(HPĐT)- Nước sinh hoạt là yếu tố không thể thiếu trong cuộc sống con người. Đây cũng là một tiêu chí quan trọng để đánh giá công tác xây dựng nông thôn mới tại địa phương. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau mà ở một số nơi khu vực ngoại thành, người dân vẫn chưa tiếp cận được nước sạch sinh hoạt.
Nước máy như… nước sông
Thời gian gần đây, nhiều gia đình tại các xã Quyết Tiến, Tiên Thắng (huyện Tiên Lãng) quay trở lại dùng nước giếng khoan, vì dù sao chất lượng nước còn hơn nước máy họ đang phải dùng. Ông Hoàng Văn Nhưng, ở thôn Lộ Đông, xã Tiên Thắng bức xúc: Mùa này, nước máy tại nhà bốc mùi hôi, sử dụng tắm giặt thì ngứa ngáy. Bể chứa đặt trên mái nhà xuất hiện cả vỏ ốc, nhiều phù sa không khác nước sông là bao. Chúng tôi đánh rửa bể chứa liên tục, sau đó dùng máy lọc, nhưng nước vẫn không thể dùng để ăn uống. Còn bà Dương Thị Hoa, thôn Đoàn Kết, xã Quyết Tiến cho hay: Nước máy bây giờ không dùng được nữa, gia đình tôi phải sử dụng toàn bộ bằng nước lọc phục vụ ăn uống thường ngày với giá 69 nghìn đồng/bình 19 lít. Tuy nhiên không thể mua từng bình nước về dùng mãi được, nhà tôi đang tìm thợ để khoan giếng. Nước máy này đều do các nhà máy nước “mini” trên địa bàn các xã cung cấp với giá 8.500 đồng/khối.
Trước đó, giữa năm 2023, ở xã Đông Phương (huyện Kiến Thụy), hơn 2 nghìn hộ dân gửi đơn kiến nghị đến UBND huyện Kiến Thụy về việc Nhà máy nước Đông Phương (Công ty TNHH Xây dựng và Dịch vụ thương mại Đại Thái) làm chủ đầu tư, cung cấp nước sinh hoạt không bảo đảm chất lượng. Sau đó, Nhà máy nước xã Đông Phương đã có báo cáo đề nghị xin dừng hoạt động và bàn giao vùng cấp nước cho Công ty CP cấp nước Hải Phòng thực hiện.
Đánh giá về chất lượng nước tại khu vực nông thôn Hải Phòng, Ths.Bs. Phùng Thị Tường Vy, Trưởng Khoa Sức khỏe môi trường - Y tế trường học, Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hải Phòng (CDC Hải Phòng) cho biết: Hiện nay, việc cấp nước sạch cho mục đích sinh hoạt trên địa bàn thành phố phải bảo đảm các thông số chất lượng theo Quy chuẩn kỹ thuật địa phương về chất lượng nước sạch dùng cho mục đích sinh hoạt QCĐP02:2023/TPHP của thành phố Hải Phòng (có hiệu lực từ 1-10-2023). Tuy nhiên, qua tổ chức lấy mẫu, kiểm tra, đánh giá thì chất lượng nước ở một số khu vực ngoại thành Hải Phòng từ tháng 12-2023 đến tháng 4-2024 chưa bảo đảm tiêu chuẩn, không đồng đều giữa các khu vực, nhất là ở vùng sử dụng nước của các nhà máy nước có quy mô nhỏ. Hầu hết các nhà máy nước này đều được xây dựng từ Chương trình Mục tiêu quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn giai đoạn 2010 - 2015, có công suất nhỏ dưới 500 m3/ngày đêm, cơ sở vật chất xuống cấp, không có khả năng đầu tư; không đạt chỉ tiêu chất lượng được áp dụng đối với nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt thông thường, không sử dụng để ăn uống trực tiếp hoặc dùng cho chế biến thực phẩm tại các cơ sở chế biến thực phẩm.
