Bộ luật Lao động năm 2019 có nhiều điểm mới quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
Trong ảnh: Công nhân Công ty CP may Thuận Thiên trong ca sản xuất.
(HPĐT)- Bộ luật Lao động năm 2019 có hiệu lực từ ngày 1-1-2021 với nhiều điểm mới quan trọng liên quan đến người lao động. Đồng chí HOÀNG ĐÌNH LONG, Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) thành phố trao đổi với phóng viên Báo Hải Phòng cuối tuần chung quanh nội dung này.
- Đồng chí cho biết Bộ luật Lao động năm 2019 có những điểm mới gì đáng chú ý so với Bộ luật Lao động năm 2012?
- Bộ luật Lao động năm 2019 gồm 17 chương, 220 điều, với nhiều nội dung mới và thay đổi quan trọng. Trong đó, mở rộng diện áp dụng với cả người làm việc không có quan hệ lao động, hình thức hợp đồng lao động (HĐLĐ), mở rộng quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ của người lao động; thời gian tổ chức đối thoại, thương lượng tập thể, thỏa ước lao động tập thể; tăng cường tính linh hoạt, tự chủ của các bên trong quan hệ lao động về tiền lương; tăng tuổi nghỉ hưu lên 62 đối với nam, 60 đối với nữ. Bộ luật Lao động năm 2019 linh hoạt, hài hòa hơn về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và làm thêm giờ, tăng ngày nghỉ cả năm được hưởng nguyên lương từ 10 lên 11 ngày; xác định rõ các ngành nghề, công việc, trường hợp mà người sử dụng lao động được sử dụng người lao động làm thêm không quá 300 giờ/năm. Ngoài ra, bộ luật cũng tăng cường bảo vệ các lao động đặc thù như lao động khuyết tật, lao động chưa thành niên...
- Những thay đổi này giúp người lao động hưởng lợi như thế nào?
- Một trong những điểm tiến bộ của Bộ luật Lao động năm 2019 là bỏ nội dung về hợp đồng mùa vụ hoặc theo một công việc có thời hạn dưới 12 tháng, thay vào đó chỉ còn hai loại hợp đồng là: HĐLĐ không xác định thời hạn và HĐLĐ xác định thời hạn. Quy định này nhằm bảo vệ người lao động, hạn chế tình trạng người sử dụng lao động “lách luật”, không đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động bằng cách ký các loại hợp đồng mùa vụ, dịch vụ...
Người lao động được đơn phương chấm dứt HĐLĐ không cần lý do mà chỉ cần báo trước ít nhất 30 ngày với hợp đồng xác định thời hạn và ít nhất 45 ngày với hợp đồng không xác định thời hạn. Đặc biệt, người lao động được đơn phương chấm dứt HĐLĐ không cần báo trước nếu thuộc 1 trong 7 trường hợp sau: không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc theo thỏa thuận; không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng thời hạn; bị người sử dụng lao động ngược đãi, đánh đập hoặc có lời nói, hành vi nhục mạ, hành vi làm ảnh hưởng đến sức khỏe, nhân phẩm, danh dự; bị cưỡng bức lao động; bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc; lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo quy định; đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định; người sử dụng lao động cung cấp thông tin không trung thực theo quy định làm ảnh hưởng đến việc thực hiện hợp đồng lao động.
Về vấn đề lương, thưởng và các khoản phụ cấp, Bộ luật mới quy định người lao động được ủy quyền cho người khác nhận lương trong trường hợp người lao động không thể nhận lương trực tiếp. Đây là quy định hợp lý, nhất là trong trường hợp người lao động bị ốm đau, tai nạn không thể trực tiếp nhận lương… Bộ luật mới cũng yêu cầu mỗi lần trả lương, người sử dụng lao động phải thông báo bảng kê trả lương đến người lao động, gồm: tiền lương, tiền lương làm thêm giờ, tiền lương làm việc vào ban đêm, nội dung và số tiền bị khấu trừ (nếu có)… Ngoài ra, người lao động có thể được “thưởng” không chỉ bằng tiền mà có thể bằng tiền hoặc tài sản hoặc bằng các hình thức khác căn cứ vào kết quả sản xuất kinh doanh, mức độ hoàn thành công việc của người lao động. Đặc biệt, người sử dụng lao động không được ép buộc người lao động chi tiêu lương vào việc mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ của người sử dụng lao động hoặc của đơn vị khác mà người sử dụng lao động chỉ định.
