Bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật: Tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm

Đoàn Thanh tra Sở Văn hóa và Thể thao kiểm tra cơ sở kinh doanh karaoke trên địa bàn quận Ngô Quyền).

Các hành vi xâm phạm tinh vi

Theo báo cáo của Sở Văn hóa và Thể thao về sơ kết 3 năm, thực hiện Quyết định số 88 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án tăng cường năng lực quản lý và thực thi có hiệu quả pháp luật bảo hộ quyền tác giả quyền liên quan đến năm 2020 định hướng đến năm 2025, từ năm 2018 đến năm 2020, Thanh tra Sở Văn hóa và Thể thao kiểm tra, chấn chỉnh 21 chương trình biểu diễn nghệ thuật tổ chức trên địa bàn thành phố yêu cầu thực hiện đúng nội dung chương trình đã được cấp phép và thực hiện nghiêm quy định về quyền tác giả và quyền liên quan trong việc phổ biến và sử dụng các tác phẩm nghệ thuật; đồng thời yêu cầu 351 cơ sở kinh doanh karaoke, các nhà hàng, quán bar thực hiện nghĩa vụ bản quyền tác giả âm nhạc Việt Nam theo đúng quy định. Ngoài ra, Thanh tra sở tịch thu và tiêu hủy 3266 đĩa hình không có tem nhãn và hơn 100 xuất bản phẩm có tính chất mê tín dị đoan.

Đáng nói, đầu năm 2021, Thanh tra Sở Văn hóa và Thể thao xử phạt hành chính 10 triệu đồng đối với Công ty TNHH YM Education, trụ sở ở số 27/15B, tổ dân phố Trung Hành 8, phường Đằng Lâm (quận Hải An) do tàng trữ hàng hóa được sản xuất mà không được phép của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan, vi phạm quy định của Nghị định 28/2017 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 131/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan. Vào thời điểm kiểm tra, Thanh tra Sở Văn hóa và Thể thao phát hiện và thu giữ hơn 30 quyển sách dạy tiếng Hàn, nhưng in sai màu bìa sách và không có tem dán về bản quyền tác giả.

Đại diện Phòng Quản lý văn hóa (Sở Văn hóa và Thể thao) cho biết, trong thời gian qua, các hành vi xâm phạm quyền tác giả rất đa dạng, từ xâm phạm quyền tài sản như quyền sao chép, quyền truyền đạt, phân phối tác phẩm đến quyền nhân thân như quyền công bố tác phẩm, quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm. Chỉ khoảng 1% số cơ sở kinh doanh karaoke thực hiện nghĩa vụ thanh toán bản quyền với Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam.

Xử lý mạnh tay

Theo nhận định của ngành Văn hóa, các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan ngày càng tinh vi hơn với khi khoa học, công nghệ phát triển mạnh mẽ, tạo thuận lợi cho việc truyền tải, sao chép các tác phẩm văn hóa, nghệ thuật trở nên dễ dàng. Trong khi, thói quen “xài chùa” và ý thức tôn trọng pháp luật sở hữu trí tuệ của người dân chưa cao. Năng lực chuyên môn và sự thiếu hụt về nhân lực, cơ sở vât chất, điều kiện kỹ thuật trong các cơ quan thực thi quyền tác giả còn nhiều hạn chế. Các chủ thể của tác phẩm, công trình văn hóa, nghệ thuật chưa có ý thức bảo vệ quyền của mình.

Qua 3 năm thực hiện Đề án, ngành Văn hóa dù nỗ lực, nhưng mới chủ yếu tuyên truyền, nâng cao kiến thức pháp luật, quản lý, thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan đối với hơn 300 cá nhân, tổ chức, cơ sở kinh doanh karaoke, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực biểu diễn nghệ thuật. Ngoài ra, ngành Văn hóa thao phối hợp hỗ trợ Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam tổ chức thu tiền bản quyền đối với các cơ sở kinh doanh karaoke và các chương trình biểu diễn nghẹ thuật trên địa bàn thành phố. Cùng với đó, Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật Hải Phòng hướng dẫn các hội viên chủ động đăng ký quyền tác giả đối với tác phẩm của mình. Các nhạc sĩ hợp đồng với Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam để bảo đảm quyền lợi bản thân. Tình trạng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan vẫn diễn ra.

Trước tình trạng đó, Chánh Thanh tra Sở Văn hóa và Thể thao Trần Kim Chung cho rằng, thời gian tới, ngành Văn hóa tăng cường, đổi mới công tác tuyên truyền pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan, chú trọng cách thức, phương pháp tuyên truyền. Nhà nước sớm hoàn thiện các quy định về quyền tác giả, quyền liên quan phù hợp thực tế, khắc phục một số hạn chế hiện nay như: Bộ luật Hình sự chưa quy định về tội phạm mới xâm hại quyền tác giả trong khi với tốc độ phát triển của khoa học - công nghệ, nhiều hành vi vi phạm quyền tác giả mới xuất hiện; nhiều vấn đề trong giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ theo thủ tục tố tụng dân sự chưa được pháp luật điều chỉnh và pháp luật nước ta cũng chưa quy định cụ thể cách thức xác định thiệt hại, mức bồi thường thiệt hại trong trường hợp quyền sở hữu trí tuệ bị xâm hại; các quy định về trả tiền tác quyền đối với các tác phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị chưa rõ ràng, chưa phù hợp thực tế. Trên cơ sở hành lang pháp lý hoàn thiện, Thanh tra Sở Văn hóa và Thể thao sẽ tăng cường kiểm tra và quyết liệt xửphạt các hành vi vi phạm pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các tác giả trong hoạt động văn hóa, nghệ thuật của thành phố nói riêng, cả nước nói chung Đoàn Thanh tra Sở Văn hóa và Thể thao kiểm tra cơ sở kinh doanh karaoke trên địa bàn quận Ngô Quyền)./.