(HPĐT)- Con đường huyền thoại Hồ Chí Minh trên biển, gắn liền với bến K15 Đồ Sơn (Hải Phòng), bởi đây là điểm xuất phát của hàng trăm lượt chuyến tàu vận tải chi viện chiến trường miền Nam. Những người lính công binh Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 83 (nay là Lữ đoàn Công binh 83 Hải quân) vinh dự khi được thực hiện nhiệm vụ xây dựng cầu tàu ấy.
Di tích bến tàu không số K15 Đồ Sơn.
Thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương Đảng, để chi viện chiến trường miền Nam, ngày 19-5-1959, Đoàn vận tải quân sự 559 được thành lập. Ngày 23-10-1961, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Đoàn 759 (tức Đoàn 125 sau này), làm nhiệm vụ vận chuyển vũ khí vào chiến trường miền Nam bằng đường biển. Đêm 11-10-1962, chiếc tàu gỗ đầu tiên xuất phát tại Đồ Sơn (Hải Phòng), chở theo 30 tấn vũ khí cập bến Vàm Lũng (Cà Mau) an toàn sau 5 ngày hành trình. Tiếp đó, bốn tàu gỗ chở 111 tấn vũ khí vào Nam Bộ. Đây là thắng lợi rất ý nghĩa khi lực lượng vũ trang ở vùng đất cực nam Nam bộ đang phát triển, rất cần được trang bị súng đạn.
Qua bốn chuyến chở vũ khí vào Cà Mau thắng lợi, Quân ủy Trung ương nhận định: Ta có thể mở con đường vận chuyển trên biển lâu dài, vì vậy phải có những phương tiện tốt hơn, đi trong mọi điều kiện thời tiết; không chỉ tăng số lượng các chuyến đi, mà phải tăng chất lượng, hiệu quả của mỗi chuyến. Chủ trương của Quân ủy Trung ương cần nhanh chóng có phương tiện tàu sắt trọng tải từ 50 tấn đến 100 tấn trang bị cho Đoàn 759. Bộ Quốc phòng đề nghị Xưởng đóng tàu 3 (Hải Phòng), thuộc Bộ Giao thông đảm nhiệm đóng tàu sắt.
Có tàu lớn, cần có cầu tàu để vào lấy hàng. Quân ủy Trung ương quyết định khẩn trương xây dựng cầu tàu ở Đồ Sơn (có ký hiệu K15) bảo đảm cho Đoàn 759 hoạt động. Nhiệm vụ này Bộ Quốc phòng giao Trung đoàn 83. Tháng 2-1963, Trung đoàn 83 nhận nhiệm vụ xây dựng cầu tàu K15 ở Đồ Sơn. Ngày 15-2 năm ấy, cán bộ, chiến sĩ của Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 83 hành quân xuống Đồ Sơn chuẩn bị thực hiện nhiệm vụ đặc biệt này. Chiều 2-3- 1963, tại khu điều dưỡng Đồ Sơn, Bộ Tổng tham mưu họp với Trung đoàn trưởng Lê Văn Xương, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3 Hoàng Duy và một số cán bộ khác để giao nhiệm vụ. Yêu cầu của trên đặt ra: Cầu tàu K15 phải được thi công tốc độ nhanh, bảo đảm kỹ thuật và giữ bí mật tuyệt đối.
Cầu tàu K15 nằm ở chân ngọn núi chót cùng của bán đảo Đồ Sơn, gần thung lũng Xanh, đối diện với bãi tắm khu 3. Vị trí cầu tàu ở chỗ khuất gió, kín đáo, ba chiều là núi, chỉ một hướng duy nhất có thể ra biển. Theo thiết kế, cầu tàu hình chữ T, dài 60 mét, rộng 6 mét, chịu tải 10 tấn, kết cấu cọc bằng bê tông, ghép khung dầm. Với Tiểu đoàn 3- đơn vị chỉ quen làm cầu đường thì đây là lần đầu đảm nhận xây dựng cầu tàu bên bờ biển, là khó khăn rất lớn. Trong số cán bộ kỹ thuật, ngoài Tiểu đoàn trưởng Hoàng Duy đang học Đại học Bách khoa, số còn lại có trình độ trung cấp.
Tiểu đoàn được tổ chức làm 3 bộ phận. Một đại đội sản xuất cấu kiện bê tông. Một đại đội vận chuyển vật liệu đến chân công trình. Một đại đội làm nhiệm vụ bắc cầu tàu. Việc bắc cầu tàu do đồng chí Đinh Đới, Đại đội trưởng và đồng chí Đinh Ngọc Tĩnh, Đại đội phó phụ trách. Ngày 15-4- 1963, Tiểu đoàn 3 khởi công đóng cọc. Đầu tiên, đơn vị sử dụng vồ ĐB.45. Nhưng vì kết cấu địa chất nơi đây là cát pha đá nên dùng vồ ĐB.45 không hợp bởi sức đập quá nhẹ. Đơn vị chuyển sang dùng búa máy C.222 và C.254 có sức nén từ 2 đến 2,5 tấn. Cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 3 không quản ngại vất vả phân chia ca kíp, làm việc suốt ngày đêm với mong muốn hoàn thành công trình sớm nhất để anh em miền Nam sớm có vũ khí chiến đấu.
Đến ngày 15-5-1963, khi chiếc ô tô thử tải đầu tiên đi vào cầu tàu an toàn cũng là lúc chiếc tàu của Đoàn 759 cập vào bốc hàng. Như vậy, chỉ trong đúng một tháng đã xây dựng thành công cầu tàu K15, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 83 ghi vào trang sử của đơn vị thêm chiến công. Thực hiện xong cầu tàu K15 Đồ Sơn, Tiểu đoàn 3 được tặng Huân chương Chiến công hạng hai; nhiều cán bộ, chiến sĩ được khen thưởng.
Gần 60 năm qua, chiến tranh lùi xa, những người lính công binh năm xưa xây dựng cầu tàu K15 trở về với cuộc sống đời thường. Những ký ức về một thời oanh liệt hào hùng của những ngày gian khổ nhưng cũng thật vinh quang còn đọng mãi. Trải qua biến động của thời gian, cầu tàu không còn nguyên vẹn nhưng những hàng cọc, dấu tích của K15 - cột mốc số 0, nơi khởi nguồn của đường huyền thoại trên biển mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh - vẫn vững vàng trong nắng, mưa, giông bão, trường tồn cùng với dân tộc Việt Nam, như một minh chứng hào hùng về lòng quả cảm, mưu trí, sức sáng tạo và lập nên kỳ tích trong thế kỷ 20 – kỳ tích của thời đại Hồ Chí Minh./.
LÃ NGỌC TUÂN
