Kiểm tra các chỉ số chất lượng nước sông Đa Độ qua hệ thống quan trắc tự động tại Nhà máy nước cầu Nguyệt.
(HPĐT)- Cứ đến hẹn lại lên, mùa khô năm 2020-2021, người dân thành phố đứng trước nỗi lo nước sinh hoạt nhiễm mặn. Hiện nay, các nhà máy sản xuất nước sạch thành phố chưa có công nghệ xử lý độ mặn trong nước thô. Do đó, các công ty sản xuất nước sạch, công ty công trình thủy lợi và các địa phương chủ động phối hợp triển khai các giải pháp hạn chế nhiễm mặn nguồn nước thô.
Thường trực nguy cơ nhiễm mặn
Phó tổng Giám đốc Công ty CP Cấp nước Hải Phòng Cao Văn Quý cho biết, cũng như mọi năm, mùa khô năm 2020-2021, nguồn nước thô phục vụ sản xuất nước sạch tiếp tục có nguy cơ bị nhiễm mặn. Tình trạng này xảy ra theo chu kỳ từ tháng 10 năm trước đến tháng 3 năm sau. Đáng lo ngại là tình trạng nhiễm mặn tại các sông cung cấp nước thô như: Đa Độ, Rế, Chanh Dương… đang ngày càng tăng, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng nước sạch. Mùa khô năm 2019-2020, các sông trên địa bàn thành phố bị xâm nhập mặn sớm hơn. Độ mặn trong nước sông Đa Độ có thời điểm tăng lên hơn 300 mg/l, vượt ngưỡng cho phép (250 mg/l) khiến các nhà máy nước Hưng Đạo, cầu Nguyệt phải tạm ngưng lấy nước mặt để sản xuất. Công ty phải sử dụng nguồn nước dự trữ tại các bể chứa và các nhà máy nước khác cung cấp phục vụ người dân.
Theo lãnh đạo Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ, hiện, nguồn nước sông Đa Độ đang do nước thượng nguồn thấp, mực nước biển dâng cao, mặn lấn sâu vào các sông: Văn Úc, Lạch Tray. Hệ thống thủy lợi Đa Độ chịu tác động trực tiếp của xâm nhập mặn, ảnh hưởng lớn đến chất lượng nước thô phục vụ sản xuất nước sạch. Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn lấn tới cống Trung Trang (xã Bát Trang, huyện An Lão), cảnh báo sẽ lấn sâu hơn nữa trong thời gian tới, nồng độ mặn có thể lên đến 5%, ảnh hưởng lớn đến công tác phòng, chống nhiễm mặn và chất lượng nước thô.
Tình trạng xâm nhập mặn tại các sông có sử dụng nước thô khác chưa nghiêm trọng như sông Đa Độ, song cũng đang có xu hướng ngày càng tăng lên do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Trong khi đó, phần lớn các nhà máy sản xuất nước sạch trên địa bàn thành phố chưa có công nghệ xử lý độ mặn trong nước thô. Việc đầu tư các nhà máy xử lý nước lợ, nước mặn thành nước ngọt có chi phí đầu tư và vận hành khá cao. Do chế độ thủy triều của Việt Nam là bán nhật triều nên thời gian xâm nhập mặn cũng chỉ kéo dài khoảng 4-5 giờ đồng hồ, sau đó nguồn nước mặt sẽ ổn định trở lại. Do đó, giải pháp hạn chế xâm nhập mặn vẫn là ưu tiên hàng đầu trong việc bảo đảm chất lượng nước sinh hoạt.
Chủ động ứng phó
Theo Chủ tịch HĐQT Công ty CP Cấp nước Hải Phòng Trần Việt Cường, để hạn chế tối đa tình trạng nguồn nước thô nhiễm mặn trong mùa khô, từ đầu năm 2020, công ty phối hợp các đơn vị khai thác công trình thủy lợi lắp đặt thêm nhiều điểm quan trắc trên các sông lấy nước để phát hiện bất thường sớm và có biện pháp xử lý; xây dựng kịch bản xử lý khủng hoảng nguồn nước và tổ chức diễn tập khắc phục sự cố, cấp nước an toàn. Đến nay, công ty hoàn thành đấu nối hệ thống truyền dẫn giữa các vùng, kịp thời luân chuyển nước từ các nhà máy khác bổ sung cho các khu vực gặp sự cố về nước; chủ động mở rộng hệ thống bể chứa tại các nhà máy nước, bảo đảm nguồn nước dự phòng cung cấp cho người dân trong thời điểm nước thô bị nhiễm mặn nặng không thể sản xuất. Từ tháng 10 năm nay, nhà máy nước An Dương vận hành thêm bể chứa hơn 20 nghìn m3, nâng tổng số nước sạch dự trữ lên đến hơn 28 nghìn m3. Các bể chứa tại các nhà máy nước: cầu Nguyệt, Đồ Sơn… cũng được xây mới, nâng cấp trữ lượng lên gấp 2-3 lần trước đây.
Chuẩn bị cho mùa khô năm nay, các công ty công trình thủy lợi cũng chủ động các giải pháp về kỹ thuật để hạn chế tối đa tình trạng xâm nhập mặn. Các công ty chủ động tăng cường vận hành công trình thủy lợi hết công suất, đồng thời xây dựng các giải pháp tăng khả năng lấy nước và trữ nước trong hệ thống, bảo đảm tận dụng nguồn nước ngọt, thau chua rửa mặn, thau đảo chất lượng nguồn nước trong hệ thống. Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải vừa hoàn thành các công trình hạn chế xâm nhập mặn cho hệ thống sông Rế, mương An Kim Hải như: nâng cấp hệ thống trạm bơm, cống, đập ngăn mặn Hoàng Lâu, ở xã Hồng Phong; nâng cấp, cải tạo kênh Nhu Kiều, xã Quốc Tuấn (huyện An Dương)… Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với Công ty CP kinh doanh nước sạch số 2 triển khai các giải pháp thau rửa hệ thống sông cấp nước thô, bảo đảm độ mặn nước thô luôn dưới ngưỡng cho phép.
Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ đang đầu tư cải tạo, nâng cấp các nhánh sông trong hệ thống sông Đa Độ: He, Cốc, Lai, Sàng, Họng, Thù… tạo thành hồ chứa nước tiểu vùng trong hệ thống, tăng cường khả năng trữ nước, phòng, chống hạn, mặn. Đồng thời, cải tạo các công trình đầu nguồn như: nâng cấp trạm bơm Quang Hưng, Bát Trang, bảo đảm tiêu úng khu vực đầu nguồn; nâng cấp kênh sau cống hút Quang Hưng, Bát Trang để tận dụng triệt để khả năng lấy nước, bổ sung, tăng trữ lượng nước ngọt vào sông Đa Độ. Khi xảy ra xâm nhập mặn nặng, công ty chủ động giải pháp thau đảo nước sông Đa Độ qua cống Cổ Tiểu (xã Đoàn Xá, huyện Kiến Thụy); đồng thời, xây dựng kế hoạch kiểm tra độ mặn hằng giờ để có giải pháp thau đảo kịp thời.
Bài và ảnh: Nguyễn Dương
