Lễ hội xa mã xã Hoàng Châu (huyện Cát Hải) là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
(HPĐT)- Hải Phòng là nơi hội tụ, lưu giữ và bảo tồn, phát huy kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể rất phong phú và đa dạng, mang đậm bản sắc dân tộc, phản ánh những nét riêng của con người Hải Phòng. Những di sản văn hóa đó đang tạo thành sức mạnh nội sinh thúc đẩy kinh tế, xã hội của thành phố ngày càng phát triển.
Hệ thống di sản văn hóa phong phú, giàu bản sắc
Mới đây, Khu di tích Bạch Đằng Giang được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia. Trước đó, vào tháng 10-2020, Lễ hội Bơi trải đền, chùa Ngọ Dương (huyện An Dương) được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, làm phong phú, dày dặn thêm kho tàng di sản văn hóa thành phố.
Theo Sở Văn hóa và Thể thao, trên địa bàn thành phố hiện có 1.133 di tích được UBND thành phố phê duyệt trong danh mục bảo tồn, từ đình, chùa đến từ đường dòng họ, nhà thờ công giáo, di chỉ khảo cổ học, di tích thắng cảnh, di tích công sở... Cụ thể, 510 di tích được xếp hạng các cấp, trong đó có 2 di tích quốc gia đặc biệt, 116 di tích xếp hạng cấp quốc gia, 392 di tích xếp hạng cấp thành phố. Bên cạnh đó, về văn hóa phi vật thể, đến nay, trong 499 di sản văn hóa phi vật thể có 9 di sản được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Các di sản tiếp tục khẳng định giá trị, ý nghĩa và vai trò trong đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, tạo được sức lan tỏa, liên kết cộng đồng. Toàn thành phố cũng có khoảng 400 lễ hội từ cấp quốc gia, thành phố đến cấp xã và lễ hội làng.
Có thể thấy chưa khi nào, các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của thành phố được vinh danh và phát huy giá trị như thời điểm này. Việc đó càng khẳng định Hải Phòng là miền đất của di sản, mang đậm dấu ấn của miền cửa biển. Trong 2 năm 2019 và 2020, tại huyện Thủy Nguyên, các bãi cọc Cao Quỳ, Đầm Thượng phát lộ, khai quật và xây dựng thành khu bảo tồn, kết nối Khu di tích Bạch Đằng Giang tạo thành tổng thể các dấu tích, di tích về 3 lần chiến thắng lẫy lừng của cha ông ta trên dòng sông Bạch Đằng. Tại hội nghị thông báo những kết quả mới về khảo cổ học năm 2020 của cả nước được tổ chức tại Hải Phòng vào tháng 9 vừa qua, các nhà khoa học xã hội đầu ngành của cả nước đều khẳng định đây là phát hiện rất quan trọng của khảo cổ học.
Nhà sử học Dương Trung Quốc trong lần về làm việc tại Hải Phòng vào tháng 9-2020 khẳng định, hệ thống di sản văn hóa của Hải Phòng tkhông chỉ phong phú, đa dạng, mà còn phản ánh rõ nét quá trình hình thành và phát triển thành phố, mang đậm bản sắc văn hóa của vùng đất Cảng.
Ưu tiên bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa
Những năm gần đây, Hải Phòng được đánh giá là đi đầu cả nước trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Trịnh Văn Tú cho biết, công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa được thành phố, ngành Văn hóa quan tâm. Các di sản được kiểm kê, lập hồ sơ khoa học làm cơ sở bảo tồn, các công trình di tích lịch sử - văn hóa được tu sửa kịp thời, ngăn chặn sự xuống cấp, gìn giữ các yếu tố gốc cấu thành di tích, góp phần bảo vệ di sản văn hóa thành phố.
Theo thông tin từ Phòng Quản lý di sản văn hóa (Sở Văn hóa và Thể thao), thành phố triển khai Đề án công trợ kinh phí trùng tu, tôn tạo di tích lịch sử, văn hóa xếp hạng cấp thành phố giai đoạn 2018-2025, phân kỳ 2018-2020. Theo đó, 70/140 di tích cấp thành phố được công trợ 300 triệu đồng/di tích để tu bổ, tôn tạo, bảo tồn. Đặc biệt, năm 2020, thành phố đầu tư Dự án xây dựng tuyến đường vào và khu bảo tồn bãi cọc Cao Quỳ (huyện Thủy Nguyên), phê duyệt Đề án khoanh vùng để quản lý, lập quy hoạch bảo tồn các khu vực liên quan tới các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm trên dòng sông Bạch Đằng. Ngoài ra, Sở Văn hóa và Thể thao xây dựng, trình UBND thành phố ban hành quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn thành phố và tiếp tục hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà là di sản thiên nhiên thế giới.
Song song với đó, công tác bảo tồn, sưu tầm và phát huy các giá trị di sản văn hóa phi vật thể được thành phố, ngành Văn hóa quan tâm, tập trung triển khai Đề án Tái tạo không gian văn hóa sân đình tại di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia Đình Kênh; thẩm định Đề án tăng cường công tác quản lý di sản văn hóa phi vật thể lễ hội chọi trâu Đồ Sơn. Đồng thời, thành phố, ngành Văn hóa bố trí kinh phí chương trình mục tiêu đối với lễ hội có giá trị văn hóa tiêu biểu, đặc sắc, có tính đại diện…
Hệ thống di sản văn hóa đang góp phần quan trọng vào sự phát triển của thành phố, nhưng để khơi dậy sức mạnh nội tại này, đồng chí Trịnh Văn Tú cho biết, thời gian tới, ngành Văn hóa sẽ tham mưu UBND thành phố xây dựng bổ sung chính sách cụ thể, ưu tiên bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa, nhất là các di tích xuống cấp nghiêm trọng, các di sản văn hóa phi vật thể có nguy cơ mai một. Mặt khác, khuyến khích các địa phương sưu tầm, phục hồi, tổ chức các di sản văn hóa phi vật thể truyền thống đã bị mai một. Làm tốt việc đó sẽ góp phần thúc đẩy, tiếp thêm sức mạnh nội sinh để xây dựng và phát triển thành phố không chỉ vững mạnh về kinh tế-xã hội mà còn là điểm sáng trong việc phát huy, bảo tồn, giữ gìn các giá trị lịch sử văn hóa của thành phố, dân tộc.
Mạnh Quang - Ảnh: Phan Tuấn
