(HPĐT)- Ngày Môi trường Thế giới chính thức là 5-6 hằng năm. Tuy nhiên, từ trước ngày này nhiều tuần, những hoạt động hưởng ứng chủ đề mỗi năm đã được tổ chức với kỳ vọng nâng cao ý thức bảo vệ môi trường từ việc thay đổi thói quen sinh hoạt của cá nhân, tập thể để giảm thiểu tác động tới môi trường sống.
(HPĐT)- Ngày Môi trường Thế giới chính thức là 5-6 hằng năm. Tuy nhiên, từ trước ngày này nhiều tuần, những hoạt động hưởng ứng chủ đề mỗi năm đã được tổ chức với kỳ vọng nâng cao ý thức bảo vệ môi trường từ việc thay đổi thói quen sinh hoạt của cá nhân, tập thể để giảm thiểu tác động tới môi trường sống.
Chủ đề Ngày Môi trường Thế giới năm 2025 là “Chống ô nhiễm nhựa” (Beat Plastic Pollution), do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) phát động, nhằm kêu gọi cộng đồng toàn cầu hành động quyết liệt để giải quyết vấn nạn rác thải nhựa- một trong những thách thức về môi trường cấp bách nhất hiện nay. Đây cũng là lần thứ hai trong vòng 3 năm (2023- 2025) chủ đề này được lựa chọn, thể hiện rõ tính ưu tiên, tầm quan trọng của kiểm soát ô nhiễm nhựa, đồng thời tái khẳng định cam kết sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ đa dạng sinh học, nâng cao khả năng thích ứng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác khu vực - toàn cầu, hướng tới nền kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.
Việc lặp lại chủ đề này 2 lần trong 3 năm liên tục còn cho thấy mức độ báo động và nguy cơ ảnh hưởng tới môi trường từ rác thải nhựa không giảm. Thói quen sử dụng đồ dùng bằng nhựa vẫn phổ biến trong từng sinh hoạt hằng ngày tại nhiều quốc gia trên thế giới. Ở Việt Nam nói chung, Hải Phòng nói riêng, mặc dù công tác tuyên truyền bảo vệ môi trường được các cấp, ngành, đoàn thể tập trung cao thực hiện, bước đầu đạt một số chuyển biến nhất định trong thay đổi nhận thức, hành động của cộng đồng, song còn khá chậm so với yêu cầu. Dễ nhận thấy sản phẩm nhựa dùng 1 lần như túi nylon, cốc, bát, thìa, dĩa phục vụ tại các quán ăn, nhà hàng, hay sử dụng túi nylon đựng thực phẩm tại chợ dân sinh vẫn phổ biến. Khảo sát chung cho thấy, tại Việt Nam trung bình mỗi ngày thải ra môi trường khoảng 2.500 tấn rác thải nhựa, với hàng chục triệu túi nylon sử dụng một lần. Còn theo số liệu thống kê của Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hải Phòng, trung bình mỗi ngày trên địa bàn thành phố phát sinh khoảng 2.000 tấn rác thải sinh hoạt, trong đó một phần đáng kể là rác thải nhựa dùng 1 lần. Lượng rác thải nhựa này là nguồn ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sống, cũng là nguyên nhân dẫn tới nguy cơ ô nhiễm nhựa đang được báo động trên toàn thế giới.
Để giảm thiểu tình trạng ô nhiễm nhựa, hạn chế thấp nhất việc xả thải nhựa ra môi trường, nhiều giải pháp giảm nguồn cung - cầu các mặt hàng nhựa dùng 1 lần được Nhà nước thực hiện, như việc đánh thuế đối với bao bì nhựa dùng 1 lần theo nội dung Nghị quyết số 579/2018/UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, có hiệu lực từ ngày 1-1-2019, theo đó áp dụng mức thuế môi trường đối với bao bì nylon là 50.000 đồng/kg. Song, mức thuế như vậy chưa làm sức tiêu thụ sản phẩm nhựa dùng 1 lần. Cần có những chế tài mạnh hơn với mức thuế cao hơn với các sản phẩm này mới mong có chuyển biến rõ nét trong thay đổi thói quen sử dụng sản phẩm nhựa. Cùng với đó là các chế độ ưu đãi, khuyến khích, hỗ trợ, trợ giá doanh nghiệp sản xuất, phân phối sản phẩm thay thế nhựa dùng 1 lần với chất liệu thân thiện môi trường để những sản phẩm này dần phổ biến tới từng người sử dụng, từng hộ gia đình, “chiếm lĩnh” đời sống.
Tuy nhiên, điều căn bản nhất để có thể giảm nguy cơ ô nhiễm nhựa tới môi trường từ sinh hoạt đời thường chính là việc thay đổi thói quen của người dân trong sử dụng sản phẩm từ nhựa. Hiện nhiều gia đình đã cố gắng hạn chế sử dụng túi nylon không phân hủy; nhiều cửa hàng, nhà hàng, quán ăn cũng chuyển sang sử dụng vật dụng bằng chất liệu thân thiện môi trường hơn như sứ, thủy tinh hay giấy trong kinh doanh… “Tích tiểu thành đại”, việc làm tích cực của mỗi người sẽ góp phần giảm thiểu tình trạng nhiễm nhựa và các tác động tiêu cực từ rác thải nhựa đến môi trường sống.
