Kiểm tra thân nhiệt cho trẻ nhỏ tại trường học ở Pra-ha, CH Séc ngày 25-5-2020 trong bối cảnh dịch COVID-19 lan rộng.
Có thể nói, tình trạng y tế cộng đồng khẩn cấp trên thế giới do COVID-19 gây ra biến thành “bài sát hạch” khắc nghiệt đối với sự phát triển toàn cầu cũng như những triển vọng của thế hệ trẻ ngày nay. Dịch bệnh khiến trẻ em đứng trước nguy cơ nghèo đói cao hơn bao giờ hết. Hoạt động kinh tế đình trệ tại nhiều quốc gia khiến thu nhập giảm sút, đe dọa sinh kế của hàng triệu hộ gia đình có trẻ em trên toàn thế giới. Theo Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), dịch COVID-19 đang đẩy khoảng 1,6 tỷ người lao động, đại diện gần 1/2 lực lượng lao động toàn cầu, đứng trước nguy cơ mất kế sinh nhai ngay lập tức. Những “cú sốc” thu nhập như vậy ở cấp độ hộ gia đình, dù chỉ là tạm thời, vẫn có thể để lại hậu quả tàn phá đối với trẻ em.
COVID-19 cũng tác động tiêu cực tới những tiến bộ trong vấn đề phúc lợi dành cho trẻ em, nhất là giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Việc nhiều nước thực hiện các biện pháp nghiêm ngặt như giãn cách xã hội, phong tỏa nhằm ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh khiến khoảng 1,5 tỷ em trên thế giới không được đến lớp do trường học phải đóng cửa tại ít nhất 188 quốc gia.
Về mặt chăm sóc sức khỏe, dịch COVID-19 đã khiến hàng trăm triệu trẻ em không được tiêm phòng vaccine hoặc không có khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc y tế thiết yếu khác. Dịch COVID-19 cũng đang khiến trẻ em phải đối mặt với tình hình mất an ninh lương thực. Hơn 368 triệu trẻ em trong độ tuổi đi học tại hơn 140 quốc gia không được hưởng các dịch vụ ăn uống và dinh dưỡng ở trường do ảnh hưởng của COVID-19. Nhiều trẻ em ở những khu vực nghèo và kém phát triển, các vùng chiến sự hay các trại tị nạn phải đối mặt với tình trạng thiếu nước sạch và điều kiện vệ sinh không bảo đảm, làm tăng nguy cơ mắc bệnh liên quan đến nước và vệ sinh. Ước tính có hơn 700 trẻ em dưới 5 tuổi tử vong mỗi ngày vì các bệnh tiêu chảy liên quan đến nguồn nước ô nhiễm, không hợp vệ sinh và con số này có thể tăng mạnh nếu các dịch vụ cung cấp nước sạch hiện nay bị sụp đổ.
Rõ ràng dịch COVID-19 đang tác động tới mọi mặt đời sống của trẻ em trên toàn thế giới, ảnh hưởng tới nỗ lực toàn cầu nhằm đạt được các mục tiêu phát triển bền vững cho trẻ em. Trước tình hình này, Ủy ban Liên hợp quốc về Quyền trẻ em kêu gọi các nước cần đặt quyền và nhu cầu phát triển của trẻ vào vị trí trọng tâm của các giải pháp ứng phó dịch COVID-19. Đầu tháng 4 vừa qua, Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) đưa ra chương trình nghị sự toàn cầu gồm 6 trụ cột để bảo vệ những trẻ em dễ bị tổn thương nhất, trong đó "sức khỏe và sự an toàn cho trẻ em" là trụ cột đầu tiên được đề cập.
Nhiều quốc gia cũng triển khai và mở rộng các chương trình hỗ trợ xã hội cho các gia đình bị mất thu nhập, trong đó hơn 80 nước cung cấp hỗ trợ trực tiếp cho trẻ em và gia đình các em. Đơn cử nhưBolivia, quốc gia Nam Mỹ này triển khai chương trình Bono Familia để hỗ trợ các gia đình thu nhập thấp có con em không được hưởng các bữa ăn dinh dưỡng tại trường học trong thời gian cách ly. Chính phủ Đức cũng tạo điều kiện để những gia đình mất thu nhập do COVID-19 dễ dàng tiếp cận khoản trợ cấp dành cho trẻ em. Kể từ khi các trường học trên khắp cả nước đóng cửa vào tháng Ba, Chính phủ Anh triển khai chiến lược phiếu ăn quốc gia nhằm đảm bảo những bữa ăn dinh dưỡng cho 1,3 triệu học sinh.
Trên quy mô toàn cầu, UNICEF đề xuất kế hoạch hành động khẩn trương gồm 3 nội dung chính. Thứ nhất, trợ cấp tiền mặt trên diện rộng cho trẻ em, theo đó khẩn trương hỗ trợ để các gia đình bị mất thu nhập do dịch bệnh có tiền mặt mua thực phẩm dinh dưỡng, được chăm sóc y tế, chăm sóc trẻ em và được tiếp cận các dịch vụ khác. Thứ hai là khẩn trương có những chính sách tài chính mạnh mẽ để tiếp tục cung cấp những dịch vụ xã hội có chất lượng, dễ dàng tiếp cận và với giá hợp lý, bao gồm cả lĩnh vực y tế giáo dục. Cuối cùng, tiếp cận toàn xã hội là hết yếu tố hết sức quan trọng để hỗ trợ trẻ em và gia đình dễ bị tổn thương nhất.
