Lập lại kỷ cương trong quyết toán ngân sách
Tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa 14, vấn đề chi tiêu và quyết toán ngân sách được nhiều đại biểu Quốc hội đề cập tới với yêu cầu phải siết chặt hơn nữa kỷ luật, kỷ cương ngân sách, trong đó có vấn đề quyết toán.
Theo Bộ Tài chính, năm 2016, chi đầu tư phát triển được Quốc hội giao dự toán là 254.950 tỷ đồng, nhưng số liệu quyết toán là 296.451 tỷ đồng, tăng 41.501 tỷ đồng. Ngân sách dành để trả nợ cũng tăng tới gần 20.500 tỷ đồng (dự toán 155.100 tỷ đồng, quyết toán 175.784 tỷ đồng). Về tổng thể, dự toán chi ngân sách Nhà nước (NSNN) 1.273.433 tỷ đồng, quyết toán 1.295.061 tỷ đồng, tăng 21.628 tỷ đồng. Đáng chú ý, danh sách các dự án đầu tư công chi vượt dự toán ngày càng dài ra. Báo cáo của Kiểm toán Nhà nước cho biết thêm, có những dự án đầu tư công ở tỉnh Ninh Bình tăng 329% kinh phí, ở Bắc Ninh tăng 410%; Vĩnh Phúc tăng 330%; ở Lạng Sơn tăng 231%, ở Đắc- Lắc tăng 421%. Ngoài ra, dự toán chi thường xuyên vẫn lặp lại các sai sót được Kiểm toán Nhà nước phát hiện trong những năm vừa qua như: Lập dự toán cao hơn khả năng ngân sách hoặc số kiểm tra của Bộ Tài chính; lập dự toán chưa đầy đủ căn cứ và không sát thực tế; tình trạng chi ngân sách nhà nước chưa đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức vẫn nhiều nhưng chưa được khắc phục triệt để…
Trên địa bàn thành phố có nhiều dự án mặc dù đã đưa vào sử dụng nhưng chậm quyết toán. Ảnh: Duy Thính
Tại Hải Phòng, vấn đề quyết toán ngân sách các dự án hoàn thành cũng liên tục được đề cập tới trong nhiều văn bản đôn đốc của UBND thành phố, Sở Tài chính.
Theo Sở Tài chính, đến nay, thành phố vẫn có một số dự án hoàn thành từ năm 2005 đến năm 2015 chưa quyết toán. Đây là các dự án sử dụng vốn Nhà nước và theo quy định phải công khai tình hình quyết toán nhằm đánh giá kết quả quá trình đầu tư, xác định năng lực sản xuất, giá trị tài sản mới tăng thêm do đầu tư mang lại. Qua đây, cũng đánh giá việc thực hiện các quy định của Nhà nước trong quá trình đầu tư thực hiện dự án, xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, các nhà thầu, cơ quan cấp vốn, cho vay, kiểm soát thanh toán, các cơ quan quản lý Nhà nước có liên quan. Đặc biệt, thông qua công tác quyết toán dự án hoàn thành, các cơ quan quản lý Nhà nước rút kinh nghiệm, hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao hiệu quả công tác quản lý vốn đầu tư trong cả nước. Tuy nhiên, công việc quyết toán luôn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc và luôn chậm trễ. Do vậy, khó đánh giá hiệu quả đầu tư từ vốn ngân sách.
Bảo đảm các quy định của Luật Ngân sách
Kỳ họp thứ 7, HĐND thành phố khóa 15 sắp tới sẽ ban hành nghị quyết của HĐND thành phố quy định thời hạn phê chuẩn quyết toán ngân sách cấp huyện, cấp xã và thời hạn UBND các cấp gửi báo cáo quyết toán ngân sách đến các Ban của HĐND thành phố, Thường trực HĐND thành phố và HĐND cùng cấp. Theo đó, đối với cấp thành phố, thời hạn UBND thành phố gửi báo cáo quyết toán ngân sách đến Ban Kinh tế- Ngân sách (KTNS) HĐND thành phố, Thường trực HĐND thành phố để thẩm tra, cho ý kiến chậm nhất là 15 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp cuối năm; thời gian Thường trực HĐND thành phố cho ý kiến chậm nhất là 5 ngày; thời gian UBND thành phố gửi báo cáo quyết toán chính thức đến HĐND thành phố chậm nhất 7 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp. Đối với cấp huyện, cấp xã, phải gửi báo cáo quyết toán chậm nhất 10 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp giữa năm sau của HĐND cùng cấp; thời gian cho ý kiến là 3 ngày và thời gian phải gửi báo cáo chính thức chậm nhất là 7 ngày. Theo Sở Tài chính, đây là thời hạn bắt buộc theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 nhằm bảo đảm về thời gian phê chuẩn quyết toán ngân sách, đáp ứng yêu cầu quản lý ngân sách và đặc biệt là hạn chế tới mức thấp nhất việc chậm trễ trong quyết toán ngân sách hằng năm.
Như vậy, để bảo đảm theo đúng thời hạn này, HĐND các xã, phường, thị trấn buộc phải điều chỉnh thời gian họp và phê chuẩn quyết toán ngân sách trước khi HĐND cấp quận, huyện họp và phê chuẩn. Đây là nét mới và đối với các quận, huyện có nhiều xã, phường như Thủy Nguyên, Lê Chân… phải điều chỉnh thời gian họp phù hợp.
Bên cạnh đó, công tác quyết toán ngân sách đối với các dự án đầu tư công cũng được yêu cầu phải nhanh chóng, theo đúng thời gian quy định, từng bước chấm dứt tình trạng các dự án hoàn thành, đưa vào sử dụng nhiều năm nhưng chưa hoàn thành quyết toán, làm khó cho công tác quản lý ngân sách.
Trong các khâu của chu trình quản lý NSNN, quyết toán là khâu cuối cùng, qua đó đánh giá lại toàn bộ NSNN sau một năm thực hiện, từ khâu lập dự toán, khâu phân bổ cũng như chấp hành và điều hành NSNN. Số liệu và tình hình quyết toán NSNN là cơ sở để các cơ quan quản lý phân tích, đánh giá tình hình tài chính - ngân sách quốc gia, địa phương, từ đó có những quyết sách phù hợp nhằm quản lý tối ưu nguồn lực tài chính - ngân sách trong giai đoạn tiếp theo. Vì vậy, quyết toán ngân sách phải được coi trọng, phải được các cấp, các ngành chấp hành nghiêm, đáp ứng yêu cầu quản lý ngân sách trong giai đoạn hiện nay.
Thanh Hiệp
