Bảo đảm chất lượng cấp nước sạch khu vực nông thôn: Tháo gỡ vướng mắc, giải quyết dứt điểm (kỳ cuối)

Người dân thôn Thắng, xã Giang Biên (huyện Vĩnh Bảo) phấn khởi khi được dùng nước sạch bảo đảm chất lượng. Ảnh: TRUNG KIÊN

(HPĐT)- Xác định giải quyết vấn đề nước sạch nông thôn là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, tại Hội nghị Thành ủy lần thứ 13, đồng chí Lê Tiến Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng đề nghị Ban cán sự đảng UBND thành phố có báo cáo rà soát tổng thể hoạt động của các nhà máy nước mini. Trên tinh thần chỉ đạo này, UBND thành phố giao các sở, ngành, địa phương tổ chức khảo sát, đánh giá cụ thể, từ đó đề xuất giải pháp khắc phục dứt điểm tình trạng cấp nước không bảo đảm chất lượng, cũng như bảo đảm cấp nước sạch khu vực nông thôn trong giai đoạn tới, thực hiện mục tiêu Nghị quyết Đại hội 16 Đảng bộ thành phố đề ra trong xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, nâng cao điều kiện sống của người dân.

Lộ trình thay thế, chuyển đổi rõ ràng, cụ thể

Quan điểm quyết liệt của thành phố là xử lý, khắc phục ngay những hạn chế về chất lượng nước, nhất là với 15 nhà máy nước có nhiều kiến nghị của người dân và đã được cơ quan chức năng, chính quyền các cấp kiểm tra trong tháng 10-2023. Phương án, lộ trình đưa ra hết quý 1-2024, 15 nhà máy nước này hoàn thành việc thay thế nguồn cấp nước đối với trường hợp đạt được đồng thuận với đơn vị cấp nước thay thế về chuyển nhượng quyền kinh doanh hoặc mua nước qua đồng hồ tổng.

Đến nay, 8/15 nhà máy thống nhất phương án thay thế 3 nhà máy đang triển khai thực hiện. Với các nhà máy còn lại, cơ quan chức năng, chính quyền địa phương tiếp tục vận động để thống nhất phương án thay thế hoặc chuyển nhượng quyền kinh doanh. Với trường hợp chất lượng nước không bảo đảm, không có khả năng khắc phục, các đơn vị cấp nước không đồng thuận thay thế nguồn cấp nước, UBND cấp xã căn cứ quy định trong thỏa thuận ký kết thực hiện chấm dứt thỏa thuận này, làm cơ sở lựa chọn đơn vị cấp nước thay thế. Bí thư Đảng ủy xã Đông Phương (huyện Kiến Thụy) Phạm Văn Hậu cho biết, sau khi phát sinh những kiến nghị của người dân về chất lượng nước sạch, xã chủ động làm việc với Nhà máy nước Đông Phương, Công ty CP Cấp nước Hải Phòng, thống nhất về lộ trình bàn giao vùng cấp nước. Dự kiến tháng 12-2023 hoàn tất hồ sơ; trường hợp người dân đồng thuận, thi công thuận lợi, đến cuối năm 2024, người dân trong xã có thể sử dụng nước sạch do Công ty CP Cấp nước Hải Phòng cung cấp.

Đối với 40 nhà máy nước còn lại trong số 55 cơ sở được đánh giá có hệ thống hạ tầng xử lý và phân phối nước xuống cấp, công nghệ xử lý lạc hậu, cần tăng cường giám sát chất lượng nước, thành phố có chủ trương thay thế theo lộ trình từ nay đến năm 2025. Song, đối với những nhà máy có nguy cơ không sản xuất nước sạch bảo đảm chất lượng sẽ có phương án thay thế kịp thời. Tổng giám đốc Công ty CP Cấp nước Hải Phòng Trần Văn Dương cho biết: Hiện nay, 8 nhà máy nước đô thị của công ty phục vụ cấp nước cho 51 xã, thị trấn. Thực hiện chủ trương của thành phố, công ty đang tiếp tục thương thảo, mở rộng vùng phục vụ tới xã An Thọ (huyện An Lão), 8 xã trên địa bàn huyện Tiên Lãng và 1 xã thuộc huyện Vĩnh Bảo. Với việc mở rộng này, các địa phương sẽ dần thay thế, dừng hoạt động đối với nhà máy nước mini không bảo đảm chất lượng. Tuy nhiên, qua kinh nghiệm triển khai ở một số địa phương, để thực hiện chuyển đổi thuận lợi, nhanh chóng, rất cần sự vào cuộc tích cực của các cấp chính quyền và đồng thuận cao của người dân.

