Thomas Crooks từng là thanh niên có thành tích học tập tốt và tương lai đầy triển vọng, nhưng lại lên kế hoạch ám sát ông Trump mà không có động cơ rõ ràng.
Ngày 13/7/2024, tại thị trấn nhỏ Butler, bang Pennsylvania, trong một sự kiện tranh cử, Tổng thống tương lai Donald Trump khi đó đang là ứng viên của Đảng Cộng hòa đã suýt trở thành nạn nhân của một vụ ám sát. Một loạt tiếng súng vang lên trên sân khấu, và một viên đạn sượt qua tai phải ông, khiến toàn bộ khán giả và lực lượng an ninh rúng động. Vụ việc nhanh chóng được xác định là do Thomas Crooks, 20 tuổi, thực hiện, nhưng động cơ của thanh niên này vẫn còn là một bí ẩn sau hơn một năm điều tra.
Crooks bắn tám phát đạn bằng súng trường AR-15 từ mái nhà gần sân khấu, trước khi bị một lính bắn tỉa của Sở Mật vụ hạ gục. Cảnh sát và các nhà điều tra vẫn chưa thể xác định rõ nguyên nhân tại sao Crooks lại nhắm mục tiêu vào ông Trump, vì kẻ tấn công để lại rất ít dấu vết về đời sống cá nhân hay động cơ chính trị.
Thomas Crooks sinh năm 2003, sống cùng cha mẹ trong một ngôi nhà ở Bethel Park, ngoại ô TP Pittsburgh. Gia đình Crooks được mô tả là gắn bó và có kỷ luật, với cha mẹ đều làm nhân viên xã hội và luôn dạy con cái về lòng hào phóng, trung thực, tinh thần phục vụ cộng đồng và tình yêu gia đình. Những bữa tối và dịp lễ trong gia đình luôn được chuẩn bị chung, từ nấu gà tây, khoai tây nghiền vào Lễ Tạ ơn đến làm bánh quy và dưa muối trong các dịp Giáng sinh và Giao thừa.
Dù sống trong một gia đình tương đối ấm áp, Crooks lại là người kín tiếng, ít giao tiếp với hàng xóm và bạn bè. Những người quen từ thời mẫu giáo như Tristan Radcliffe thường xuyên ăn trưa cùng Crooks nhưng vẫn nhận thấy anh luôn giữ nhiều bí mật về bản thân. Crooks chưa từng mời bạn bè đến nhà hay tham gia các hoạt động xã hội nhiều ngoài việc học tập.
Về học vấn, Crooks nổi bật và chăm chỉ. Anh đạt 1.530 điểm SAT, lọt top 1% học sinh xuất sắc toàn nước Mỹ, và sau đó theo học Cao đẳng Cộng đồng hạt Allegheny từ năm 2022, với mục tiêu tiết kiệm tiền trước khi theo chương trình bốn năm về kỹ thuật. Crooks là sinh viên siêng năng, thường xuyên tham khảo ý kiến giáo sư, thực hiện các dự án xuất sắc như chế tạo bàn cờ 3D cho người khiếm thị, và được thầy cô đánh giá là thông minh, năng động, có triển vọng nghề nghiệp sáng lạn. Tuy nhiên, việc theo học trực tuyến và ít quan hệ xã hội khiến anh trở nên càng bí ẩn với những người xung quanh.
Một khía cạnh đáng chú ý là mối quan tâm ngày càng gia tăng của Crooks đối với vũ khí và kỹ thuật nổ. Mùa hè 2023, anh mua một khẩu súng AR-15, đăng ký trở thành thành viên tại trường bắn Clairton, nơi anh tập luyện thường xuyên suốt 11 tháng trước khi thực hiện vụ ám sát. Crooks cũng bắt đầu sử dụng email mã hóa và mạng riêng ảo, tìm kiếm thông tin về chất nổ, đạn dược, và nghiên cứu các sự kiện liên quan đến Nhà Trắng và Trump từ nhiệm kỳ đầu.
