Bảo đảm quyền lợi người lao động khi tăng giờ làm thêm: Tổ chức công đoàn phối hợp giám sát chặt chẽ

Sau dịch COVID-19, nhiều doanh nghiệp có nhu cầu tăng giờ làm thêm của người lao động để đáp ứng đơn hàng.

Trong ảnh: Công nhân Công ty TNHH Nam Hoa (quận Hồng Bàng) trong ca sản xuất.

Tăng thu nhập bù đắp chi phí cuộc sống

Thông tin tăng giờ làm thêm trong tháng được nhiều lao động ngoại tỉnh phấn khởi đón nhận. Theo chị Vũ Thị Tươi, quê ở tỉnh Hà Nam, thuê trọ tại thị trấn An Lão (huyện An Lão), công nhân Khu công nghiệp Tràng Duệ (huyện An Dương), hai năm qua, do ảnh hưởng dịch COVID-19, công ty giảm giờ làm thêm nên thu nhập của công nhân giảm đáng kể, chỉ còn khoảng 6-8 triệu đồng/tháng. Trước đây, nếu tăng ca, thu nhập của công nhân đạt hơn 10 triệu đồng/tháng. Chị Tươi mong được làm thêm 2-3 giờ mỗi ngày để có thêm thu nhập trang trải cuộc sống. Tương tự, chị Hà Thị Tâm, quê ở tỉnh Thanh Hóa, ở trọ và làm việc tại doanh nghiệp trên địa bàn phường Hưng Đạo (quận Dương Kinh) cũng mong được làm thêm giờ hằng ngày để có thêm thu nhập. Chị Tâm bày tỏ, trong lúc giá cả thực phẩm tăng cao, việc tăng giờ làm thêm giúp công nhân có thêm thu nhập bù đắp các chi phí gia tăng. Qua tìm hiểu cho thấy, nhiều lao động trẻ tại các khu công nghiệp, lao động ngoại tỉnh có nhu cầu làm thêm giờ để nâng cao thu nhập, trang trải cuộc sống.

Thực tế, nếu chỉ làm 8 giờ mỗi ngày, với mức lương cơ bản khoảng hơn 5 triệu đồng (nhiều doanh nghiệp áp dụng mức lương cơ bản của doanh nghiệp cao hơn mức lương tối thiểu vùng), cộng với phụ cấp xăng xe, nhà trọ, thưởng chuyên cần…, NLĐ thu nhập khoảng 6-7 triệu đồng/tháng, chỉ tạm đủ chi phí sinh hoạt. Để có tích lũy, nhiều lao động có nhu cầu làm thêm giờ. Trước đây, quy định làm thêm giờ không quá 40 giờ mỗi tháng, nay quy định tăng 1,5 lần (từ 40 giờ lên 60 giờ mỗi tháng), NLĐ sẽ làm thêm giờ nhiều hơn. Tuy nhiên, nhiều NLĐ cũng cho rằng, làm thêm là sự tự nguyện, đồng thuận giữa doanh nghiệp và NLĐ, do đó, việc làm thêm giờ phải được doanh nghiệp công khai, minh bạch với chế độ trả lương, trả công hợp lý, nhất là doanh nghiệp không được ép NLĐ làm thêm mà cần để NLĐ đăng ký, những lao động không có nhu cầu làm thêm, sức khỏe yếu, không muốn tăng ca, doanh nghiệp cần tôn trọng.

Giám sát chặt chẽ, hài hòa quyền lợi

Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Rorze Robotech (Khu công nghiệp Nomura Hải Phòng) Đỗ Viết Khánh cho rằng, việc tăng giờ làm thêm xuất phát từ nhu cầu của cả doanh nghiệp và NLĐ. Tuy nhiên, cần hài hòa quyền lợi các bên, có giải pháp bảo đảm sức khỏe lâu dài của NLĐ như nâng cao chất lượng bữa ăn ca chính và ca phụ, có thời gian để NLĐ nghỉ giữa ca trước khi làm thêm, tính giờ làm thêm hợp lý, tăng phúc lợi xã hội.

Để bảo đảm quyền lợi NLĐ, công đoàn cơ sở cần phát huy vai trò giám sát chặt chẽ việc thực hiện tăng ca, chi trả lương. Công đoàn cơ sở cần dựa vào đội ngũ các tổ trưởng công đoàn là “chân rết” nắm bắt tình hình tâm tư, tình cảm NLĐ. Bởi hầu hết tổ trưởng công đoàn đều trực tiếp làm việc tại các phân xưởng, hằng ngày tiếp xúc đoàn viên, NLĐ. Các tổ trưởng công đoàn cũng là người nắm được kế hoạch, thời gian tăng ca của doanh nghiệp để có thể tham gia tư vấn NLĐ, đề xuất, kiến nghị Ban chấp hành công đoàn đàm phán, thương lượng với chủ sử dụng lao động tổ chức làm thêm phù hợp. Song song với hệ thống công đoàn, cơ quan chức năng (thanh tra lao động) nên kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm nếu doanh nghiệp vi phạm quy định về giờ làm thêm, các điều kiện bảo đảm an toàn vệ sinh, an toàn lao động.

Trưởng Ban Chính sách-Pháp luật (Liên đoàn Lao động thành phố) Vũ Ngọc Thức phân tích, việc điều chỉnh thời gian làm thêm giờ như nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là không quá 60 giờ/tháng và bảo đảm không quá 300 giờ/năm sẽ tránh được thời gian doanh nghiệp huy động NLĐ làm thêm quá mức, liên tục, kéo dài, NLĐ vẫn có thời gian nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động. Tuy nhiên, đây là sự tự nguyện nên doanh nghiệp phải đạt được sự đồng thuận, không ép buộc NLĐ. Ngoài ra, nếu muốn NLĐ làm thêm, các doanh nghiệp nên có chế độ tốt về ăn uống, phúc lợi, quan tâm hơn đến NLĐ cả về đời sống vật chất và tinh thần giúp NLĐ thoải mái, yên tâm làm việc. Việc tăng giờ làm thêm cũng cần hết sức linh hoạt, đáp ứng nhu cầu cao tại từng thời điểm như “chạy” tiến độ xuất hàng, hoàn thành hợp đồng. Quan trọng nhất là hài hòa quyền lợi cả doanh nghiệp và NLĐ, tránh xảy ra những bất ổn trong quan hệ lao động tại doanh nghiệp./.