Tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu và áp lực phát triển kinh tế - xã hội tại thành phố Hải Phòng đang đặt công tác quản lý và bảo vệ rừng trước nhiều khó khăn, thách thức.
Sau khi hợp nhất tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng, diện tích và tính đa dạng của hệ sinh thái rừng trên địa bàn thành phố Hải Phòng mới tăng lên đáng kể.
Cụ thể, tổng diện tích rừng (bao gồm diện tích đã trồng nhưng chưa thành rừng) trên toàn địa bàn thành phố đạt 22.249,65 ha. Đặc điểm phân bố rừng trải dài từ hệ sinh thái Vườn Quốc gia Cát Bà, các khu vực rừng ngập mặn ven biển, đến vùng rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và rừng sản xuất đồi núi liền khoảnh tại khu vực Chí Linh, Kinh Môn.
Tuy nhiên, hệ thống dữ liệu lâm sinh hiện nay còn phân mảnh, tản mạn. Dữ liệu giữa khu vực Đông Hải Phòng và Tây Hải Phòng chưa được đồng bộ hóa lên một nền tảng bản đồ số duy nhất. Trang thiết bị cho lực lượng kiểm lâm còn thô sơ; việc thiếu hụt các thiết bị giám sát từ xa chuyên dụng (UAV, camera nhiệt, ảnh viễn thám độ phân giải cao) khiến việc phát hiện sớm cháy rừng hoặc lấn chiếm đất rừng thường rơi vào thế bị động.
Theo Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 4 Mạc Đình Thắng, trên địa bàn hạt quản lý gồm 6 phường có rừng là Chu Văn An, Lê Đại Hành, Nguyễn Trãi, Trần Hưng Đạo, Trần Nhân Tông và Chí Linh. Tổng diện tích đất trồng rừng là 6.938 ha.
Những năm qua, công tác quản lý, bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng luôn được các cấp ngành, lực lượng chức năng và chủ rừng chủ động xây dựng, triển khai theo phương châm 4 tại chỗ nhưng vào mùa hanh khô, lá rụng nhiều, thảm mục, cây bụi tạo nên vật liệu cháy dưới tán rừng rất lớn dẫn đến nguy cơ cháy rừng cao… Vì vậy, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng vào mùa khô thường khó khăn và diễn biến phức tạp.
Lực lượng kiểm lâm còn mỏng, địa bàn quản lý rộng và phân tán đòi hỏi ngành kiểm lâm cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ viễn thám (Remote Sensing) kết hợp hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong theo dõi diễn biến rừng.
Việc sử dụng ảnh vệ tinh độ phân giải cao cập nhật định kỳ giúp phát hiện sớm các biến động về diện tích, suy thoái thảm thực vật hoặc các hành vi lấn chiếm đất rừng trái phép.
Việc trang bị Flycam/UAV chuyên dụng có gắn camera nhiệt sẽ hỗ trợ hiệu quả cho cán bộ trong việc giám sát, tuần tra. Tuy nhiên, các thiết bị này chưa được trang bị cho cán bộ kiểm lâm khiến công việc tuần tra, giám sát còn nhiều khó khăn, hạn chế…
Công tác quản lý đất lâm nghiệp càng khó khăn hơn khi những năm gần đây để bảo đảm mục đích phát triển kinh tế chung của thành phố, một số diện tích rừng vẫn tiếp tục phải chuyển sang mục đích khác.
Bên cạnh đó, tác động của biến đổi khí hậu như xâm nhập mặn, nước biển dâng, bão, lũ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái rừng. Tình trạng xâm hại rừng, lấn chiếm đất rừng vẫn diễn ra nhỏ lẻ tại các vùng giáp ranh…
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên thiên nhiên và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng trở nên cấp thiết, việc khai thác hợp lý các giá trị của rừng là xu hướng tất yếu để rừng là "lá phổi xanh" của môi trường, nơi lưu giữ nguồn gen quý hiếm, điều hòa khí hậu và bảo vệ hệ sinh thái.
Thực tiễn cho thấy, nếu được quy hoạch, quản lý và khai thác đúng hướng, tài nguyên rừng sẽ được bảo tồn đa dạng sinh học, thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho cộng đồng địa phương, đồng thời nâng cao nhận thức của xã hội về bảo vệ thiên nhiên.
Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng Nguyễn Tiến Tráng cho biết, xác định tầm quan trọng của rừng đối với thành phố, nhất là trong bối cảnh tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, ngành kiểm lâm đã chủ động tham mưu đề xuất để hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về lâm nghiệp.
Ngành cập nhật quy hoạch lâm nghiệp phù hợp thực tiễn; tuyên truyền, phố biến pháp luật đến cán bộ và nhân dân nhằm nâng cao nhận thức về quản lý, bảo vệ, phát triển rừng, đồng thời đẩy nhanh việc thực hiện điều tra rừng, quy hoạch rừng, xây dựng cơ sở dữ liệu số về rừng để phục vụ công tác quản lý.
Trong năm 2026, ngành kiểm lâm phấn đấu hoàn thành việc giao đất, giao rừng cho người dân và cộng đồng địa phương, đồng thời đẩy mạnh trồng rừng, đặc biệt là rừng ngập mặn; khuyến khích xã hội hóa trồng rừng; làm tốt công tác bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; kiểm soát chặt chẽ động vật rừng, chim hoang dã, di cư.
Một số địa phương có rừng cũng đề xuất một số phương án để quản lý rừng tốt hơn, trong đó chú trọng phát huy vai trò của cộng đồng dân cư.
Phó trưởng Phòng Kinh tế phường Trần Hưng Đạo Lê Văn Tuân cho rằng, cần tạo sinh kế bền vững cho người dân sống gần rừng thông qua các mô hình phát triển kinh tế dưới tán rừng, hỗ trợ nhận khoán bảo vệ rừng. Khi người dân có thu nhập từ rừng, họ sẽ tích cực tham gia quản lý bảo vệ và phát triển rừng.
Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng cũng cam kết sẽ là cầu nối đưa các giải pháp công nghệ tiên tiến nhất vào công tác quản lý rừng, góp phần giúp ngành lâm nghiệp quản lý minh bạch, bảo vệ vững chắc "lá phổi xanh" của thành phố.
Theo Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng, từ ngày 1/4/2024 đến ngày 30/6/2026, trên địa bàn thành phố xảy ra 77 điểm cháy rừng với diện tích 104,8 ha, trong đó có 10,4 ha rừng đặc dụng, 87,7 ha rừng phòng hộ, 6,6 ha rừng sản xuất).
.png "Bắt giữ đối tượng chém trọng thương nhân viên bảo vệ rừng")
.jpg "Kiểm lâm vườn quốc gia Cát Bà: Quyết liệt bảo vệ rừng, giữ gìn di sản")