Từ tháng 12/2023, cuộc sống của Crooks dường như chia làm hai mảnh: một mặt chuẩn bị nộp đơn vào các chương trình kỹ thuật và duy trì học tập xuất sắc; mặt khác, anh bắt đầu chế tạo thiết bị nổ và lập kế hoạch tấn công, hoàn toàn bí mật với gia đình. Cha mẹ và bạn bè nhận thấy những thay đổi bất thường, có dấu hiệu về sức khỏe tâm thần và hành vi căng thẳng, nhưng không dự đoán được mức độ nghiêm trọng của hành động sắp xảy ra.
Trước vụ ám sát, Crooks nghiên cứu kỹ các sự kiện liên quan đến chiến dịch tranh cử Tổng thống, tìm kiếm thông tin về Đại hội toàn quốc Đảng Cộng hòa, các đối thủ và sự kiện ở Butler. Ngày 7/7/2024, anh thăm khu triển lãm Butler Farm Show, nơi diễn ra chiến dịch tranh cử, và nghiên cứu các khu vực lân cận. Trước khi tấn công một ngày, Crooks đến trường bắn lần cuối, thể hiện rõ sự chuẩn bị kỹ lưỡng.
Ngày 13/7, Crooks mang theo súng trường, máy bay không người lái, hai quả bom tự chế và bộ điều khiển kích nổ từ xa. Anh dùng máy bay không người lái để khảo sát sân khấu trong 12 phút, quan sát mọi chuyển động mà không bị chú ý. Đến khoảng 18 giờ, Crooks trèo lên mái nhà, và trong khi cảnh sát địa phương phát hiện và theo dõi, thông tin về vị trí và hành động của anh không kịp truyền đến đội mật vụ bên sân khấu.
Khi ông Trump bước lên sân khấu lúc 18 giờ 02, Crooks đã chĩa súng và nổ tám phát đạn, làm lính cứu hỏa Corey Comperatore thiệt mạng và khiến ông Trump cùng hai người khác bị thương. Một lính bắn tỉa của mật vụ nhanh chóng xác định vị trí Crooks và hạ gục anh ta chỉ bằng một phát súng. Trong lúc sơ tán, ông Trump vẫn hô hào đám đông: “Chiến đấu, chiến đấu, chiến đấu”.
Các cuộc điều tra sau đó hé lộ một số chi tiết về kế hoạch ám sát nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải đáp. Người ta chưa biết liệu Crooks chọn sự kiện ở Butler một cách ngẫu nhiên hay đã nhắm mục tiêu ông Trump từ trước, hoặc anh ta có dự định sử dụng các quả bom tự chế hay không. Động cơ thực sự và ý thức về hành vi phạm tội của Crooks vẫn là một ẩn số.
Câu hỏi về lý do tại sao một thanh niên có tương lai sáng lạn, học lực xuất sắc và gia đình ổn định lại thực hiện hành động bạo lực như vậy vẫn khiến nhiều người trăn trở. Giáo sư Patricia Thompson, người từng giảng dạy Crooks, bày tỏ: “Tại sao đứa trẻ này lại làm điều đó, trong khi cậu ta có cả tương lai phía trước?”. Tristan Radcliffe, bạn học lâu năm, cũng nói: “Tôi vẫn không thể tin toàn bộ chuyện này là sự thật”.
Vụ ám sát hụt tại Butler là một minh chứng đáng sợ về nguy cơ bạo lực chính trị, đồng thời đặt ra câu hỏi về an ninh, giám sát và những yếu tố tâm lý xã hội trong đời sống thanh niên Mỹ. Thomas Crooks – một thanh niên thông minh nhưng kín tiếng, tách biệt và có những hành vi bất thường – trở thành hình ảnh đại diện cho những mối nguy hiểm tiềm ẩn mà xã hội hiện nay khó nhận diện. Dù vụ việc đã kết thúc, những bí ẩn xung quanh động cơ và kế hoạch của Crooks vẫn là đề tài nghiên cứu, phân tích và cảnh báo cho các cơ quan an ninh trong tương lai.
VN (tổng hợp)