Để tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi, thay thế nhà máy nước mini, UBND thành phố giao Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn địa phương xử lý đối với tài sản kết cấu hạ tầng cấp nước sạch không còn hoạt động hoặc không còn giá trị sử dụng; thực hiện điều chỉnh nội dung thỏa thuận dịch vụ cấp nước theo đúng quy định, bảo đảm thay thế đơn vị cấp nước khi một trong các bên vi phạm thỏa thuận; lựa chọn đơn vị cấp nước thay thế sau khi chấm dứt thỏa thuận dịch vụ cấp nước đối với đơn vị cấp nước không bảo đảm chất lượng; xử lý những vấn đề tồn tại trong quản lý, sử dụng đất tại các nhà máy nước nông thôn theo quy định...

Phát triển theo quy hoạch, tạo cơ chế thu hút nguồn lực đầu tư

Với mục tiêu tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch theo tiêu chuẩn đạt 100% vào năm 2025, phương án cấp nước sạch tại thành phố Hải Phòng được cập nhật vào Quy hoạch thành phố thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đang trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Theo đó, định hướng của thành phố trong những năm tiếp theo là với khu vực nông thôn ven đô thị sẽ thực hiện mở rộng vùng phục vụ cấp nước của các nhà máy nước đô thị cấp cho khu vực nông thôn liền kề hoặc có hệ thống cấp nước đô thị đi qua. Với khu vực nông thôn còn lại, thành phố duy trì các công trình cấp nước sạch tập trung đã nâng cấp lên quy mô lớn, đang hoạt động bền vững, hiện có chất lượng nước tương đương chất lượng nước của các nhà máy nước đô thị, bảo đảm cung cấp đủ nước sạch phục vụ người dân trên địa bàn những xã có công trình cấp nước nhưng không bảo đảm chất lượng, cần thay thế. Thành phố cũng ưu tiên thu hút đầu tư nâng cấp, mở rộng phạm vi cấp nước đối với các công trình cấp nước đang hoạt động phù hợp quy hoạch, bảo đảm hoạt động bền vững, có chất lượng nguồn khai thác nước thô tốt, đủ điều kiện mở rộng phạm vi cấp nước ra những xã lân cận. Ngoài ra, thành phố khuyến khích, hỗ trợ đơn vị cấp nước được nâng cấp thực hiện liên kết, tận dụng hạ tầng hệ thống phân phối đã đầu tư, mua nước qua đồng hồ tổng để tiếp tục phân phối đến hộ dân.

Bên cạnh quy hoạch tổng thể, vướng mắc hiện nay là về giá bán buôn, bán lẻ nước sạch sinh hoạt chưa thực sự khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư lớn, lâu dài trong lĩnh vực kinh doanh cấp nước sạch khu vực nông thôn. Luật Giá vừa được Quốc hội thông qua tháng 6-2023, sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2024. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để thành phố nghiên cứu, xem xét điều chỉnh giá bán buôn, bán lẻ nước sạch khu vực nông thôn theo đúng quy định, bảo đảm hợp lý, thực sự tạo cơ chế khuyến khích nguồn lực xã hội đầu tư vào lĩnh vực này.

Đồng thời, trên cơ sở chỉ đạo của UBND thành phố, các sở, ngành, địa phương tăng cường công tác quản lý, triển khai những biện pháp bảo vệ, cải thiện nguồn nước các con sông cung cấp nguồn nước thô cho nhà máy nước, đáp ứng nhu cầu nước sạch của người dân; chủ động xây dựng kế hoạch để tổ chức triển khai kịp thời phương án cấp nước khu vực nông thôn ngay sau khi Quy hoạch thành phố thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt./.