Ảnh minh họa.
Đề cập đến chuyện giáo dục con cái, chị Tiên phàn nàn với chị Vân, đồng nghiệp cùng phòng:
- Con nhà em càng lớn càng không biết vâng lời. Nhiều lúc phát cáu vì nó chị ạ!
Chị Vân cười nhẹ:
- Hậu ngoan vậy mà em còn chê. Mà cũng cần phân biệt rõ là có chính kiến khác với không vâng lời nhé! Theo chị, con biết bày tỏ chính kiến, quan điểm riêng là tốt em à!
Thấy chị Tiên im lặng, chị Vân ôn tồn:
- Nhiều bậc cha mẹ vẫn chỉ quan niệm trẻ ngoan là trẻ biết vâng lời, thành “thói quen” ăn sâu vào tiềm thức. “Dạy trẻ em chỉ biết vâng lời” trở thành văn hóa giáo dục ở Việt Nam. Tuy nhiên, thực tế này cần thay đổi, hẹp là với việc học hành, rộng là các vấn đề trong cuộc sống. Tại cuộc đối thoại quốc tế gần đây, Phó thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam cũng đề cập đến chuyện “văn hóa vâng lời” ở trẻ nhỏ. Phó thủ tướng cho rằng, thay vì học thụ động, thay vì chỉ biết vâng lời, các cháu còn phải biết hỏi lại, biết bày tỏ quan điểm, chính kiến của bản thân và bảo vệ chính kiến đó.
Nghe phân tích, chị Tiên có chút ngượng nghịu:
- Vậy là em trách nhầm con mình rồi…
- Con bé đang tuổi lớn, lại thông minh, học giỏi, em nên khuyến khích con mạnh dạn bày tỏ quan điểm, chính kiến, không nên áp đặt quan điểm, góc nhìn của mình lên con… rồi lại cho rằng con không vâng lời.
- Thì từ bé được dạy dỗ là phải biết ngoan ngoãn, vâng lời thầy, cô giáo, bố mẹ, ông bà. Đến khi có con, em cũng lại dạy con như vậy.
- Thế nên mình phải thay đổi quan niệm về giáo dục em ạ. Khi trẻ bày tỏ ý kiến, thái độ của mình mà lập tức bị gạt đi, bị cho là “cãi lời”, “trái ý” thì rất khó mong trẻ phát triển toàn diện, có tính chủ động, sáng tạo trong cuộc sống. Cha mẹ, thầy, cô giáo và người lớn chỉ nên hướng dẫn chứ không thể đòi hỏi mọi đứa trẻ đều giống nhau và làm đúng ý mình. Nếu cứ giữ quan điểm một đứa trẻ ngoan trước hết phải “không cãi lời người lớn”, “gọi dạ, bảo vâng”… sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ về sau và đương nhiên quyết định đến ý thức xã hội của nhiều thế hệ.
- Em thấy chị phân tích rất thấu tình, hợp lý- chị Tiên nhấn mạnh- Nhưng em cũng cho rằng, cần hướng dẫn trẻ nhận thức đúng đắn, biết cách bày tỏ phù hợp ý kiến, quan điểm của mình với người khác, đặc biệt là người trên. Quan trọng không phải là “vâng lời” hay “cãi lại”, mà là hiểu và làm theo lẽ phải, đúng không chị?
Dương Thanh
