún của người Hà Nội. Thịt lợn ba chỉ chọn miếng dẻo quánh, tươi rói, ướp nước mắm, hành tím, hạt tiêu… rồi xiên vào que tre vót nhọn, nướng trên chậu than hoa đượm lửa. Mỡ từ thịt lợn chảy xuống than xèo xèo bốc lên một mùi thơm phức đặc trưng. Cho nên, vào chợ, dù là khách lạ, chẳng cần hỏi thăm, cứ đi theo hướng mùi thơm thể nào cũng lần ra hàng bánh cuốn chả. Đồ nghề bán hàng của cô bánh cuốn chỉ là vài cái ghế gỗ con con, bàn đựng gia vị rộng chừng 1 m2 có lọ giấm ớt trắng phau phau màu tỏi lẫn với đỏ tươi màu ớt chỉ thiên vừa ngấu. Một bát con đựng những miếng chanh mọng nước, xanh nõn. Đĩa tỏi bằm nhỏ và ớt tươi thái lát. Nổi bật ở giữa là rổ rau sống xanh non với hoa chuối thái mỏng, rau thơm, kinh giới, xà lách, giá đỗ và điểm xuyết những quả sung nếp vừa trông thấy đã hình dung ra tiếng nhai giòn trong miệng với đầy đủ vị ngọt, bùi vừa chát vừa thơm.
