Ngày càng nhiều người bệnh kháng thuốc
Theo số liệu từ Bệnh viện Lao và bệnh phổi Hải Phòng, Hải Phòng là một trong địa phương có số ca lao đa kháng thuốc cao. Năm 2014, bệnh viện thu nhận và điều trị 60 người bệnh lao đa kháng thuốc; năm 2015 là 47 người, năm 2016 hơn 50 người. Trong đó, có tới 18,3% gặp ở người bệnh lao phổi mới, 50% ở người bệnh lao tái phát…Nhiều trường hợp lao đa kháng thuốc, siêu kháng thuốc kháng sinh phải chuyển lên tuyến trung ương và kết quả điều trị không mấy khả quan. Hiện nay, Bệnh viện Lao và bệnh phổi Hải Phòng điều trị tích cực cho 5 người bệnh bị lao kháng đa thuốc và siêu kháng thuốc.
 |
Tình trạng mua kháng sinh không cần đơn diễn ra phổ biến, làm gia tăng ca bệnh kháng thuốc. (Ảnh minh họa) |
Bác sĩ chuyên khoa 2 Phạm Ngọc Vượng, Trưởng Khoa Lao kháng thuốc, Bệnh viện Lao và bệnh phổi Hải Phòng thông tin: bệnh lao không còn là bệnh nan y, nhưng việc điều trị vẫn gặp khó khăn, bởi ngày càng xuất hiện tình trạng lao kháng thuốc, kháng đa thuốc… Tại khoa có người bệnh Nguyễn Thắng N, 41 tuổi, ở phường An Biên (quận Lê Chân) trước đó điều trị lao ở tỉnh Bình Phước 3 lần vào các năm 2009, 2012, 2014, nhưng anh N bỏ dở điều trị giữa chừng. Hiện, anh bị lao đa kháng với 4 loại kháng sinh chống lao. Nhập viện cùng thời điểm với anh N, chị Trần Thị Ngọc H, 43 tuổi, ở Minh Đức (huyện Thủy Nguyên) mắc lao năm 2012, điều trị tại huyện. Chị H cũng bị lao kháng đa thuốc.
Tại Khoa Hồi sức tích cực nội và Khoa Hồi sức tích cực ngoại của Bệnh viện Việt- Tiệp cũng thường xuyên xuất hiện người bệnh bị kháng kháng sinh. Theo Trưởng Khoa Hồi sức tích cực ngoại Tô Văn Thái, tỷ lệ sử dụng kháng sinh không phù hợp khiến điều trị thất bại ở những người bệnh nặng tại khoa là 63%. Qua nghiên cứu năm 2015, có tới 367 trên tổng số hơn 2.300 người bệnh tới điều trị tại Khoa Hồi sức ngoại bị nhiễm khuẩn bệnh viện, chiếm tỷ lệ 15,8%. Nguyên nhân chủ yếu gây nhiễm khuẩn là viêm phổi do thở máy (chiếm tỷ lệ 83,99%). Phần đông người bệnh bị nhiễm khuẩn bệnh viện có vi khuẩn kháng thuốc, khiến chi phí điều trị gấp gần 3 lần, kéo dài thời gian điều trị 2,5 lần, bệnh nhẹ thành bệnh nặng.
Theo Sở Y tế, qua nghiên cứu về thực trạng sử dụng kháng sinh tại các khoa cấp cứu, hồi sức tích cực tại 8 bệnh viện lớn trên địa bàn thành phố cho thấy tỷ lệ sử dụng kháng sinh không phù hợp khiến điều trị thất bại chiếm tới 74%. Hầu hết kháng sinh thông thường như: penicillin, tetracycline, streptomycine… hay kháng sinh cephalosporin thế hệ thứ 3, đều xuất hiện các khuẩn kháng thuốc.
Sử dụng kháng sinh hợp lý, đúng chỉ định
Phân tích hậu quả do tình trạng kháng thuốc kháng sinh gia tăng, Trưởng Khoa Hồi sức tích cực ngoại, Bệnh viện Việt- Tiệp Tô Văn Thái cho biết, hậu quả dễ thấy nhất là hiệu quả điều trị giảm, người bệnh phải kéo dài thời gian nằm viện, phải sử dụng nhiều loại thuốc khác nhau. Với các bác sĩ, việc xử lý người bệnh có tình trạng kháng thuốc cũng rất khó khăn, cần sự hội chẩn từ các bác sĩ lâm sàng, các nhà vi sinh và các nhà kiểm soát nhiễm khuẩn để có phác đồ điều trị kháng sinh hiệu quả nhất cho người bệnh. Hậu quả của kháng thuốc sẽ dẫn đến thời gian điều trị kéo dài, kéo theo sử dụng nhiều kháng sinh, sẽ lại ảnh hưởng đến kinh tế, giá thành điều trị tăng. Chưa kể nhiều khuẩn kháng thuốc còn khiến nguy cơ tử vong tăng cao, nhất là với nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm khuẩn.
Theo Phó giám đốc Sở Y tế Nguyễn Tiến Sơn, khó khăn, thách thức trong quá trình hạn chế tình trạng kháng thuốc kháng sinh hiện nay là chất lượng thuốc lưu thông trên thị trường chưa được kiểm soát chặt chẽ. Việc người dân sử dụng tự ý bừa bãi kháng sinh giá rẻ, không được kiểm soát chất lượng làm giảm hiệu quả điều trị, ngày điều trị kéo dài cũng làm tăng nguy cơ kháng thuốc. Bên cạnh đó, quy định xử phạt nhà thuốc về mua và bán kháng sinh không theo đơn còn nhiều khó khăn. Qua khảo sát năm 2015, Sở Y tế phát hiện có tới 88% số nhà thuốc ở thành thị và 91% số nhà thuốc ở nông thôn bán kháng sinh không theo đơn. Cùng với đó, phần lớn bệnh viện tại Hải Phòng chưa có đầu tư thiết bị để kiểm tra việc sử dụng kháng sinh thế nào cho hợp lý, nên việc sử dụng kháng sinh chủ yếu dựa vào kinh nghiệm của bác sĩ. Vì vậy, nhiều loại kháng sinh sử dụng chưa hợp lý. Chưa kể trong cộng đồng, nhiều người có tâm lý ngại đến bệnh viện khám bệnh, cứ nghi ngờ sốt là nhiễm khuẩn là ra hiệu thuốc tự mua thuốc.
Để khắc phục tình trạng này, Sở Y tế đang yêu cầu các bệnh viện kiểm soát nhiễm khuẩn trong bệnh viện và chú ý kiểm soát kháng sinh bằng việc nâng cao nhận thức của mỗi bác sĩ trong vấn đề sử dụng kháng sinh hợp lý. Thời gian tới, khi Bộ Y tế thí điểm giám sát bằng hệ thống camera tại nhà thuốc và đưa tiêu chí bán thuốc kháng sinh theo đơn vào tiêu chuẩn nhà thuốc đạt Thực hành tốt (GPP), ngành y tế Hải Phòng sẽ thực hiện nghiêm túc việc ứng dụng camera, công nghệ thông tin để giám sát việc bán kháng sinh theo đơn của các nhà thuốc.
Hoàng Yên
