(HPĐT)- Hơn 50 nhà khoa học hàng đầu thế giới vừa đưa ra cảnh báo về tình trạng nóng lên toàn cầu ở mức chưa từng thấy trong bối cảnh "ngân sách" carbon để kiềm chế nhiệt độ trong phạm vi mục tiêu quốc tế đang dần cạn kiệt. Đồng thời, họ cũng chỉ ra rằng nguyên nhân chính gây ra mức nhiệt kỷ lục hiện nay là do hoạt động của con người.
Ngưỡng 1,5 độ C càng đến gần
Trong nghiên cứu công bố ngày 5-6 trên tạp chí Earth System Science Data, các nhà khoa học cho biết nhiệt độ Trái Đất tăng 0,26 độ C giai đoạn từ 2014 đến năm 2023. Trong cùng giai đoạn đó, nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu tăng 1,19 độ C trên mức tham chiếu tiền công nghiệp 1850- 1900. Con số này tăng so với mức tăng 1,14 độ C ghi nhận trong báo cáo vào năm ngoái cho thập niên tính đến năm 2022. Nghiên cứu nhấn mạnh: "Tình trạng Trái Đất nóng lên do con người gây ra đang gia tăng với tốc độ chưa từng thấy trong hồ sơ dữ liệu". Theo đó, 92% nguyên nhân gây ra mức nhiệt tăng cao kỷ lục, phá vỡ mọi kỷ lục trước đó trong những năm qua, là do tác động của con người.
Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu năm 2015 hối thúc các quốc gia kiềm chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu dưới 2 độ C so với mức thời kỳ tiền công nghiệp, đồng thời hướng tới mục tiêu an toàn hơn là 1,5 độ C. Nghiên cứu công bố ngày 5-6 cho thấy đến cuối năm 2023, hoạt động của con người đẩy nhiệt độ Trái Đất lên cao hơn 1,31 độ C. Thực tế, Trái Đất nóng lên tổng cộng 1,43 độ C khi tính đến các yếu tố tự nhiên khác, trong đó có hiện tượng thời tiết El Nino.
Nghiên cứu chỉ ra nguyên nhân chính gây nên hiện tượng nóng lên toàn cầu là lượng khí thải nhà kính đang ở mức cao nhất từ trước đến nay.
Việc vượt qua giới hạn 1,5 độ C không đồng nghĩa với kết thúc sự tồn tại của Trái Đất hay nhân loại, nhưng sẽ dẫn đến những xáo trộn cực kỳ nghiêm trọng về sinh thái và khí tượng. Theo các nghiên cứu của Liên hợp quốc, nhiệt độ tăng từ 1,5 đến 2 độ C có thể gây ra những thay đổi lớn đối với hệ sinh thái Trái Đất, gồm mất dần các rạn san hô, băng biển Bắc Cực, các loài động thực vật cùng với những hiện tượng thời tiết cực đoan nguy hiểm chết người.
Giải mã những bất thường
Nhiệt độ Trái Đất trong thời gian qua không chỉ tăng cao, mà còn theo mô hình bất thường khiến các nhà khoa học bối rối. Điều này đặt ra câu hỏi liệu đây có phải là dấu hiệu của cuộc khủng hoảng khí hậu đang tăng tốc hay là kết quả của những yếu tố khác.
Các nghiên cứu cũng nhấn mạnh thực trạng thế giới đang đối mặt với những tác động tiêu cực từ biến đổi khí hậu, ngay cả khi tốc độ ấm lên chưa có gia tăng đột biến. Việc nóng lên toàn cầu tăng tốc, nếu xảy ra, sẽ còn tồi tệ hơn, giống như việc chạm đến điểm tới hạn toàn cầu, có lẽ đó sẽ là kịch bản tồi tệ nhất. Tuy nhiên, những gì đang xảy ra là cực kỳ tồi tệ và đang gây ra những tác động lớn ngay tại thời điểm này. Thế giới đang ở giữa một cuộc khủng hoảng về khí hậu, với những hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra ở khắp nơi.
Mặc dù nghiên cứu ghi nhận tín hiệu tích cực là tốc độ gia tăng khí thải trong thập niên gần đây chậm lại so với năm 2000, song các nhà khoa học cũng nhấn mạnh điều này không đồng nghĩa với việc biến đổi khí hậu sẽ giảm nhẹ. Đồng thời cho rằng thế giới không chỉ cần giữ mức phát thải ổn định, mà cần giảm thiểu xuống mức ròng bằng 0. Theo đó, lượng khí thải nếu vẫn duy trì ở mức hiện tại thì tình trạng nóng lên toàn cầu cũng sẽ tiếp tục ở cùng mức độ. Các nhà khoa học đánh giá, nếu không có những thay đổi đáng kể trong việc cắt giảm khí thải, ngưỡng nhiệt độ 1,5 độ C sẽ bị vượt qua và trở thành "mức trung bình dài hạn" trong vòng một thập niên tới./.
Quang Huy (tổng hợp)
