Khám sức khỏe cho người lao động là giải pháp hữu hiệu giúp phòng ngừa, phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp, nuôi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.
“Gần 20 năm làm nghề may, đặc thù công việc khiến tôi thường xuyên phải ngồi tập trung nhiều giờ. Tôi bị thoái hóa cột sống cổ, thị lực suy giảm nghiêm trọng, một bên mắt gần như không nhìn thấy. Hiện tôi không thể lao động nặng, mỗi khi thay đổi tư thế, vai và gáy lại đau đớn" là tâm sự đầy trăn trở, nuối tiếc của chị Nguyễn Thị Lệ, 43 tuổi, ở xã An Quang, khi bỏ lỡ cơ hội phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp.
Chị Lệ đã không tham gia khám sức khỏe định kỳ đầy đủ và không được phát hiện bệnh nghề nghiệp từ sớm.
Suy giảm thị lực, thoái hóa cột sống, điếc… là những bệnh nghề nghiệp phổ biến ở người lao động phải làm việc căng thẳng trong nhiều giờ hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói, bụi, tia hàn, hóa chất trong thời gian dài. Khám sức khỏe định kỳ không chỉ là yêu cầu theo quy định của pháp luật lao động, mà còn giúp người lao động phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, bệnh nghề nghiệp và chủ động bảo vệ sức khỏe.
Hiện nay, công tác khám sức khỏe, phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động được nhiều đơn vị quan tâm, triển khai. Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Hinh, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố (Sở Y tế) cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2026, trung tâm đã tổ chức khám bệnh nghề nghiệp cho hơn 3.800 người lao động tại 51 công ty.
Trong đó, có 2.230 người được khám điếc nghề nghiệp; 1.484 người khám viêm phế quản mạn tính nghề nghiệp; 174 người khám sạm da nghề nghiệp; 462 người khám nốt dầu nghề nghiệp; 126 người khám bệnh benzen và đồng đẳng nghề nghiệp; 32 người khám bệnh bụi phổi silic nghề nghiệp. Trung tâm cũng tổ chức quan trắc môi trường lao động tại 48 công ty.
“Việc khám, phát hiện biểu hiện bệnh sớm giúp người lao động có cơ hội điều trị kịp thời, giảm chi phí y tế, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe lâu dài trong quá trình làm việc”, bác sĩ Nguyễn Văn Hinh cho biết.
Điều giá trị nhất của một lần khám sức khỏe định kỳ không chỉ là một tờ giấy “đủ điều kiện sức khỏe”, mà còn là khả năng phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật để có biện pháp kiểm soát. Vì vậy, khám sức khỏe định kỳ không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là “lá chắn” bảo vệ sức khỏe người lao động và nguồn nhân lực của doanh nghiệp.
Ông Phạm Đình Họa, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH May Tinh Lợi (Khu công nghiệp Nam Sách) cho biết, doanh nghiệp phối hợp với Bệnh viện Bạch Mai tổ chức 2 đợt khám sức khỏe định kỳ vào tháng 4 và tháng 10 năm nay cho hơn 22.000 lao động. Do đặc thù có đông lao động nữ, ngoài các nội dung như đo thị lực, thính lực, huyết áp..., doanh nghiệp bổ sung khám phụ khoa, sức khỏe sinh sản, giúp người lao động được thăm khám và phát hiện bệnh kịp thời.
Để người lao động tham gia đầy đủ, doanh nghiệp thông báo trên hệ thống loa đến từng xưởng, bộ phận, dây chuyền về thời gian, địa điểm khám. Trường hợp bất khả kháng không thể tham gia tại doanh nghiệp, người lao động phải xuất trình giấy khám sức khỏe do cơ sở y tế cấp.
Dù có ý nghĩa thiết thực, hoạt động khám sức khỏe cho người lao động vẫn chưa được triển khai đồng đều tại các đơn vị, doanh nghiệp và địa phương. Tính đến cuối tháng 9 năm nay, mới có hơn 331.000 lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố được khám sức khỏe, mới chiếm khoảng 30% tổng số lao động. Người lao động cũng là nhóm có tỷ lệ tham gia thấp nhất trong các nhóm đối tượng của đợt cao điểm khám sức khỏe toàn dân.
