(HPĐT)- Ở nhiều địa phương tại Hải Phòng, nguồn nước ngầm có chiều hướng gia tăng thành phần ô nhiễmkết quả quan trắc môi trường nguồn nước ngầm gần đây nhất của Sở Tài nguyên và Môi trường. Do đó, để bảo vệ nguồn nước ngầm, cần có kế hoạch khai thác hợp lý từng khu vực.
Nguồn nước bị ô nhiễm nhiều dạng
Phó giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Chu Thanh Lương thông tin, nguồn tài nguyên nước ngầm của thành phố tương đối phong phú. Tổng diện tích có thể khai thác được khoảng hơn 200 km2, tập trung chủ yếu ở khu vực các quận, huyện: Kiến An, An Dương, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, khu vực phía Bắc huyện Thủy Nguyên và khu vực Cát Bà. Trong đó, khu vực Kiến An có chất lượng nước tốt. Các khu vực Vĩnh Bảo, Tiên Lãng gần biển, nguy cơ nhiễm mặn cao hơn. Tổng trữ lượng có thể khai thác hơn 244 nghìn m3/ngày. Tuy nhiên nguồn tài nguyên quý này đang đứng trước nguy cơ ô nhiễm, cần có giải pháp quản lý, sử dụng hiệu quả hơn.
Theo Sở Tài nguyên- Môi trường, tổng hợp kết quả 4 đợt quan trắc và phân tích mẫu nước trong các tháng 2, 5, 8 và tháng 11-2023 và kết quả quan trắc tháng 2-2024 cho thấy, nguồn nước ngầm tại các quận, huyện đều bị ô nhiễm, phần lớn bị ô nhiễm vật lý, dinh dưỡng, kim loại, vi sinh. Trong đó huyện An Dương là địa phương đang có mức độ ô nhiễm nước ngầm nhiều nhất trong 9 quận, huyện được quan trắc. Nguyên nhân ô nhiễm nước ngầm có nhiều, nhưng phổ biến là do các giếng khoan sau khi thực hiện xong không được trám lấp theo đúng quy định, dẫn đến các chất ô nhiễm có trong tầng nước mặt dễ dàng ngấm xuống tầng dưới đất. Sở Tài nguyên và Môi trường tổ chức điều tra, khảo sát, thống kê và lập danh sách các giếng khoan đang sử dụng và không sử dụng. Đến thời điểm này, toàn thành phố có 23 giếng khoan chưa trám lấp, toàn bộ số giếng này thuộc huyện An Dương. Điều này giải thích lý do, huyện An Dương là địa phương có tỷ lệ mẫu nước ngầm không đạt tiêu chuẩn an toàn lớn nhất; mức độ nhiễm chất vi sinh, kim loại cao nhất trong các quận, huyện. Bên cạnh đó còn có nguyên nhân hệ thống bể tự hoại được xây dựng, bố trí chưa phù hợp làm thất thoát các chất ô nhiễm, ngấm vào nước ngầm. Nhiều bãi chôn lấp rác thải tự phát, bãi rác tạm không có hệ thống thu gom nước rỉ rác, lớp lót ngăn nước rỉ rác thấm qua đất vào hệ thống nước ngầm.
Cần giải pháp quản lý hiệu quả hơn
Để bảo vệ, sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên nước ngầm khu vực ven biển Hải Phòng, nhiều nhà nghiên cứu kiến nghị thành phố hạn chế sử dụng các công trình khai thác nước đơn lẻ, ưu tiên khai thác nước tập trung. Từ năm 2017, UBND thành phố có quyết định dừng việc cấp phép khai thác nước dưới đất cho các công trình đầu tư mới. Đối với những khu dân cư có hệ thống cung cấp nước sạch tập trung, hộ gia đình không được cấp phép khai thác nước ngầm. Nhằm bảo vệ nguồn nước ngầm, Sở Tài nguyên- Môi trường kiểm tra, đôn đốc tổ chức, cá nhân liên quan thực hiện việc trám lấp đúng quy định các giếng khoan không còn sử dụng. Toàn thành phố khảo sát có hơn 61 nghìn giếng khoan, trong đó có hơn 5.032 giếng ngừng sử dụng. Đến nay, có 5.009 giếng được trám lấp. Sở cũng rà soát kỹ những tổ chức, cá nhân được cấp phép khai thác nước ngầm, có biện pháp xử lý kịp thời vi phạm nếu có.
Để hoạch định kế hoạch khai thác nước ngầm hợp lý, hiện Sở Tài nguyên- Môi trường phối hợp các đơn vị liên quan điều tra nguồn nước ngầm và thành lập bản đồ địa chất, thủy văn. Nhằm bảo vệ các tầng chứa nước lân cận và ngăn mặn, Sở yêu cầu tổ chức được cấp phép khai thác, thăm dò áp dụng kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, đồng thời tham mưu với thành phố ưu tiên khai thác quy mô tập trung bằng các giếng khoan công nghiệp. Khu vực dọc cửa sông, ven biển, phần diện tích của các tầng chứa nước bị nhiễm mặn hoặc tầng chứa nước mỏng không nên bố trí các công trình khai thác nước. Cùng với đó, Sở tăng cường kiểm tra, hậu kiểm sau cấp phép khai thác; xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm quy định về khai thác và bảo vệ tài nguyên nước làm ô nhiễm nước ngầm.
Luật Tài nguyên nước 2023 có hiệu lực thi hành ngày 1-7-2024 có nhiều quy định mới nhằm siết chặt việc khai thác nước ngầm, thời hạn giấy phép khai thác và thăm dò rút ngắn một nửa so với quy định trước đây. Cụ thể, thời hạn giấy phép khai thác chỉ từ 3 đến 5 năm, giấy phép thăm dò 2 năm và gia hạn 1 lần với thời gian không quá 1 năm. Theo đó, Sở Tài nguyên- Môi trường tổ chức triển khai thực hiện những quy định theo luật mới, góp phần bảo vệ nguồn nước ngầm trên địa bàn thành phố.
BÀI: NGUYÊN MAI
