(HPĐT)- Báo chí không chỉ giữ vai trò cầu nối đưa sản phẩm văn hóa đến với thị trường, mà còn là nơi sản xuất ra các sản phẩm văn hóa với quy mô và sức sáng tạo ngày càng lớn. Vì vậy, cần có những chính sách phù hợp để phát huy vai trò của báo chí trong sự phát triển chung của công nghiệp văn hóa (CNVH). Đây là nội dung chính của Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong việc thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa năm 2025” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Đài Truyền hình Việt Nam và UBND thành phố Hải Phòng phối hợp tổ chức.
Tiềm năng lớn
PGS.TS. Đặng Thị Thu Hương, Phó hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết, truyền thông đại chúng không chỉ là kênh phân phối, mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình sáng tạo văn hóa. Kinh nghiệm từ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc cho thấy, CNVH có thể trở thành ngành kinh tế mũi nhọn nếu được đầu tư chiến lược và phối hợp đồng bộ với truyền thông. Làn sóng Hallyu của Hàn Quốc là minh chứng điển hình cho sự kết hợp hiệu quả giữa chính sách, công nghệ và truyền thông. Tại Việt Nam, PGS.TS. Đặng Thị Thu Hương đề xuất nâng cao nhận thức về CNVH như một ngành kinh tế sáng tạo; tăng cường đầu tư cho báo chí và truyền thông số, đồng thời phát huy vai trò của truyền thông trong bảo tồn bản sắc và lan tỏa văn hóa Việt ra thế giới.
Ở góc độ khác, truyền thông cũng được kỳ vọng thúc đẩy công nghiệp game mang đậm bản sắc văn hóa. TS Chu Tiến Đạt, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty VTC nhận định, báo chí và truyền thông đang giữ vai trò trọng tâm trong thúc đẩy ngành công nghiệp game Việt Nam, nhất là các trò chơi tái hiện văn hóa và lịch sử. Ông đề xuất xây dựng hệ sinh thái truyền thông bền vững với các chuyên mục chuyên sâu về game văn hóa, học hỏi từ các quốc gia như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, bày tỏ mong muốn có sự hợp tác giữa chính phủ, doanh nghiệp, trường học và báo chí để xây dựng một ngành game mạnh mẽ, giàu bản sắc và có khả năng cạnh tranh toàn cầu.
Làm rõ sức mạnh của việc kết hợp phát triển CNVH với truyền thông, TS. Trần Thị Hoàng Mai, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch bày tỏ, Hải Phòng có tiềm năng lớn về di sản văn hóa, danh lam thắng cảnh và lễ hội đặc sắc. Thành phố tập trung xây dựng các dự án CNVH nhằm tạo ra sản phẩm văn hóa mũi nhọn, đồng thời quảng bá rộng rãi hình ảnh đặc trưng địa phương. Báo chí không chỉ là kênh truyền tải chính sách của Đảng và Nhà nước, mà còn góp phần định hình thị hiếu công chúng, lan tỏa giá trị văn hóa bản địa.
Tháo gỡ những “điểm nghẽn”
Tại phiên đối thoại giữa báo chí, doanh nghiệp và nhà quản lý, nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh: lâu nay, các cơ quan báo chí, các kênh truyền hình lớn như VTV, HTV hay các báo Thanh Niên, Tuổi Trẻ và nhiều đơn vị khác có những chương trình văn hóa với quy mô ngày càng mở rộng và mức độ sáng tạo không ngừng nâng cao. Theo ông, bên cạnh sứ mệnh tuyên truyền và quảng bá, cơ quan báo chí nếu trực tiếp tham gia vào các hoạt động văn hóa, nghệ thuật sẽ mang lại tác động rất lớn, bởi “không khác gì showbiz, mà còn có lợi thế là nắm trong tay công cụ tuyên truyền”.
Từ góc nhìn thực tiễn, mối quan hệ giữa báo chí, doanh nghiệp và lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật tiếp tục được nhấn mạnh tại phiên đối thoại. Ông Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam cho rằng, các doanh nghiệp sở hữu sản phẩm văn hóa chất lượng nên chủ động hợp tác với cơ quan báo chí để cùng truyền thông, tạo ra giá trị gia tăng. Hình thức “hàng đổi hàng” - đổi truyền thông lấy sản phẩm văn hóa miễn phí khi cơ quan báo chí có sự kiện - cũng có thể được áp dụng. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh phối hợp giữa báo chí, doanh nghiệp và đơn vị văn hóa để xây dựng thương hiệu cho từng ngành văn hóa, hướng đến hình ảnh thương hiệu quốc gia.
Để phát huy vai trò là động lực và cầu nối của báo chí với các ngành công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên mới, Thứ trưởng Thường trực Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lê Hải Bình đề nghị báo chí tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức, đẩy mạnh chuyển đổi số và lan tỏa các giá trị sáng tạo. Ông nhấn mạnh cần tăng cường hợp tác liên ngành, kết nối với các cơ sở văn hóa, nghệ thuật để quảng bá sản phẩm, xây dựng thương hiệu văn hóa quốc gia. Báo chí không chỉ cung cấp thông tin chính xác, nhân văn mà còn góp phần định hướng thẩm mỹ, khơi dậy niềm tự hào dân tộc, bảo vệ nền tảng văn hóa trong hội nhập. Đồng thời, cần chú trọng đào tạo đội ngũ báo chí có chuyên môn cao, am hiểu văn hóa - nghệ thuật, đủ sức đồng hành và truyền cảm hứng cho sự phát triển bền vững của các ngành CNVH.
Rõ ràng, trong bối cảnh công nghiệp văn hóa ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và định hình bản sắc quốc gia, báo chí không chỉ là kênh tuyên truyền, mà còn là chủ thể đồng hành, kiến tạo và lan tỏa giá trị. Sự phối hợp chặt chẽ giữa báo chí, doanh nghiệp, cơ quan quản lý và cộng đồng sáng tạo sẽ là nền tảng vững chắc để xây dựng nền CNVH Việt Nam hiện đại, đậm đà bản sắc, đủ sức cạnh tranh trên trường quốc tế.
