Báo động về tâm lý hành xử "luật rừng"

Người dân tự xử lý “cẩu tặc”.

Chỉ trong tháng 7-2017, trên địa bàn cả nước xảy ra gần chục vụ việc chỉ vì những lời nói thiếu căn cứ, chưa được kiểm chứng mà nhiều người dân hành hung dã man, đập phá tài sản của người nghi bắt cóc trẻ em, trộm chó, mà sự việc đánh đập hai phụ nữ bán tăm xảy ra ở huyện Sóc Sơn (Hà Nội) và đốt xe xảy ra trên địa bàn huyện Thanh Hà (Hải Dương) chỉ là giọt nước tràn ly. Đây là hồi chuông đáng báo động về ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân.

Tại Hải Phòng, không phải lần đầu xảy ra việc người dân “đánh hội đồng” kẻ trộm, thậm chí dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, làm kẻ trộm tử vong. Trung tuần tháng 5-2017 vừa qua, hai “cẩu tặc” bị người dân thôn Câu Hạ A, (xã Quang Trung, huyện An Lão)dạy cho “bài học nhớ đời”. Rất may cho các đối tượng, lực lượng công an xã kịp thời có mặt can thiệp kịp thời. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng may mắn như vậy. Chẳng hạn như vụ việc, khoảng 22 giờ ngày 8-4-2013, người dân xã Hiệp Hòa (huyện Vĩnh Bảo) phát hiện nam thanh niên đi xe máy đang có hành vi “câu” trộm chó. Sau tiếng hô hoán, người dân trong xã túa ra đuổi bắt gã “cẩu tặc”. Tất cả ngả đường ra vào trong xã nhanh chóng bị người dân lập chốt chặn. Tên trộm chó bị bắt và đánh tại trận, chiếc xe máy của đối tượng cũng bị người dân đốt cháy trơ khung. Do vết thương quá nặng, người này tử vong. Nạn nhân được xác định là Nguyễn Bá Chính (ở xã Đồng Minh, huyện Vĩnh Bảo).

Không hiếm trường hợp, chỉ cần có người hô hoán “bắt cóc trẻ em”, “ăn trộm chó”… là đám đông hành hung dã man đối tượng tình nghi. Nhiều người ở thôn Hy Tái (xã Hồng Thái, huyện An Dương) vẫn nhớ câu chuyện ba người lạ bị nghi bắt cóc trẻ con. Sau khi tra khảo bằng “đòn phủ đầu”, đối tượng khả nghi được bà con áp giải tới chính quyền địa phương. Tiến hành điều tra, xác minh vụ việc, cơ quan chức năng kết luận: hoàn toàn không có chuyện bắt cóc. “Đối tượng” bị nghi oan sống ở phường Dịch Vọng (quận Cầu Giấy, Hà Nội) về Hải Phòng thăm người nhà. Khi qua thôn Hy Tái, ông gặp 3 cháu nhỏ đang đi câu cá, có dừng lại nhờ các cháu mua hộ kẹo cao su. Dù ông cố thanh minh là không có ý đồ xấu và gọi điện thoại cho người nhà ở quận Kiến An sang bảo lãnh, nhưng cũng bị người dân cho là gọi “đồng bọn” đến giải cứu nên bắt tất cả lại rồi đánh đập dã man... Những sự việc như này khiến nhiều người hoang mang và cảm thấy bất an vì lo sợ bất cứ lúc nào, bất cứ ở đâu tai họa cũng có thể ập đến chỉ vì bỗng dưng có ai đó nói mình “bắt cóc trẻ em”, “trộm chó”...

Hãy hành xử đúng luật

Điều đáng lo ngại là qua các vụ việc nói trên cho thấy, tình trạng coi thường pháp luật, tự ý hành xử đang có xu hướng gia tăng. Đây là hành vi rất nguy hiểm, đe dọa, xâm hại đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người dân; gây mất an ninh, trật tự an toàn xã hội, cần sớm có biện pháp chấn chỉnh, xử lý triệt để. Trước hàng loạt vụ việc người dân bắt giữ, đánh đập, hủy hoại tài sản của người họ mới nghi ngờ, Thiếu tướng Hồ Sỹ Tiến, Cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) lên tiếng khẳng định: “Hành vi “tự xử” của người dân là trái pháp luật, để lại hậu quả rất nghiêm trọng và có thể bị xử lý về tội cố ý gây thương tích, gây rối trật tự nơi công cộng…”.

Theo luật sư Nguyễn Văn Xứng, Trưởng Văn phòng luật sư Gia đình và Xã hội (trụ sở tại đường Lê Hồng Phong), người dân phát huy tinh thần cảnh giác, đấu tranh phòng, chống tội phạm là tốt. Tuy nhiên, khi phát hiện trường hợp khả nghi, người dân cần bình tĩnh, tỉnh táo theo dõi, đồng thời thông báo ngay cơ quan chức năng gần nhất để phối hợp giải quyết vụ việc thấu tình đạt lý, vừa không bỏ lọt tội phạm, nhưng cũng tránh để người vô tội bị hàm oan. Khi chưa rõ bản chất sự việc, không nên có hành vi xúc phạm nhân phẩm, danh dự hoặc làm tổn hại đến sức khỏe của người khác.

“Để ngăn chặn tình trạng người dân "tự xử" do thiếu hiểu biết pháp luật, chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật liên quan đến việc bắt, hành hung, phá hoại tài sản người khác nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của người dân, không để xảy ra tình trạng người dân “tự xử” như thời gian qua. Đồng thời, cơ quan bảo vệ pháp luật xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác; quyết liệt đấu tranh có hiệu quả cao với các loại phạm tội nói chung, nhất là tội phạm bắt cóc trẻ em, buôn bán người, trộm cắp, cướp giật đang có xu hướng gia tăng hiện nay…Từ đó, tạo niềm tin, chỗ dựa đối với người dân để họ không tự hành xử theo “luật rừng” mà tìm đến luật pháp” - luật sư Nguyễn Văn Xứng lưu ý.

Tuyết Mai