Về nội quy lao động, người lao động được đóng góp ý kiến trước khi ban hành hoặc sửa đổi, bổ sung nội quy lao động, trong đó bổ sung 3 nội dung phải có gồm: phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc, trình tự, thủ tục, xử lý hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc; được tạm thời chuyển người lao động sang làm việc khác so với hợp đồng lao động; người có thẩm quyền xử lý kỷ luật.
Về giải quyết tranh chấp lao động, người lao động có thể tiến hành đình công, đình công diễn ra trong phạm vi doanh nghiệp và phát sinh từ giải quyết tranh chấp lao động về lợi ích...
- Một trong những thay đổi quan trọng là có thêm tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp, thay vì chỉ có tổ chức Công đoàn như trước đây. Vậy điều kiện, quy trình thành lập và nội dung hoạt động của tổ chức người lao động tại doanh nghiệp như thế nào?
- Việc quy định thành lập tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp bên cạnh tổ chức Công đoàn nhằm mục đích thúc đẩy và nâng cao hiệu quả đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp người lao động trong quan hệ lao động. Điều này phù hợp với các Công ước của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) mà Việt Nam là thành viên cũng như các cam kết quốc tế khác và tạo thuận lợi trong quá trình hội nhập phát triển kinh tế quốc tế.
Theo đó, người lao động có quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn theo quy định của Luật Công đoàn hoặc có quyền thành lập, gia nhập và tham gia hoạt động của tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp. Tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp được thành lập và hoạt động hợp pháp sau khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp đăng ký. Tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp hoạt động phải bảo đảm nguyên tắc tuân thủ Hiến pháp, pháp luật và điều lệ; tự nguyện, tự quản, dân chủ, minh bạch. Phạm vi hoạt động của tổ chức của người lao động là bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của thành viên tổ chức mình trong quan hệ lao động tại doanh nghiệp.
- Để Bộ luật Lao động năm 2019 đến gần hơn với người lao động, LĐLĐ thành phố thực hiện những giải pháp gì?
- Đầu tháng 10 vừa qua, LĐLĐ thành phố tổ chức hội nghị triển khai Bộ luật Lao động năm 2019 tới hơn 450 cán bộ công đoàn toàn thành phố. Trong những tháng cuối năm, LĐLĐ thành phố chỉ đạo công đoàn các cấp tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền bằng nhiều hình thức qua hội nghị triển khai, tập huấn, hội thi, cuộc thi trực tuyến, sân chơi công nhân, tư vấn qua phương tiện truyền thông, mạng xã hội, tủ sách pháp luật...
Bởi vậy, đội ngũ cán bộ công đoàn cần nghiên cứu, nắm chắc quy định bộ luật mới, từ đó, tuyên truyền, vận động và bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động, nhất là trong bối cảnh tới đây sẽ có thêm tổ chức đại diện người lao động tại doanh nghiệp. Qua đó, giúp đoàn viên, người lao động nắm vững các nội dung cơ bản và những điểm mới ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động, đẩy mạnh xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ tại doanh nghiệp. Đặc biệt, từ nay đến Tết Nguyên đán Tân Sửu năm 2021, khi dịch COVID-19 vẫn tác động rất lớn đến đời sống, việc làm, dự báo tình hình quan hệ lao động diễn biến phức tạp. Các cấp công đoàn cần tăng cường tuyên truyền những điều khoản theo luật định để người lao động hiểu rõ, không bị lôi kéo, kích động ngừng việc, đình công, chung tay cùng doanh nghiệp vượt qua khó khăn trong tình hình dịch bệnh, ổn định sản xuất, kinh doanh.
- Trân trọng cảm ơn đồng chí!
Thanh Hà thực hiện - Ảnh: Trung Kiên
