Trong không gian thông tin phức tạp, báo chí cách mạng đứng trước yêu cầu 'vừa nhanh, vừa đúng', đồng thời bồi đắp và giữ vững niềm tin công chúng.
Tại phiên thảo luận “Phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng” trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026, nhiều nhà quản lý, chuyên gia và nhà báo đã tập trung phân tích những thách thức đặt ra đối với báo chí cách mạng trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, không gian thông tin ngày càng phức tạp.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng báo chí hiện nay đang đối diện 3 thách thức lớn: môi trường truyền thông số mở rộng khiến thật - giả đan xen khó kiểm chứng; các thế lực thù địch lợi dụng công nghệ để lan truyền thông tin sai trái, xuyên tạc và yêu cầu then chốt là củng cố niềm tin của công chúng đối với báo chí chính thống. Theo ông Sơn, niềm tin xã hội chính là “hạ tầng mềm” quyết định hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Tiếp cận từ bản chất của cuộc đấu tranh trên không gian mạng, nhà báo Ngô Minh Tuấn, Trưởng Ban Xây dựng Đảng, Tạp chí Cộng sản nhấn mạnh các thế lực thù địch không chỉ nhằm vào đúng - sai thông tin, mà trọng tâm là chi phối niềm tin xã hội. Vì vậy, báo chí cách mạng không chỉ dừng lại ở phản bác thông tin sai trái, mà quan trọng hơn là bảo vệ sự thật, giữ vững niềm tin công chúng. Ông khẳng định "đánh mất sự thật là đánh mất niềm tin”.
Ở góc độ nghề nghiệp, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Chí Nghĩa, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng trong dòng chảy thông tin dồn dập, người làm báo cần giữ vững bản lĩnh, nhận diện đúng bản chất vấn đề, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết. Chính hiện thực khách quan và giá trị chân thực của đời sống là nền tảng quan trọng để bồi đắp và củng cố niềm tin xã hội.
Một vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là yêu cầu “vừa nhanh, vừa đúng” trong môi trường mạng xã hội. Thiếu tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng nhấn mạnh, mạng xã hội có lợi thế tốc độ, nhưng báo chí cách mạng phải giữ vững nguyên tắc xác thực. Muốn thích ứng hiệu quả, các cơ quan báo chí cần đổi mới quy trình tác nghiệp, ứng dụng công nghệ số, đồng thời tăng cường cơ chế kiểm chứng nhiều tầng để bảo đảm độ tin cậy của thông tin.
Các ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy, sức mạnh của báo chí cách mạng không chỉ nằm ở năng lực phản bác quan điểm sai trái, thù địch, mà sâu xa hơn là khả năng kiến tạo và củng cố niềm tin xã hội. Trong không gian truyền thông hiện đại, niềm tin trở thành nguồn lực tinh thần quan trọng, giúp báo chí tiếp tục giữ vai trò định hướng dư luận, tạo đồng thuận xã hội và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.
Tại Lễ trao Giải báo chí toàn quốc về xây dựng Đảng “Búa liềm vàng” lần thứ IX - năm 2024 diễn ra tối 20/1/2025 tại Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “Kỷ nguyên mới đang mở ra tương lai xán lạn của dân tộc… báo chí cũng phải phát triển tương xứng, vươn mình cùng dân tộc, xứng tầm nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại”.
Thông điệp này không chỉ là sự ghi nhận vai trò của báo chí cách mạng trong hơn một thế kỷ qua, mà còn là định hướng chiến lược cho giai đoạn phát triển mới. Trong bối cảnh Đại hội XIV của Đảng đặt ra những mục tiêu phát triển dài hạn, báo chí không chỉ thực hiện chức năng thông tin, tuyên truyền, mà còn đảm nhiệm vai trò kiến tạo, dẫn dắt và kết nối xã hội, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước.
Phát biểu khai mạc Hội Báo toàn quốc 2026, đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh chủ đề năm nay: “Báo chí Việt Nam - Trung thành, sáng tạo, trách nhiệm trong kỷ nguyên mới”. Trước sự biến đổi mạnh mẽ của công nghệ và hành vi tiếp nhận thông tin, báo chí cần tiếp tục đổi mới tư duy, đẩy mạnh chuyển đổi số, nhưng vẫn giữ vững các giá trị cốt lõi: tính chính xác, tính nhân văn và trách nhiệm xã hội.
Sau quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy, nhiều cơ quan báo chí đã chủ động chuyển đổi sang mô hình tòa soạn hội tụ, phát triển đa nền tảng và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất nội dung. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ; yếu tố quyết định vẫn là con người làm báo với bản lĩnh chính trị và năng lực nghề nghiệp.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định công chúng hiện có xu hướng tiếp nhận thông tin nhanh, ngắn gọn, trực quan. Điều đó đặt ra yêu cầu báo chí phải đổi mới cách thể hiện, nâng cao tính hấp dẫn nhưng vẫn bảo đảm tính định hướng và độ tin cậy giữa “biển thông tin” đa chiều.
Nhà báo Phạm Văn Xướng, Phó Giám đốc Báo và phát thanh, truyền hình tỉnh Hưng Yên cho rằng cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là “cuộc chiến không tiếng súng” nhưng hết sức phức tạp, đòi hỏi người làm báo không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn và khả năng làm chủ công nghệ.
Hơn một thế kỷ đồng hành cùng dân tộc, báo chí cách mạng Việt Nam đã khẳng định vai trò đặc biệt trên mặt trận tư tưởng - văn hóa. Bước vào kỷ nguyên mới, sứ mệnh ấy tiếp tục được mở rộng với phương thức hiện đại hơn, tư duy đổi mới hơn, nhưng vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi: phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.
Như thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi gắm tại cuộc gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam mới đây, báo chí cần góp phần làm cho xã hội bình tĩnh hơn, nhân văn hơn, củng cố niềm tin xã hội và lan tỏa các giá trị tốt đẹp. Đó không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp, mà còn là sứ mệnh chính trị - tư tưởng thiêng liêng của báo chí cách mạng Việt Nam trong hành trình đồng hành cùng dân tộc bước vào kỷ nguyên phát triển mới.
HẢI HẬU
