(HPĐT)- Mức độ ô nhiễm nguồn nước ngọt trên địa bàn thành phố tiếp tục gia tăng, thậm chí một số khu vực ở mức báo động. Đây là vấn đề được đông đảo cử tri thành phố quan tâm và "nóng" tại kỳ họp thứ 4 HĐND thành phố khoá 16 vừa qua. Cùng với những biện pháp cấp bách nhằm giảm thiểu ô nhiễm nghiêm tại một số khu vực, rất cần những giải pháp căn cơ, đồng bộ để bảo vệ chất lượng, trữ lượng nguồn nước ngọt của thành phố.
Nhà máy hoạt động tiếp giáp với nguồn nước sông Đa Độ.
Nguy cơ ô nhiễm hiện hữu
Nghị quyết số 23/2013/ NQ-HĐND ngày 12-12-2013 ban hành với mục tiêu bảo vệ đi đôi với cải thiện nguồn nước ngọt của các sông Rế, Giá, Đa Độ, Chanh Dương và kênh Hòn Ngọc, hệ thống trung thuỷ nông Tiên Lãng, nhằm bảo đảm trữ lượng, chất lượng nguồn nước phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội của thành phố. Sau hơn 7 năm thực hiện, ý thức của cán bộ, người dân thành phố có nhiều chuyển biến tích cực; các cơ quan quản lý tăng cường kiểm tra, thanh tra, qua đó phát hiện, xử lý kịp thời các vụ vi phạm; nguồn thu ngân sách từ tài nguyên nước cũng tăng đáng kể.
Tuy nhiên, Giám đốc Sở Tài nguyên- Môi trường Trần Văn Phương cho biết: Qua các đợt quan trắc trên hệ thống 6 sông, kênh kể trên, các thông số ô nhiễm có xu hướng tăng, tập trung các nhóm thông số nhu cầu ô xy cần thiết với các sinh vật có lợi phát triển như COD, BOD5. Nguyên nhân chính do nước thải sinh hoạt từ các khu dân cư chung quanh chưa qua xử lý đổ trực tiếp vào sông, kênh, cộng với một số doanh lén lút xả thải qua các đường ống ngầm được nguỵ trang dưới lòng đất. Trong 7 năm qua, các ngành, địa phương kiểm tra, xử lý hàng trăm cơ sở xả thải trái phép vào nguồn nước, xử phạt hàng chục tỷ đồng; đề xuất di dời, đóng cửa một số cơ sở gây ô nhiễm như: Công ty TNHH Hapaco Hải Âu, Nhà máy đất đèn Tràng Kênh, không chấp thuận đầu tư nhà máy dệt nhuộm tại huyện An Dương...
Là đơn vị tiếp nhận nguồn nước từ các sông phục vụ sản xuất nước sạch đối với người dân thành phố và hàng nghìn doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP cấp nước Hải Phòng Trần Việt Cường bày tỏ lo ngại: Những năm gần đây, nguồn nước ngọt trên địa bàn thành phố đang có xu hướng gia tăng tình trạng ô nhiễm, như năm 2018, 2019, 2021, các chỉ tiêu như Mangan, Nitrit, các chất hữu cơ, Amoni, dầu mỡ và coliform đều tăng cao, vượt quy chuẩn cho phép về chất lượng nước mặt. Mặc dù, các Nhà máy nước liên tục được Công ty nâng cấp, áp dụng nhiều công nghệ xử lý nước tiên tiến trên thế giới như: Bể lọc tiếp xúc sinh học UBCF (Nhật Bản)… tuy nhiên, các biện pháp này hiện không theo kịp tốc độ gia tăng tình trạng ô nhiễm, gây nhiều khó khăn trong khâu xử lý. Nếu không có các biện pháp hữu hiệu để bảo vệ, phòng chống rủi ro với nguồn nước, cộng thêm với tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu, việc Hải Phòng thiếu hụt nguồn nước sinh hoạt đang dần hiện hữu.
Hành động quyết liệt trước khi quá muộn
Trước báo động về ô nhiễm nguồn nước sông Rế, hiện cung cấp nước thô phục vụ sản xuất nước sạch đối với gần 70% dân cư khu vực nội thành, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đỗ Gia Khánh cho biết: Ngành chủ động nghiên cứu, tham mưuthành phố thực hiện một số giải pháp khẩn cấp bảo vệ nguồn nước sông Rế. Cụ thể, thành phố khẩn trương đầu tư xây dựng công trình cải thiện, bổ sung chất lượng nguồn nước sông Rế, với tổng mức đầu tư dự kiến gần 137 tỷ đồng, gồm các hạng mục chính: Thu gom, tiêu thoát nước thải tại 12 điểm xả lớn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm cao; xử lý ách tắc kênh Hoàng Lâu tiêu thoát nước cho Khu công nghiệp An Dương, Tràng Duệ; xây dựng tuyến thoát nước từ kênh Bắc Nam Hùng ra sông Cấm và nâng cấp cống Kim Xá và xử lý ách tắc các công trình trên kênh Kim Xá. Đồng thời, ngành tham mưu UBND thành phố giao UBND huyện An Dương, Công ty TNHH MTV khai thác công trình thuỷ lợi An Hải triển khai xây dựng công trình thu gom, tiêu thoát nước thải tại các điểm xả trên địa bàn huyện.
Tuy nhiên, theo Trưởng Ban Pháp chế HĐND thành phố Phạm Quốc Ka - người nhiều năm công tác trong lĩnh vực quản lý nhà nước về tài nguyên, môi trường – thành phố cần có chiến lược lâu dài bảo vệ chất lượng, trữ lượng các con sông Rế, Đa Độ, Giá. Đối với sông Rế, phần chảy qua địa phận thành phố là hạ lưu, bởi vậy rất cần có sự phối hợp tỉnh Hải Dương, nơi thượng lưu con sông để ngăn chặn các nguồn gây ô nhiễm từ đầu nguồn, mới thực sự hiệu quả. Bài học kinh nghiệm từ sông Rế, việc bảo vệ nguồn nước sông Đa Độ, sông Giá cần triển khai ngay từ bây giờ trước khi quá muộn. Việc tiêu thoát nước nhất thiết phải đổ ra sông Cấm, Lạch Tray phòng tránh nguy cơ ô nhiễm từ thuốc bảo vệ thực vật, dư lượng kháng sinh tại các đầm nuôi trồng thuỷ sản... Đặc biệt, tuyệt đối không quy hoạch các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tại lưu vực hai bờ sông, đồng thời thu gom nước thải của các khu dân cư, bệnh viện tiếp giáp với các con sông về hệ thống xử lý nước thải chung của thành phố, tăng cường công tác hậu kiểm, xử lý nghiêm các trường hợp xả thải trực tiếp vào nguồn nước, cũng như áp dụng công nghệ số, xây dựng trung tâm tích hợp thông số từ hệ thống quan trắc tự động, công khai kết quả quan trắc môi trường.
Cùng với sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của các cơ quan quản lý chuyên ngành, các cấp chính quyền địa phương, việc quản lý nguồn nước ngọt thành phố không thể thiếu cộng đồng trách nhiệm của mỗi người dân. Việc đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức, nhận thức, để nhân dân hiểu, thực hiện thì việc bảo vệ chất lượng, trữ lượng nguồn nước ngọt trên địa bàn thành phố mới được như mong đợi./.
Bài và ảnh: LÊ OANH
