(HPĐT)- Kiểm soát, quản lý nguồn thải từ lục địa và các hoạt động trên đảo và biển là nhiệm vụ được Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện, nhằm bảo vệ, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên môi trường biển.
Đoàn viên, thanh niên tham gia dọn rác, làm sạch bờ biển đảo Bạch Long Vĩ. Ảnh: TRUNG KIÊN
Suy giảm đa dạng sinh học vì ô nhiễm
Trên địa bàn thành phố hiện có 6 vùng đất ngập nước ven biển, gồm: vùng ven biển tại phường Bàng La, quận Đồ Sơn; khu vực ven biển tại xã Đại Hợp, huyện Kiến Thụy; các xã Vĩnh Quang, Đông Hưng, Tây Hưng thuộc huyện Tiên Lãng; vùng đất ngập nước quần đảo Long Châu tại huyện Cát Hải; vùng đất ngập nước quần đảo Cát Bà thuộc huyện Cát Hải; phía Đông Bắc đảo Bạch Long Vĩ thuộc huyện đảo Bạch Long Vĩ. Diện tích các vùng đất ngập nước quan trọng được xác định khoảng 8.635 ha.
Kết quả nghiên cứu của Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Văn Quân, Viện trưởng Viện Tài nguyên và Môi trường biển và cộng sự năm 2012 cho thấy: Các khu vực đất ngập nước cửa sông ven biển Hải Phòng có sự đa dạng về sinh học, xác định được 1.188 loài thuộc 10 nhóm sinh vật; trong đó khu vực Tiên Lãng và Bàng La có sự đa dạng cao nhất, tiếp đó là khu vực Dương Kinh và Phù Long (huyện Cát Hải). Nhưng thời điểm hiện nay, nhiều khu vực đất ngập nước ghi nhận sự suy giảm đa dạng loài động, thực vật. Như ở khu vực rừng ngập mặn Vinh Quang (huyện Tiên Lãng) vốn có 288 loài sinh vật được phát hiện, trong đó có 7 loài thuộc loài quý hiếm được đưa vào sách đỏ, gồm quạ khoang, rắn ráo, rái cá, rắn cạp nong, rắn hổ mang, le khoang cổ. Hiện nay ở khu vực này, một số loài không còn, như rái cá, le khoang cổ... Tại những khu vực ven biển còn lại cũng ghi nhận sự suy giảm tương tự. Bên cạnh đó, kết quả điều tra ngư dân cho thấy hầu hết năng suất đánh bắt của các đối tượng cá có giá trị kinh tế cao đều bị suy giảm nhanh chóng trong khoảng 10 năm trở lại đây. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm của loài động vật quý hiếm, trong đó có nguyên nhân quan trọng là sự ô nhiễm môi trường. Theo các nhà nghiên cứu, trong thời gian dài, việc sử dụng quá mức tài nguyên thiên nhiên để phục vụ hoạt động phát triển làm cho môi trường bị ô nhiễm và các hệ sinh thái bị suy thoái. Sự gia tăng của nguồn thải từ lục địa có tác động nhất định đến vùng cửa sông ven biển Hải Phòng.
Đáng lo ngại hơn, cùng với tốc độ phát triển kinh tế, lượng chất thải, nước thải cũng gia tăng. Theo Sở Tài nguyên và Môi trường, thành phố có nhiều ngành công nghiệp phát triển như cơ khí, xi măng, cảng, vận tải biển, khai thác vật liệu xây dựng, khối lượng nước thải công nghiệp phát sinh của thành phố dự báo năm 2025 là 203.447,5 m³/ngày đêm, trong đó nước thải từ các cụm công nghiệp là 15.025 m³/ngày đêm, từ các khu công nghiệp là 188.242,5 m³/ngày đêm. Lượng chất ô nhiễm trong nước thải sinh hoạt của thành phố tăng 1,1 lần vào năm 2025 và tăng 1,17 lần vào năm 2030. Mặt khác, có sự gia tăng chất thải rắn; nguồn thải từ phát triển du lịch; nguồn thải từ nuôi trồng thủy sản; từ chăn nuôi gia súc, gia cầm; sự số tràn dầu của các tàu, thuyền lưu thông hoặc ra vào. Thực tế này đặt ra yêu cầu cần có biện pháp kiểm soát nguồn thải hiệu quả.
Xác định rõ thực trạng, giải pháp
Nhằm đạt được mục tiêu khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên và bảo vệ môi trường biển, Sở Tài nguyên và Môi trường tham mưu UBND thành phố ban hành nhiều quyết định, kế hoạch thực hiện các nhiệm vụ theo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo. Một trong những nhiệm vụ được ngành tập trung thực hiện là kiểm soát nguồn thải ra biển.
Theo Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Phạm Văn Thuấn, Chiến lược khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, mục tiêu cụ thể đến năm 2030 được Chính phủ đề ra là ô nhiễm môi trường biển được kiểm soát, ngăn ngừa và giảm thiểu. Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo cũng quy định các nguồn thải từ đất liền, từ các hoạt động trên biển phải được kiểm soát. Để có thể kiểm soát hiệu quả chất thải, cần nắm rõ về số lượng, thành phần chất các nguồn thải ảnh hưởng đến môi trường biển. Do đó, Sở Tài nguyên và Môi trường triển khai đề án “điều tra, thống kê, phân loại các nguồn thải nhựa phát sinh từ đất liền và các hoạt động trên biển; đánh giá nguy cơ rủi ro ô nhiễm môi trường và hệ sinh thái biển; đề xuất giải pháp quản lý”. Cuối năm 2023, đề cương đề án được thẩm định, trong năm 2024 được triển khai.
Trên cơ sở dữ liệu thu thập được về nguồn thải ảnh hưởng môi trường biển, sở tham mưu thành phố những giải pháp để kiểm soát nguồn thải hiệu quả. Cụ thể là tổ chức thu gom, xử lý chất thải, nước thải khu vực lục địa, ven biển và hải đảo, hạn chế thấp nhất việc nhiều chất thải không qua xử lý từ các lưu vực sông và vùng ven biển đổ ra biển; phân vùng quản lý, sử dụng không gian biển, phù hợp điều kiện môi trường sinh thải của vùng biển. Trước mắt, hằng năm, Sở Tài nguyên và Môi trường tổ chức quan trắc môi trường nước biển để xác định thực trạng ô nhiễm, nguồn gây ô nhiễm, lập hồ sơ yêu cầu bồi thường từ chủ thể gây ô nhiễm; góp phần hạn chế tình trạng xả thải thiếu kiểm soát như những năm trước đây.
BÀI: NGUYÊN MAI
