(HPĐT)- Sông Đa Độ mỗi năm cung cấp khoảng hơn 30 triệu m3 nước thô phục vụ sản xuất nước sinh hoạt bảo đảm dân sinh 5 quận, huyện và các cơ sở sản xuất công nghiệp. Nhưng hiện nay chất lượng nguồn nước thô sông Đa Độ đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi các điểm ô nhiễm, xả thải dọc theo hai bên dòng sông.
Xưởng tái chế phế liệu ở phường Tràng Minh đổ rác thải ra bờ sông Đa Độ gây nguy cơ ô nhiễm nguồn nước.
Trăm thứ đổ xuống… sông
Sau cơn mưa rào những ngày giữa tháng 9, tình trạng đốt rác thải gây ô nhiễm môi trường ở khu vực thượng lưu cống Đò Vọ, phường Tràng Minh (quận Kiến An) cạnh bờ sông Đa Độ có giảm so với trước đó. Nhưng tro sau khi đốt rác và rác thải chưa cháy hết bị nước mưa kéo xuống sông Đa Độ vừa mất mỹ quan vừa gây ô nhiễm dòng nước. Ngoài tình trạng vứt, đốt rác thải bừa bãi, trên địa bàn phường Tràng Minh hiện có hàng chục hộ làm nghề thu gom, tái chế rác thải nằm sát bờ sông. Theo quy định, các cơ sở này phải có hệ thống xử lý nước thải, rác thải đạt chuẩn trước khi thải ra môi trường. Nhưng nhiều năm qua, nước thải từ cơ sở này đều được xả thẳng xuống sông, dù thành phố đầu tư nhà máy thu gom, xử lý nước thải của làng nghề Tràng Minh và các khu dân cư lân cận. Nguồn nước sông Đa Độ tại khu vực này luôn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm.
Theo Trưởng Phòng Quản lý nước và công trình (Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ) Phạm Hà Thanh: Qua rà soát, cơ quan quản lý nhà nước xác định, trên hệ thống sông Đa Độ hiện có 3 vị trí luôn tiềm ẩn nguy cơ cao gây ô nhiễm, xả thẳng ra sông, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước sông Đa Độ gồm: khu dân cư tập trung thị trấn An Lão và khu vực cầu Nguyệt (xã Mỹ Đức, Thái Sơn); khu làng nghề Tràng Minh (quận Kiến An); khu vực xã Đại Đồng, Đông Phương, thị trấn Đối (huyện Kiến Thụy)... Hiện nước thải sinh hoạt, sản xuất tại những khu vực trên đang hằng ngày, hằng giờ xả thải trực tiếp vào công trình thủy lợi, tiềm ẩn nguy cơ cao gây ô nhiễm nguồn nước.
Cùng với đó, dọc ven kênh trục chính sông Đa Độ tồn tại bãi rác, nghĩa trang hung táng, cát táng nằm cạnh công trình thủy lợi như: bãi rác Phù Niệm, xã Thái Sơn; bãi rác xã Tân Dân; bãi rác xã Tân Viên (cùng huyện An Lão); bãi rác Tràng Minh. Các nghĩa trang xã An Thắng, xã Tân Dân, thị trấn An Lão (huyện An Lão); nghĩa trang phường Tràng Minh (quận Kiến An); nghĩa trang thôn Văn Cao, xã Hữu Bằng, (huyện Kiến Thụy) chưa được di dời, gây ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước.
Giám sát chặt, xử lý nghiêm
Theo Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ, sông Đa Độ có chiều dài 48,6 km, chảy qua 5 quận, huyện, bắt nguồn từ cụm công trình đầu mối cống Trung Trang, xã Bát Trang (huyện An Lão), cuối nguồn là cụm công trình cống tiêu Cổ Tiểu, xã Đoàn Xá (huyện Kiến Thụy). Trên hệ thống hiện có 410 tổ chức, cá nhân có hoạt động xả nước thải trực tiếp vào hệ thống công trình thủy lợi. Trong đó, hiện có 58 đơn vị được cơ quan chức năng cấp phép xả thải vào hệ thống. Còn lại hơn 350 điểm đang tự xả thải ra hệ thống sông Đa Độ. Nhiều điểm tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm cao như: nước thải của các cơ sở sản xuất, trang trại chăn nuôi, nước thải từ các khu dân cư…
Chủ tịch Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ Đỗ Văn Trãi cho biết: Để tăng cường công tác bảo vệ công trình và chất lượng nguồn nước, thời gian qua, đơn vị phối hợp chính quyền địa phương vận động các hộ dân giải tỏa 110/150 ha ao đầm, vườn ruộng, mở rộng lòng sông; tổ chức đắp hai bên bờ sông Đa Độ các đoạn xuống cấp với 60,47/90 km bờ Đa Độ, đạt 67% để ngăn chặn xả thải tràn tự do vào nguồn nước. Cải tạo, nâng cấp 40/140 cống trên bờ Đa Độ tại những vị trí nguy cơ ô nhiễm, nhằm ngăn chặn nước thải từ kênh cấp 1 và chủ động điều tiết một chiều; ứng dụng công nghệ thông tin vào kiểm soát nguồn nước. Công ty hoàn thành cắm 989 mốc chỉ giới hành lang bảo vệ nguồn nước sông Đa Độ. Tuy nhiên, về lâu dài và để bảo vệ bền vững chất lượng nguồn nước sông Đa Độ, đề nghị UBND thành phố, các quận, huyện sớm triển khai đầu tư xây dựng hệ thống nhà máy thu gom, xử lý nước thải tại các khu dân cư tập trung, làng nghề. Đồng thời, kiên quyết “đóng cửa” các trang trại, nhà máy, xí nghiệp, nghĩa trang hung táng dọc 2 bờ sông nếu không bảo đảm quy định, nguy cư gây ô nhiễm môi trường.
Cùng với sông Rế, sông Đa Độ hiện cung cấp nguồn nước thô quan trọng phục vụ sản xuất nước sạch đáp ứng nhu cầu khoảng ¼ dân số thành phố. Do đó, việc cấp bách bảo vệ chất lượng nguồn nước sông Đa Độ cần được thực hiện khẩn trương, quyết liệt hơn nữa. Các quận, huyện đẩy nhanh việc giải tỏa, mở rộng lòng sông theo quy hoạch, nâng cấp bờ, đập điều tiết đầu kênh trên bờ Đa Độ, tích trữ đủ mực nước để phục vụ phát triển kinh tế-xã hội; kiên quyết thu hồi diện tích đã hết hạn hợp đồng trong giai đoạn 2023-2024 với diện tích 45 ha. Với các nguồn nước thải không thuộc đối tượng phải cấp phép xả thải cần có giải pháp quản lý, giám sát bảo đảm tiêu chuẩn trước khi xả vào hệ thống. Đồng thời, tiếp tục tăng cường thực hiện các biện pháp ngăn chặn và xử lý nghiêm hành vi vi phạm pháp luật về xả thải đối với các cơ sở, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đang hoạt động dọc hai bên bờ Đa Độ. Có như vậy chất lượng nguồn nước sông Đa Độ mới được bảo đảm, cải thiện./.
Bài và ảnh: VĂN CƯỜNG
