(HPĐT)- Trên địa bàn thành phố có hơn 800 di tích được kiểm kê, với hàng nghìn sắc phong cổ của các triều đại phong kiến được lưu giữ tại mỗi làng quê. Những sắc phong này được coi là “hương sử”, “hồn làng” của mỗi địa phương. Vì thế, công tác bảo tồn sắc phong cần sớm thực hiện để góp phần lưu giữ, bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa làng quê Hải Phòng.
Những sắc phong quý giá được lưu giữ tại miếu Phả Lễ (huyện Thủy Nguyên).
Còn nhiều hạn chế trong bảo tồn sắc phong
Các đình, chùa, miếu… ở mỗi làng xã thờ các vị thành hoàng làng gắn với quá trình khai ấp, bảo vệ, phát triển làng xã. Công lao của các vị thành hoàng làng được các triều đại phong kiến ghi nhận, phong tặng tước hiệu thông qua các sắc phong. Vì vậy, đối với mỗi làng quê, sắc phong chính là “hương sử” để dân làng hiểu rõ nguồn cội cha ông.
Theo Phó chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Hải Phòng (Hội Liên hiệp Văn học - nghệ thuật thành phố) Nguyễn Đình Chỉnh, người chuyên nghiên cứu về sắc phong, “Qua thời gian, sắc phong khẳng định giá trị lưu giữ lịch sử, văn hóa và đời sống tâm linh không thể trộn lẫn của mỗi làng quê. Tuy nhiên, việc lưu giữ, bảo tồn sắc phong còn nhiều hạn chế. Sắc phong được lưu giữ sơ sài, thường cất trong thùng gỗ, sắt tại các di tích. Có nơi, người trông giữ chưa hiểu giá trị sắc phong, nên chưa chú trọng lưu giữ, thậm chí làm hỏng hoặc đánh mất. Trong khi, sắc phong là duy nhất, nên không có điều kiện phục hồi. Thậm chí, nhiều di tích tại các địa phương như Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, Cát Hải bị mất trộm sắc phong. Như đình Hoàng Châu (huyện Cát Hải) có 5 sắc phong đều bị mất trộm, ảnh hưởng đến việc lưu giữ những giá trị cổ của địa phương và thành phố. Do đó, nếu không kịp thời quan tâm bảo tồn, đến lúc nào đó khó tìm lại “hồn làng””.
Là người quản lý miếu Phả Lễ (huyện Thủy Nguyên), ông Đinh Văn Chít cho biết, miếu đang lưu giữ 9 sắc phong. Thời gian trước, 1 sắc phong bị thất lạc, nên chỉ còn lại 8 sắc phong gốc. Những sắc phong này được coi như bảo vật của xã, là tư liệu cổ về 3 vị thành hoàng làng, góp công lớn vào chiến thắng trên sông Bạch Đằng năm 1288. Ban quản lý miếu bảo quản sắc phong trong ống tre, cất giữ trong thùng gỗ tại di tích. Vì trước đây đã có sắc phong bị mất, nên hiện nay, Ban quản lý không thể tùy tiện cho mượn. Nếu ai muốn tìm hiểu, nghiên cứu phải xuất trình giấy tờ tùy thân. Song, để quản lý lâu dài, rất mong các cấp, ngành Văn hóa hướng dẫn, hỗ trợ địa phương bảo quản sắc phong tốt hơn để tránh hư hại.
Về việc quản lý sắc phong, Trưởng làng văn hóa thôn Trà Phương, xã Thụy Hương (huyện Kiến Thụy) Nguyễn Văn Kiệm cho biết, chùa Trà Phương là nơi có nhiều bảo vật quý hiếm, trong đó đang lưu giữ 4 sắc phong của vua Khải Định, triều Nguyễn phong tặng thành hoàng làng là Thái hoàng thái hậu Vũ Thị Ngọc Toàn của triều Mạc. Chùa đang được xây sửa lại, nên ông phải tạm thời mang sắc phong về nhà để bảo quản. Ông Kiệm lo ngại, thời gian tới, nếu không có hướng bảo quản cẩn thận, có thể mất sắc phong, vì trước kia, chùa đã bị mất trộm cổ vật quý.
Sớm kiểm kê toàn diện
Phó giám đốc Bảo tàng Hải Phòng Đỗ Xuân Trung cho biết, năm 2017, Bảo tàng Hải Phòng đề xuất cơ quan chức năng phê duyệt thực hiện đề tài “Bảo tồn, phát huy giá trị của các sắc phong trên địa bàn thành phố”, nhưng chưa được đồng ý. Do Bảo tàng Hải Phòng hạn hẹp về kinh phí hoạt động, nên không thể tổ chức kiểm kê tổng thể sắc phong trên địa bàn thành phố. Bên cạnh đó, để kiểm kê sắc phong phải cần có người am hiểu chữ Hán Nôm, nhưng đội ngũ này ngày càng hiếm. Đồng thời, việc nghiên cứu, kiểm kê đòi hỏi thời gian dài để làm căn cứ phân loại, đề xuất giải pháp bảo tồn sắc phong. Hiện nay, Bảo tàng Hải Phòng chỉ lưu giữ sắc phong của một số di tích xuống cấp trước đó. Vì thế, đến nay, trên địa bàn thành phố chưa có bất cứ hoạt động kiểm kê trên diện rộng nhằm bảo tồn, giữ gìn, phát huy sắc phong.
Lưu giữ, bảo tồn sắc phong là việc làm cần kíp. Thực tế, trên cả nước, một số địa phương bắt đầu quan tâm đến việc này. Điển hình là Hà Nội, từ năm 2020 đến nay, thành phố tổ chức các đợt công nhận sắc phong là tài liệu lưu trữ quý, hiếm với số lượng lên đến hàng nghìn. Hay, tỉnh Thừa Thiên Huế tiến hành số hóa các sắc phong để kịp thời lưu giữ, bảo tồn. Vì vậy, trong xu thế thành phố ngày càng quan tâm đến việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản, công tác bảo tồn sắc phong không thể chần chừ.
Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Văn hóa di sản (Sở Văn hóa và Thể thao) Đỗ Đình Tuân cho biết, sở đang chuẩn bị thực hiện Đề án số hóa di sản, trong đó có sắc phong. Theo đó, Sở Văn hóa và Thể thao đang tích cực phối hợp Sở Thông tin và Truyền thông để hoàn thiện đề án, sớm thực hiện kiểm kê đầy đủ, toàn diện và số hóa hệ thống di sản trên toàn thành phố. Đây sẽ là cơ sở để nghiên cứu, tìm hiểu và thực hiện các biện pháp bảo tồn, phát huy di sản nói chung, sắc phong nói riêng. Từ đó, góp phần khẳng định bề dày lịch sử văn hóa của Hải Phòng trong nền văn hóa dân tộc, nhân lên lòng tự hào, trân quý đối giá trị lịch sử, văn hóa làng quê trong mỗi người dân thành phố./.
Bài và ảnh: Mạnh Quang
