(HPĐT)- Những năm gần đây, thành phố áp dụng nhiều giải pháp để bảo vệ nguồn nước. Tuy nhiên, tình trạng ô nhiễm nguồn nước tiếp tục gia tăng bởi các biện pháp khắc phục thời gian qua mới chỉ là giải pháp “cắt ngọn” mà chưa giải quyết tận gốc rễ của vấn đề.
Chất thải, nước thải chưa qua xử lý xả trực tiếp vào kênh, mương, dẫn đễn tình trạng ô nhiễm nguồn nước trầm trọng.
Trong ảnh: Mương Cầu Tre đoạn qua quận Ngô Quyền thường xuyên bốc mùi hôi.
Nước thải sinh hoạt nguồn ô nhiễm chính
Theo kết quả quan trắc của Sở Tài nguyên và Môi trường, trong 5 năm gần đây, sông Rế, sông Chanh Dương và kênh Hòn Ngọc có tỷ lệ ô nhiễm tăng dần qua từng năm. Các chỉ tiêu như: mangan, nitrit, amoni, chất hữu cơ… đều tăng cao, vượt quy chuẩn cho phép về chất lượng nước mặt để sản xuất nước sinh hoạt. Nhiều chỉ tiêu nước không đạt quy chuẩn (nhất là vào mùa mưa) và có chiều hướng gia tăng hợp chất hữu cơ, amoni, nitrit, mangan…
Sông Rế và sông Đa Độ đang cung cấp nước thô sản xuất nước sạch phục vụ 80% dân số khu vực nội thành Hải Phòng. Theo báo cáo kết quả quan trắc năm 2021 của Sở Tài nguyên và Môi trường tại sông Đa Độ chỉ có 47% số mẫu đạt chỉ tiêu đầu vào để sản xuất nước sinh hoạt và có tới 10% số mẫu bị ô nhiễm nặng. Tại sông Rế, có hơn 50% số mẫu không đạt chỉ tiêu cung cấp nước thô để sản xuất nước sinh hoạt. Sông Rế là một nhánh của tuyến kênh An Kim Hải, vừa cung cấp nước ngọt, vừa tiêu thoát nước, nên chất lượng nước dòng sông này trực tiếp chịu ảnh hưởng của các hoạt động sản xuất và dân sinh trong vùng. Riêng trên địa bàn huyện An Dương có khoảng 430 điểm xả nước thải vào công trình thủy lợi, trong đó có 301 điểm xả nước thải có ảnh hưởng trực tiếp. Cụ thể: 96 cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nhỏ lưu lượng dưới 5 m3/ngày đêm; 6 cơ sở xả lớn hơn 5 m3/ngày đêm; 15 điểm xả từ các khu dân cư làng nghề, khu dân cư tập trung Fruksa Town An Đồng. Đáng kể là nguồn xả của hơn 800 hộ dân cư 2 bên sông Rế từ Cống Cái Tắt đến Cầu Rế; nguồn xả từ khu dân cư Quỳnh Hoàng, Lương Quán xã Nam Sơn, điểm xả ở khu chợ Tràng Duệ, làng nghề bánh đa Tân Tiến, nghĩa trang xã Tân Tiến, khu dân cư Hạ Đỗ, xã Hồng Phong. Bên cạnh đó, kênh Bắc Nam Hùng, một nhánh sông Rế cũng có 182 điểm xả trực tiếp của cơ sở sản xuất nằm dọc bên kênh và 18 khu dân cư, chợ dân sinh, đơn vị hành chính. Tương tự, theo thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường, trên hệ thống thủy lợi Đa Độ có 364 tổ chức, cá nhân đang có hoạt động xả nước thải. 117 điểm xả thải từ các trường học, trang trại chăn nuôi của các quận, huyện An Lão; Kiến An; Kiến Thụy và quận Dương Kinh.
Thời gian qua, nhiều giải pháp bảo vệ nguồn nước được thực hiện. Trong đó, thành phố đầu tư xây dựng các công trình bảo vệ lòng dẫn và bờ các sông chính; xây dựng các đập điều tiết ở đầu kênh nhánh; cải tạo, nâng cấp mở rộng các công trình đầu mối hiện có để nâng cao khả năng lấy nước vào hệ thống thủy lợi; cải tạo hệ thống kênh mương tăng khả năng dẫn nước và chứa nước, tăng hiệu quả lấy nước của các công trình đầu mối phía thượng lưu đập. Các Sở: Tài nguyên và Môi trường, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tập trung kiểm tra, rà soát, bảo đảm cơ sở sản xuất đầu tư hệ thống xử lý nước thải và cấp phép xả thải theo quy định. Hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ nguồn nước thực hiện liên tục… song những giải pháp này mới giải quyết phần ngọn. Giải pháp “gốc rễ” để bảo vệ nguồn nước chưa được thực hiện triệt để.
Thiếu biện pháp giải quyết triệt để
Từ thực tế trên, theo Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Trần Văn Phương, giải pháp triệt để nhằm giảm thiểu tác động từ các nguồn thải đến chất lượng các sông cấp nước ngọt trong thời gian tới cần chú ý là cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng các nhà máy xử lý nước thải tập trung cho các khu đô thị và khu dân cư trên địa bàn thành phố. Ðồng thời, ưu tiên đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước thành phố theo quy hoạch đã được duyệt, trong đó, xây dựng 17 nhà máy xử lý nước thải tập trung trên toàn địa bàn thành phố; xây dựng tuyến thoát nước từ kênh Bắc Nam Hùng ra sông Cấm nhằm chuyển toàn bộ nước thải ra sông Cấm, không chảy vào sông Rế.
Nhưng có thể thấy, biện pháp để giải quyết “gốc rễ” tình trạng ô nhiễm thực hiện hiệu quả kém. Tại Công văn số 2987/UBNDMT ngày 23-5-2019, UBND thành phố, yêu cầu các quận, huyện triển khai thực hiện ngay việc lập dự án xây dựng hệ thống thu gom, xử lý nước thải khu vực ven nguồn nước ngọt, ngăn chặn tình trạng xả nước thải vào các nguồn nước này, trước mắt tập trung vào các khu vực: các thị trấn: Rế, Núi Đối, Núi Đèo, An Lão và quận Kiến An. Nhưng đến thời điểm này chưa có địa phương nào triển khai thực hiện nhiệm vụ được giao. Việc đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải, trên địa bàn thành phố, hiện mới có Nhà máy xử lý nước thải Vĩnh Niệm với công suất 36.000 m3/ngày đêm. Song phạm vi thu gom nước thải của nhà máy này không lớn. Theo đó, hằng ngày, các tuyến sông vẫn tiếp nhận hàng vạn tấn nước thải chưa qua xử lý.
Do đó, để phục hồi chất lượng nguồn cung cấp nước ngọt trên địa bàn thành phố, rất cần quan tâm ưu tiên đầu tư xây dựng hệ thống thu gom, xử lý nước thải; không để xảy ra tình trạng đổ trực tiếp nước thải, rác thải ra sông. Song song với các biện pháp này, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chỉ đạo đẩy nhanh việc cắm mốc bảo vệ hành lang các nguồn nước thuộc hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn thành phố; điều chỉnh quy hoạch tưới tiêu kết hợp với thoát nước thải công nghiệp, sinh hoạt theo hướng không xả nước thải vào nguồn nước. Sở Tài nguyên và Môi trường duy trì tần suất quan trắc định kỳ chất lượng nước trên 6 sông và chủ động có kịch bản ứng phó kịp thời khi phát hiện có ô nhiễm nguồn nước./.
bài: NGUYÊN MAI - ảnh: trung kiên
