Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ ngày 3/11 diễn ra tương đối suôn sẻ, song sự cố kiểm phiếu, lũ lụt và cơ chế bầu cử đặc thù có thể ảnh hưởng đến kết quả.
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 tại Mỹ ngày 3/11 diễn ra nhìn chung suôn sẻ. Cử tri trên khắp các bang và địa phương tham gia bỏ phiếu để quyết định đảng nào sẽ nắm quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện trong nhiệm kỳ tới.
Tuy nhiên, một số sự cố và điều kiện đặc thù tại các địa phương có thể ảnh hưởng đến tiến độ kiểm phiếu cũng như thời điểm xác định kết quả chung cuộc.
Đáng chú ý, tại hạt Westchester, bang New York, thuộc khu vực bầu cử Quốc hội số 17 có tính cạnh tranh cao, các máy quét phiếu bầu đã gặp trục trặc. Trước tình hình này, giới chức bang và địa phương khẳng định tất cả phiếu bầu đều sẽ được kiểm đếm. Các ứng cử viên cũng kêu gọi cử tri kiên nhẫn chờ đợi, không rời khỏi điểm bỏ phiếu dù phải xếp hàng lâu.
Trong khi đó, tình trạng lũ lụt nghiêm trọng tại một số khu vực thuộc bang Colorado và Utah khiến nhiều cử tri không thể trực tiếp đến điểm bỏ phiếu. Giới chức địa phương cho biết những người bị ảnh hưởng có thể yêu cầu nhận phiếu bầu khẩn cấp thông qua hình thức trực tuyến và thực hiện bỏ phiếu điện tử.
Một hình ảnh đặc biệt của ngày bầu cử được ghi nhận trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), khi khoang ngủ của phi hành gia Anil Menon được sử dụng làm phòng bỏ phiếu.
Trong video ngắn đăng trên mạng xã hội X ngày 3/11, Menon cho biết ông đã sử dụng máy tính để hoàn thành và gửi phiếu bầu điện tử đến hạt Harris, bang Texas. Hai thành viên phi hành đoàn khác là Jessica Watkins và Luke Delaney cũng thực hiện quyền bầu cử theo cách tương tự.
Hạt Harris là địa điểm đặt Trung tâm Vũ trụ Johnson của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cùng Trung tâm Điều khiển sứ mệnh. Trên thực tế, các phi hành gia Mỹ đã có thể thực hiện quyền bỏ phiếu khi ở ngoài không gian kể từ năm 1997.
Lịch đóng cửa các điểm bỏ phiếu trong cuộc bầu cử năm nay không giống nhau giữa các bang. Những điểm đầu tiên kết thúc hoạt động vào lúc 18 giờ ngày 3/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ, tại các khu vực phía Đông của hai bang Indiana và Kentucky.
Trong khi đó, các điểm bỏ phiếu tại Hawaii và phần lớn khu vực thuộc bang Alaska sẽ đóng cửa vào lúc nửa đêm. Những điểm cuối cùng của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 sẽ kết thúc hoạt động lúc 1 giờ sáng 4/11 tại quần đảo Aleutian, nơi có điểm bỏ phiếu nằm xa nhất về phía Tây của bang Alaska.
Công tác công bố kết quả kiểm phiếu dự kiến bắt đầu từ 19 giờ tối 3/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ, khi các điểm bỏ phiếu tại 6 bang đóng cửa. Trong số này có Georgia, South Carolina và Virginia - những bang thường hoàn tất gần như toàn bộ quá trình kiểm đếm ngay trong đêm bầu cử.
Cũng vào lúc 19 giờ, phần lớn điểm bỏ phiếu tại Florida sẽ đóng cửa, bao gồm toàn bộ các khu vực bầu cử Quốc hội có tính cạnh tranh. Dù vậy, kết quả người chiến thắng ở cấp bang chỉ có thể được công bố sau khi các điểm bỏ phiếu tại khu vực sử dụng múi giờ miền Trung kết thúc hoạt động vào lúc 20 giờ.
Tại North Carolina, Ohio và West Virginia, thời điểm đóng cửa các điểm bỏ phiếu là 19 giờ 30. Cả ba bang đều có tốc độ kiểm đếm tương đối nhanh.
Ngược lại, Maine và Alaska được đánh giá là hai bang có tiến độ kiểm phiếu chậm hơn. Tại Maine, tương tự New Hampshire, hoạt động bầu cử do chính quyền các thị trấn quản lý. Vì vậy, mỗi địa phương có lịch trình riêng về kiểm đếm phiếu và công bố kết quả.