Theo ông Vũ Ngọc Thức, Trưởng Bộ phận Chính sách Pháp luật và Quan hệ lao động thuộc Liên đoàn Lao động thành phố Hải Phòng, qua khảo sát, nhu cầu cơ bản của công nhân, lao động hiện nay là được cung cấp các dịch vụ khám sức khỏe định kỳ chuyên sâu, gồm tầm soát bệnh nghề nghiệp, đánh giá sức khỏe tâm thần, tư vấn dinh dưỡng, vận động và theo dõi sớm bệnh mạn tính.
Để thuận tiện hơn, nhiều lao động mong muốn được chăm sóc sức khỏe ngay tại doanh nghiệp thông qua các hình thức như khám lưu động tại nhà máy, tư vấn y tế trực tuyến, hồ sơ sức khỏe điện tử hoặc cung cấp dịch vụ y tế ngoài giờ với chất lượng và sự hỗ trợ phù hợp.
Nếu coi chi phí khám sức khỏe là khoản chi “phải làm”, nhiều doanh nghiệp chỉ quan tâm đến giá thành, dẫn đến việc tổ chức qua loa, hình thức, khó bảo đảm chất lượng. Do đó, doanh nghiệp cần coi đây là khoản đầu tư trực tiếp, quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Bà Trần Thị Kim Thoa, Chi hội trưởng Chi hội An toàn vệ sinh lao động Hải Phòng cho rằng, kết quả khám sức khỏe người lao động cũng là căn cứ để doanh nghiệp đánh giá lại điều kiện lao động và môi trường làm việc. Khi một nhóm công nhân có biểu hiện bất thường về thính lực, hô hấp, da liễu hoặc các chỉ số sức khỏe liên quan đến đặc thù công việc, doanh nghiệp cần xem xét các yếu tố nguy cơ như tiếng ồn, bụi, hóa chất và thời gian làm việc.
Từ đó, doanh nghiệp có thể cải thiện môi trường lao động bằng các giải pháp như lắp đặt thiết bị đo lường, cảnh báo khi yếu tố nguy hại vượt ngưỡng; trang bị hệ thống thông gió, chống nóng, giảm ồn, bảo hộ lao động hoặc bố trí thêm thời gian nghỉ ngơi cho người lao động.
Nhằm đẩy mạnh Đợt cao điểm “90 ngày tăng tốc - Về đích khám sức khỏe toàn dân năm 2026”, Sở Nội vụ thành phố đã thành lập Đoàn kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật về khám sức khỏe định kỳ, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động tại các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh có sử dụng lao động trên địa bàn. Một số đơn vị được kiểm tra gồm Công ty TNHH Bao bì VOION (phường Kiến An), Công ty CP Sản xuất vật liệu xây dựng Thành Công III (phường Phạm Sư Mạnh), Công ty CP Sản xuất bao bì Khánh An.
Qua kiểm tra, cơ bản các doanh nghiệp đã nắm được quy định về khám sức khỏe định kỳ hằng năm cho người lao động theo Luật An toàn, vệ sinh lao động. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ hoặc chưa đến thời hạn tổ chức khám sức khỏe trong năm 2026. Đoàn kiểm tra yêu cầu các doanh nghiệp khẩn trương hoàn thành việc khám sức khỏe cho người lao động trước ngày 25/10.
“Trong thời gian tới, Liên đoàn Lao động thành phố tiếp tục duy trì các hoạt động chăm sóc sức khỏe đoàn viên, nhân rộng các chương trình như phẫu thuật thủy tinh thể miễn phí, hỗ trợ công đoàn cơ sở kết nối các đơn vị cung cấp dịch vụ y tế uy tín, chất lượng… và thúc đẩy vận hành App Hướng Công Công đoàn Hải Phòng trong công tác chuyển đổi số y tế, chăm sóc sức khỏe cho đoàn viên, người lao động”, đồng chí Nguyễn Văn Phiệt, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố cho biết thêm.
HUY ĐẠI
