(HPĐT)- Với gia tài hơn 5.000 bức ảnh về đô thị Hải Phòng xưa và nay, nhất là những bức ảnh lưu giữ kiến trúc Pháp, ông Phạm Tuệcựu nhà giáo, nhà sưu tầm ảnh, hội viên Hội hữu nghị Việt- Pháp cùng các hội viên nỗ lực chuẩn bị dự án triển lãm ảnh về đề tài “Bảo tồn di sản kiến trúc Pháp tại Hải Phòng” trong năm 2023 này, nhân kỷ niệm tròn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam- Cộng hòa Pháp.
Ông Phạm Tuệ cùng ông Thierry Van de Wyngaert, Chủ tịch Viện Hàn Lâm Kiến trúc PhápViệt (ngoài cùng bên trái) bàn về dự án “Bảo tồn di sản kiến trúc Pháp ở Hải Phòng”.
Ông Thierry Van de Wyngaert, Chủ tịch Viện Hàn lâm Kiến trúc Pháp- Việt cùng 2 kiến trúc sư của Viện vừa từ Paris (Pháp) mới đây đến Việt Nam làm việc, trong đó tới thăm, trao đổi với ông Phạm Tuệ về việc hợp tác “Bảo tồn di sản kiến trúc Pháp tại Hải Phòng” và bàn về dự án triển lãm ảnh, xuất bản sách chủ đề về Hải Phòng xưa. Với tư cách là nhà nghiên cứu, hội viên Hội hữu nghị Việt- Pháp, cùng gia tài ảnh đồ sộ dày công nghiên cứu, sưu tầm, ông Tuệ nhận trách nhiệm làm cố vấn cho nhóm kiến trúc sư thực hiện dự án trên, với hy vọng ảnh và tư liệu của ông có thể làm tài liệu tham khảo trong một số lĩnh vực.
Nói đến gia tài ảnh của ông Phạm Tuệ, nhiều người không khỏi ngạc nhiên khi ông đang lưu giữ gần 2.000 bức ảnh về Hải Phòng giai đoạn từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20 và hơn 3.000 bức ảnh Hải Phòng hiện nay. Trong bộ ảnh này có những bức ảnh quý như Khu nhượng địa của Pháp tại Hải Phòng ở ngã ba sông Cấm và sông Tam Bạc (nay là khu vực trụ sở Ngân hàng Nhà nước và UBND thành phố Hải Phòng) chụp năm 1876; ảnh Toàn quyền Đông Dương đặt viên đá đầu tiên xây dựng Nhà máy xi măng Hải Phòng (Nhà máy xi măng đầu tiên; ảnh quân Pháp bàn giao nhà máy cho Quân đội ta trong ngày giải phóng thành phố Hải Phòng (13-5-1955)… Các tài liệu, bức ảnh ông Tuệ sưu tầm góp phần khẳng định những giá trị lịch sử trong sự phát triển của Hải Phòng như: Nhà hát lớn Hải Phòng được khánh thành vào khoảng tháng 9-1900 (sau Nhà hát lớn Sài Gòn và trước Nhà hát lớn Hà Nội); Hải Phòng có điện thắp sáng đầu tiên của cả nước vào ngày 1-2-1893 (trước Hà Nội gần 2 năm (1895), trước Sài Gòn 3 năm (1896). Nhà máy điện Cửa Cấm- Hải Phòng xây dựng năm 1892 cũng là nhà máy điện đầu tiên trên toàn Đông Dương và thứ nhì châu Á, sau Nhật Bản 5 năm…
Nổi bật trong bộ sưu tầm của ông Tuệ là những bức ảnh minh chứng giá trị về kiến trúc vượt thời gian, nhất là kiến trúc Pháp cổ trường tồn hàng trăm năm qua như hình ảnh về tòa nhà Bưu điện thành phố, trụ sở UBND thành phố, Trường Nguyễn Tri Phương, hay hình ảnh Quán hoa Hải Phòng được xây dựng từ khoảng nửa cuối năm 1944 - một trong những công trình tiêu biểu từ thời Pháp, đến thời điểm này chỉ còn Hải Phòng lưu giữ được...
Với sự trợ giúp của con trai là kiến trúc sư, ông Tuệ dành nhiều công sức nghiên cứu kiến trúc Pháp trên địa bàn thành phố. Cuối năm 2013, ông tổ chức triển lãm theo chủ đề “Dấu ấn kiến trúc Pháp trong quá trình hình thành và phát triển đô thị Hải Phòng” với khoảng 500 ảnh Hải Phòng xưa cùng chú thích chi tiết, xen kẽ một số ảnh ngày nay do ông tự chụp để so sánh. Triển lãm thu hút nhiều bậc cao niên đến tham quan, có người bồi hồi nhớ lại: “Thuở nhỏ gia đình tôi đã ở đây, gần tòa nhà này, trên phố này, tôi đã học ở trường này...”, khiến ông Tuệ vô cùng xúc động.
Ông Tuệ chia sẻ, kho ảnh của ông tuy nhỏ nhưng hy vọng góp phần tái hiện, kết nối quá khứ với hiện tại, giúp lưu giữ hình ảnh kiến trúc Pháp tại thành phố. Người Hải Phòng có quyền tự hào về điều đó, tự hào là thành phố duy nhất của đất nước có dải trung tâm đô thị với Quán Hoa và hồ Tam Bạc tuyệt đẹp, ít nơi nào có được. Ông mong rằng dự án triển lãm ảnh 2023 sớm được thực hiện và ra mắt công chúng, góp phần thiết thực kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam- Cộng hòa Pháp./.
Bài và ảnh: HẢI VÂN