Đối với Alaska, phiếu bầu qua thư từ những khu vực xa xôi có thể đến muộn tới 15 ngày sau ngày bầu cử. Nếu xu hướng từ các kỳ bầu cử trước tiếp tục lặp lại, số phiếu được kiểm đếm trong đêm 3/11 tại hai bang này có thể chưa đủ để xác định người chiến thắng trong những cuộc đua có cách biệt sít sao.
Ngoài tiến độ kiểm phiếu, một yếu tố khác có khả năng kéo dài thời gian xác định đảng kiểm soát Thượng viện là phương thức bỏ phiếu lựa chọn theo thứ tự ưu tiên (ranked-choice voting) được áp dụng tại Maine và Alaska đối với các cuộc bầu cử Thượng viện.
Theo phương thức này, cử tri không chỉ lựa chọn một ứng cử viên mà còn xếp hạng các ứng cử viên theo mức độ ưu tiên. Nếu không có người nào giành được hơn 50% số phiếu lựa chọn đầu tiên, quá trình kiểm phiếu sẽ tiếp tục theo thứ tự ưu tiên.
Cụ thể, ứng cử viên có số phiếu thấp nhất sẽ bị loại. Những lá phiếu dành cho người này được phân bổ lại cho các ứng cử viên còn lại căn cứ vào lựa chọn tiếp theo của cử tri. Quy trình được lặp lại cho đến khi xác định được người chiến thắng.
Tại Alaska, việc kiểm phiếu theo phương thức lựa chọn ưu tiên được tiến hành 15 ngày sau Ngày Bầu cử. Trong khi đó, Maine không có hướng dẫn chính thức về thời điểm thực hiện quy trình này. Tuy nhiên, ở cuộc bầu cử sơ bộ hồi tháng Sáu, kết quả kiểm phiếu theo phương thức trên được công bố sau 10 ngày.
Theo NBC News, quyền kiểm soát Thượng viện nhiều khả năng phụ thuộc vào kết quả của 8 cuộc đua. Trong đó, 5 bang được đánh giá có mức độ cạnh tranh sít sao gồm Alaska, Iowa, Kansas, Ohio và Texas; 3 bang còn lại có xu hướng nghiêng về đảng Dân chủ là Maine, Michigan và New Hampshire.
Nếu một hoặc cả hai ghế Thượng viện tại Maine và Alaska trở thành yếu tố quyết định cán cân quyền lực, người dân Mỹ có thể phải chờ đến ngày hôm sau, thậm chí vài tuần sau, mới biết đảng nào giành quyền kiểm soát cơ quan lập pháp này.
Trong cuộc đua giành quyền kiểm soát Hạ viện, đảng Dân chủ chỉ cần giành thêm ròng 3 ghế để đạt mục tiêu và hiện được đánh giá có nhiều khả năng làm được điều đó. Tuy nhiên, quy mô đa số mà đảng này có thể đạt được sẽ phụ thuộc vào mức độ cử tri chuyển sự ủng hộ từ đảng Cộng hòa sang đảng Dân chủ.
Hạ viện Mỹ có tổng cộng 435 ghế, toàn bộ được bầu lại theo chu kỳ 2 năm một lần. Một đảng cần giành ít nhất 218 ghế để nắm quyền kiểm soát cơ quan này.
Đối với Thượng viện, cơ quan này có 100 ghế, trong đó 35 ghế được đưa ra bầu lại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026.
Đảng Dân chủ cần tối thiểu 51 ghế để kiểm soát Thượng viện. Trong khi đó, đảng Cộng hòa có thể duy trì quyền kiểm soát nếu giữ được 50 ghế, bởi Phó Tổng thống JD Vance có quyền bỏ phiếu quyết định trong trường hợp số ghế của hai đảng cân bằng 50-50.
Như vậy, bên cạnh kết quả tại các bang cạnh tranh, tiến độ kiểm phiếu và phương thức bỏ phiếu đặc thù ở Maine, Alaska cũng có thể trở thành những yếu tố quan trọng quyết định thời điểm nước Mỹ xác định được cán cân quyền lực tại Quốc hội sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026.
H.A (theo TTXVN)
.png "Bầu cử Mỹ 2024: Nước Mỹ chọn ông Trump là tổng thống thứ 47")
