Mùa Trung thu 2020, bên cạnh các sản phẩm bánh Trung thu có thương hiệu, người tiêu dùng thành phố có xu hướng mua, sử dụng các loại bánh của một số cá nhân tự làm, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, được quảng cáo là sản phẩm làm thủ công, “nói không với chất bảo quản” tràn lan qua mạng Internet. Tuy nhiên, từ một số vụ việc thực phẩm chứa độc tố gây ngộ độc cho người sử dụng vừa xảy ra gần đây, cần thiết phải có cái nhìn cẩn trọng hơn trong đánh giá độ an toàn của loại thực phẩm “handmade”, “nhà làm” này.
Ngoài các cơ sở, điểm bán lớn, cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra các hộ sản xuất, tiêu thụ bánh Trung thu nhỏ, lẻ (ảnh minh họa).
Mê sản phẩm “không chất bảo quản”
Ngay từ đầu tháng 7 âm lịch, rất nhiều cơ sở bắt đầu hoạt động tấp nập, cung cấp nhiều sản phẩm bánh Trung thu tự làm phục vụ nhu cầu của người tiêu dùng. Lướt nhanh mạng facebook, Zalo có thể bắt gặp nhan nhản những bài viết, quảng cáo sản phẩm bánh Trung thu tự làm tới khách hàng. Một tiêu chí đặc biệt để người bán những sản phẩm này lấy được niềm tin của người tiêu dùng chính là “tự làm”, “làm để chính người sản xuất cũng sử dụng”, “không chứa hóa chất, chất bảo quản”…
Gia đình chị Bùi Thị H., ở phố Đà Nẵng (quận Ngô Quyền) vốn có nghề làm bánh truyền thống. Từ cách đây vài tháng, chị H. chuẩn bị sẵn sàng cho mùa sản xuất và buôn bán bánh Trung thu. Không chỉ bán bánh thành phẩm, chị H. còn cung ứng cả những set nhân bánh chế biến sẵn phục vụ cho những khách hàng có nhu cầu tự làm bánh tại nhà. Theo chia sẻ, từ đầu tháng 7 âm lịch tới nay, chị liên tục nhận được nhiều đơn hàng đặt mua nhân bánh Trung thu với lượng ít nhất là 10kg mỗi loại. Có đơn hàng lớn lên tới hơn 3 tạ nhân các loại. Khách hàng cũng rất đa dạng, có người mua vài chiếc bánh về sử dụng, nhưng cũng có những đầu mối lấy bánh về bán lại kiếm lời. Ngoài khách ở Hải Phòng, còn có nhiều khách ở các tỉnh, thành phố khác, từ Hà Nội, Thái Nguyên, Thanh Hóa, Thái Bình…, thậm chí cả ở thành phố Hồ Chí Minh. Để giữ cho bánh và nhân không bị hỏng khi vận chuyển đường dài, chị thường cấp đông và chèn nhiều đá vào thùng xốp để giữ lạnh sản phẩm.
Chị Nguyễn Thị Phương Minh, ở ngõ 274 phố Hàng Kênh, phường Hàng Kênh (quận Lê Chân) chia sẻ: Do không ăn được ngọt nên từ 2-3 năm nay, khi có nhu cầu sử dụng bánh Trung thu, chị thường đặt mua của một cơ sở làm bánh nhỏ quen biết, dễ dàng đáp ứng các yêu cầu về vị và mẫu mã bánh của khách hàng. Hơn nữa, với những loại bánh truyền thống do các cơ sở lớn sản xuất, chị Minh lo ngại sản phẩm chứa nhiều chất bảo quản. Ăn thấy ngon nên chị Minh giới thiệu tới nhiều người thân, bạn bè cùng đặt mua.
Không thể thả nổi
Tâm lý tiêu dùng của chị Minh cũng là suy nghĩ chung của không ít người trong lựa chọn, sử dụng sản phẩm bánh Trung thu hiện nay. Tuy nhiên, việc bảo đảm an toàn vệ sinh trong chế biến, tiêu thụ thực phẩm không đơn giản. Với bánh Trung thu làm thủ công, nếu không dùng chất bảo quản, thời hạn sử dụng sản phẩm thường rất ngắn, chỉ từ 7 đến 10 ngày. Trong khi quá trình từ lúc sản xuất tới khi đến được tay người tiêu dùng trải qua nhiều khâu, công đoạn, mất nhiều thời gian. Hầu hết các sản phẩm này đóng gói bao bì với mẫu mã bắt mắt nhưng lại không đủ các thông tin như ngày sản xuất, hạn sử dụng, dễ xảy ra tình trạng dù hết hạn sử dụng vẫn được tiêu thụ.
Bên cạnh đó, do là sản phẩm sản xuất ở quy mô nhỏ lẻ, nên nguồn gốc nguyên liệu đầu vào, an toàn vệ sinh thực phẩm trong quá trình sản xuất, đóng gói… đều không được cơ quan chức năng kiểm soát. Theo đại diện Cục Quản lý thị trường thành phố, do các cá nhân không đăng ký kinh doanh, chỉ bán hàng thông qua quan hệ quen biết hoặc qua mạng xã hội nên công tác kiểm tra gặp khó khăn nhất định. Trào lưu sản xuất, buôn bán và sử dụng các loại thực phẩm handmade, trong đó có bánh Trung thu xuất hiện từ lâu và phát triển mạnh mẽ cùng với sự phát triển của công nghệ và mạng xã hội. Thực tế trên tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra những vụ việc mất an toàn thực phẩm.
Để bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm mùa Trung thu, ngày 19-8-2020, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) ban hành công văn đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tăng cường thanh, kiểm tra việc chấp hành pháp luật an toàn thực phẩm của các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nói chung, bánh kẹo nói riêng. Trong bối cảnh người tiêu dùng có xu hướng ưa chuộng các loại bánh thủ công, handmade, ngành Y tế, Công thương, lực lượng Quản lý thị trường và chính quyền các địa phương quan tâm kiểm tra, giám sát các cơ sở chế biến bánh Trung thu, kể cả các cơ sở thủ công nhỏ lẻ, đồng thời tăng cường tuyên truyền nâng cao ý thức bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm đối với người sản xuất, điểm phân phối và người tiêu dùng để bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, bảo vệ sức khỏe. Người tiêu dùng nếu sử dụng sản phẩm bánh Trung thu tự làm từ các cơ sở nhỏ, lẻ, cần lựa chọn những điểm cung ứng uy tín để bảo đảm an toàn cho mình và gia đình.
Thành Lê - Ảnh: Đỗ Hiền