Kiên quyết xử lý, khắc phục hạn chế
Theo số liệu thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hiện, trên địa bàn nông thôn Hải Phòng có 112 nhà máy nước đang cấp nước sạch sinh hoạt (trong đó, 94 nhà máy nước có một phần vốn ngân sách và 8 nhà máy nước sử dụng vốn ngoài ngân sách). Tuy nhiên, trong số đó chỉ có 31 nhà máy nước hoạt động tốt, chất lượng nước ổn định; 26 nhà máy nước có chất lượng nước bảo đảm, nhưng khó bảo đảm nhu cầu nước sạch gia tăng về lâu dài và không thể đầu tư mở rộng vì không nằm trong quy hoạch; còn lại là 55 nhà máy nước có quy mô nhỏ đã xuống cấp, công nghệ xử lý cũ và nhất là sử dụng nguồn nước thô không bảo đảm chất lượng, ô nhiễm… Hiện, Hải Phòng có 94,4% số dân nông thôn sử dụng nước từ các nhà máy nước (trong đó, số dân sử dụng nước từ 31 nhà máy hoạt động tốt là 74,4%; 20% người dân nông thôn đang sử dụng nước từ các nhà máy nước hoạt động trung bình và kém), 5,6% người dân sử dụng nước từ các nguồn cấp nước nhỏ lẻ khác chưa được kiểm soát về chất lượng.
Về tình hình cung cấp nước sạch sinh hoạt trên địa bàn, Chánh văn phòng HĐND và UBND huyện Tiên Lãng Phạm Xuân Hòa cho biết: Toàn huyện Tiên Lãng hiện có 21 nhà máy nước và trạm cấp nước phục vụ nhu cầu nước sinh hoạt. Trong đó chỉ có 2 cơ sở hoạt động ổn định, còn lại đều xuống cấp và không còn đủ năng lực cấp nước bảo đảm chất lượng. Mặt khác, tình trạng xâm nhập mặn cũng ảnh hưởng lớn đến chất lượng nguồn nước đầu vào của các nhà máy nước quy mô nhỏ. Về giải pháp khắc phục, từ năm 2019, UBND huyện đã rà soát, điều chỉnh thỏa thuận dịch vụ cấp nước, tăng cường kiểm tra chất lượng nước của các nhà máy nước, yêu cầu khắc phục, nâng cao chất lượng nguồn nước cho người dân. Huyện cũng đề nghị các nhà máy nước yếu kém sẽ chuyển thành đại lý phân phối nước khi Công ty CP cấp nước Hải Phòng hoàn thành hệ thống đưa nước sạch về huyện.
Tại Kế hoạch 320/KH-UBND ngày 13-12-2023 của UBND thành phố Hải Phòng triển khai thực hiện các nội dung bảo đảm hoàn thành chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 16, nhiệm kỳ 2020-2025 về nước sạch nông thôn; với quan điểm kiên quyết xử lý, khắc phục ngay những hạn chế về chất lượng nước sinh hoạt nông thôn, UBND thành phố yêu cầu các địa phương, đơn vị triển khai ngay việc hoàn thiện cơ sở pháp lý, ký kết hoặc điều chỉnh các hợp đồng, thỏa thuận đã ký kết liên quan đến hoạt động sản xuất, cung cấp và tiêu thụ nước sạch nông thôn; thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, cung cấp và tiêu thụ nước sạch; chấm dứt hoạt động và thay thế các nhà máy nước không bảo đảm chất lượng. Trường hợp các chủ đầu tư nhà máy nước quy mô nhỏ có chất lượng nước kém, không đạt được đồng thuận thì chính quyền các xã căn cứ quy định thực hiện việc chấm dứt thỏa thuận đã ký kết và lựa chọn đơn vị cấp nước thay thế. Theo BSCK2 Đồng Trung Kiên, Phó giám đốc phụ trách CDC Hải Phòng: Để bảo đảm nguồn nước sạch phục vụ sinh hoạt của người dân, ngành Y tế đề nghị các địa phương căn cứ kết quả ngoại kiểm của đơn vị y tế thực hiện nghiêm túc, quyết liệt việc xử lý đối với các đơn vị cấp nước có hành vi vi phạm theo quy định tại Điều 15 Nghị định số 117/2020/NĐ-CP ngày 28-9-2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. UBND các huyện chỉ đạo các địa phương ký cam kết với các đơn vị cấp nước với điều khoản ràng buộc về bảo đảm chất lượng nước qua các lần giám sát liên tiếp, qua đó có căn cứ để yêu cầu dừng cấp nước và chuyển đổi vùng cấp cho đơn vị bảo đảm chất lượng.
BÀI VÀ ẢNH: PHẠM THANH
