(HPĐT)- Với chiều dài hơn 9,5 km, sông Rế có vai trò lớn trong bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất, đặc biệt là cung cấp nước thô sản xuất nước sạch phục vụ hơn 1 triệu người dân thành phố. Để bảo vệ và từng bước nâng cao chất lượng nguồn nước sông Rế, thời gian qua, thành phố, huyện An Dương và các đơn vị liên quan triển khai nhiều giải pháp mang lại kết quả khả quan. Song để bảo vệ môi trường và hồi sinh sự trong lành vốn có của sông Rế, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt và sự chung tay của cả cộng đồng.
Việc đầu tư các công trình trên hệ thống thủy lợi kết hợp giải pháp vận hành giúp chất lượng nước sông Rế được cải thiện rõ.
Trong ảnh: Cống Hoàng Lâu, xã Hồng Phong có nhiệm vụ tiêu thoát nước thải.
“Bịt kín” điểm ô nhiễm
Từ khi được Ban Quản lý Dự án các công trình nông nghiệp và Phát triển nông thôn bàn giao tạm cống kênh Bắc Nam Hùng (quận Hồng Bàng) để khai thác, vận hành, tình trạng ô nhiễm tại tuyến kênh này được cải thiện rõ. Ông Bùi Huy Tiễn, Trưởng Phòng Quản lý nước và Công trình (Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải) thông tin: Trước đây, cứ đến mùa mưa, đơn vị canh cánh nỗi lo nước từ kênh Bắc Nam Hùng tràn, xâm nhập vào sông Rế làm suy giảm chất lượng nguồn nước thô. Tuy nhiên, từ tháng 7 đến nay, điểm ô nhiễm này được “bịt chặt”, tranh thủ chênh lệch mực nước, toàn bộ nguồn nước ứ đọng của kênh Bắc Nam Hùng được tiêu ra sông Cấm qua cống kênh Bắc Nam Hùng. Nguồn nước liên tục được thau đảo, tình trạng ô nhiễm được khắc phục.
Sông Rế thuộc hệ thống kênh An Kim Hải (nhánh 1) với chiều dài 9,5 km, đây là nguồn cung cấp nước thô phục vụ các nhà máy sản xuất nước sạch của thành phố. Tuy nhiên, qua rà soát, có tới 369 điểm xả thải của các doanh nghiệp và khu dân cư xuống các công trình thủy lợi, sau đó đẩy ra sông Rế, khiến chất lượng nguồn nước suy giảm. Phó tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải Nguyễn Thị Bích Diệp cho biết, tranh thủ sự đầu tư của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, UBND thành phố và huyện An Dương, đơn vị tiến hành sửa chữa, cải tạo nâng cấp các công trình với mục tiêu “bịt chặt” không để nguồn nước thải ô nhiễm vào nguồn nước thủy lợi.
Cụ thể, đơn vị cải tạo, nâng cấp tuyến kênh Tân Hưng Hồng, xây dựng và mở rộng khẩu độ cống Song Mai, cống Đồng Hải; xây dựng trạm bơm Do Nha và thực hiện bơm động lực từ trạm bơm Do Nha chuyển nguồn nước thải dân cư xuống hạ lưu kênh Tân Hưng Hồng tiêu qua ra sông Cấm. Thực hiện nhiệm vụ thu gom, tiêu thoát nước thải vào sông Rế và xử lý điểm ách tắc dòng chảy trên kênh Hoàng Lâu (huyện An Dương) tại văn bản số 7366/UBND-TL ngày 6- 10-2021 của UBND thành phố, doanh nghiệp tiến hành nâng công suất máy bơm tiêu tại trạm bơm Đồng Giới, kết hợp nạo vét kênh hút để thu gom nước thải sinh hoạt khu dân cư chuyển về kênh Hà LiênBạch Mai; lắp đặt đường ống, mở rộng lòng kênh, nạo vét, đắp bờ kênh tiêu Tân Tiến… Đồng thời, công ty hoành triệt, đóng chặn cống điều tiết hai bên bờ sông Rế ngăn không để nguồn thải xâm nhập vào sông. Nhờ đó, chất lượng nguồn nước sông Rế được cải thiện rõ, các chỉ số chất lượng nước (WQI) thay đổi tích cực.
Thực hiện đồng bộ các giải pháp
Để hạn chế tác động gây ô nhiễm môi trường nước sông Rế, năm 2021, HĐND huyện An Dương thông qua chủ trương đầu tư các dự án bảo vệ nguồn nước sông Rế với kinh phí gần 100 tỷ đồng. Từ năm 2022 đến nay, địa phương thực hiện xây dựng công trình thu gom, tiêu thoát nước thải tại các điểm xả: kênh tiêu Trung tâm Y tế huyện An Dương; thôn Quỳnh Hoàng, Lương Quán, Mỹ Tranh (xã Nam Sơn); xây dựng các điểm thu gom, tiêu thoát nước thải tại cống Bà Nhị, thôn Vĩnh Khê và cống Cái Tắt (xã An Đồng). Ngoài ra, đơn vị rà soát và thực hiện biện pháp lắp đặt đường ống để thu gom, xử lý nước thải đối với 720 hộ dân sinh sống ven sông Rế, chuyển hướng nước thải ra tuyến kênh An Kim Hải nhánh 2 rồi xử lý…
Theo Chủ tịch Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải Trần Quang Hoạt, cùng với giải pháp về công trình, để cải thiện và không ngừng nâng cao chất lượng nước sông Rế, đơn vị tích cực thực hiện các giải pháp điều tiết, vận hành và kỹ thuật. Cụ thể, tranh thủ từng ngày, từng giờ các con nước theo thủy triều, bổ sung lấy nước vào hệ thống qua các cống đầu mối Bằng Lai, Quảng Đạt (tỉnh Hải Dương); bổ sung các điểm lấy nước từ cống ngang trên đê tả sông Lạch Tray, hữu sông Cấm như: Kim Sơn, Tỉnh Thủy, Nhu Kiều... gia tăng trữ lượng nước. Ngoài ra, tăng cường công tác thanh kiểm tra, nhất là địa bàn giáp ranh, khu công nghiệp, doanh nghiệp có xả thải; đầu tư lắp đặt hệ thống quan trắc nước tự động để chủ động kiểm soát chất lượng nguồn nước thô phục vụ sản xuất nước sạch. Hiện, công ty hợp đồng Công ty CP Cấp nước Hải Phòng hằng ngày lấy mẫu nước tại 7 vị trí trong hệ thống với số lượng hơn 600 mẫu xét nghiệm/năm để kiểm tra, đánh giá liên tục.
Các giải pháp bảo vệ nguồn nước sông Rế hiện mang lại hiệu quả tích cực. Tuy nhiên, do quá trình đô thị hóa nhanh, trong khi hạ tầng liên quan đến tiêu thoát nước trong khu dân cư chưa được xây dựng đồng bộ, phần lớn hệ thống thu gom nước mưa tràn mặt, nước thải sinh hoạt tại các xã, thị trấn được gộp chung đấu nối với các tuyến kênh tưới gây ô nhiễm nguồn nước hệ thống thủy lợi nên cần sớm lập quy hoạch, đầu tư mạng lưới thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt. Để bảo vệ bền vững nước sông Rế, thành phố sớm bố trí kinh phí thi công kè và làm hàng rào bảo vệ hai bên bờ sông Rế, kênh Hòa Phong, kênh Tân Hưng Hồng. Cùng với đó, cần sự hỗ trợ, chung tay của cả cộng đồng trong bảo vệ nguồn nước./.
Bài và ảnh: VĂN CƯỜNG
