(HPĐT)- Hải Phòng, miền đất “Hải tần phòng thủ”, có bề dày truyền thống lịch sử và văn hóa lâu đời, đi vào thơ ca với tên gọi “Thành phố Hoa Phượng Đỏ”, hôm nay đang vươn mình đột phá trở thành thành phố quốc tế trong tương lai gần. Tiếp thu tinh hoa từ quá khứ, biểu tượng thời kỳ mới ra đời “gói gọn” bản sắc đất và người Hải Phòng, góp phần tạo động lực để thành phố hướng tới tương lai.
Biểu tượng thời Pháp thuộc
Thời Pháp thuộc, Hải Phòng có một biểu tượng được gắn trên Tòa thị chính thành phố, được xây dựng từ năm 1887, nay là Nhà B2 trong khuôn viên trụ sở UBND thành phố, số 18 đường Hoàng Diệu. Tòa nhà này mô phỏng theo kiến trúc của Tòa thị chính Paris. Đặc biệt, mặt trước ngôi nhà có một chi tiết rất quan trọng, đó chính là biểu tượng (hay còn gọi là thị huy) của thành phố Hải Phòng từ năm 1888 đến năm 1954.
Vừa qua, nhân dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Pháp - Việt (1973-2023), Viện Hàn lâm Kiến trúc Pháp - Việt đã đề xuất và giúp đỡ thành phố trong việc tổ chức triển lãm ảnh về khu đô thị trung tâm thành phố (từ 22 đến 27-11-2023 tại Trung tâm Triển lãm thành phố). Nhờ có sự kiện này mà lần đầu tiên, biểu tượng trên được ông Thierry Van de Wyngaert, nguyên Chủ tịch Viện hàn lâm Kiến trúc Pháp, Chủ tịch Viện Hàn lâm Kiến trúc Pháp - Việt giải thích ý nghĩa của biểu tượng như sau:
Chiếc mỏ neo tượng tượng cho thành phố Cảng. Vương miện có năm tháp xác định cấp bậc hành chính của thành phố. Ba chấm tượng tượng cho Ba Ngôi trong Thiên chúa giáo, bảo vệ các thủy thủ. Con cá, theo truyền thuyết, có loài cá linh thiêng bảo vệ thuyền bè và giúp đỡ ngư dân khi gặp bão. Câu châm ngôn được viết bằng tiếng Latin trên dải băng nằm dưới cùng biểu tượng: “Portunam Tulit In Undis” dịch ra là “Bến cảng mang lại sự giàu có từ đại dương.
Biểu tượng Hải Phòng thời kỳ mới
Ngày 15-5, sau 32 năm với 6 cuộc thi sáng tác mẫu biểu tượng thành phố, Hội nghị Thành ủy thống nhất lựa chọn biểu tượng thành phố.
Tác giả giải thích biểu tượng mới như sau: Biểu tượng có bố cục hình tròn vận động, tượng tượng cho sự đoàn kết, phát triển bền vững và trường tồn. Phần trên logo được tạo hình cách điệu, khái quát hình ảnh hoa phượng đang nở rực rỡ. Hoa phượng là loài hoa nổi tiếng, tượng tượng cho vẻ đẹp phong hoá của nơi đây, tạo nên biệt danh cho Hải Phòng, là thành phố Hoa Phượng Đỏ. Hoa phượng cũng đã được thành phố Hải Phòng chọn là biểu tượng hoa của thành phố. Hình ảnh cánh hoa phượng cách điệu mang dáng dấp của bánh lái con tàu- hình ảnh gần gũi với thành phố Cảng, và cũng tượng tượng cho những tia nắng của mặt trời đang nhô lên trên mặt biển.
Hình ngôi sao năm cánh nằm chính giữa logo, toả sáng, thể hiện ánh sáng của Đảng soi lối, cũng như thể hiện sự toả sáng, trí tuệ, tài năng,thành đạt của người Hải Phòng. Ba đường lượn sóng tượng tượng cho 3 trận thuỷ chiến đánh đuổi quân xâm lược, bảo vệ đất nước của 3 vị anh hùng dân tộc trong lịch sử: Ngô Quyền, Lê Đại Hành và Trần Hưng Đạo trên sông Bạch Đằng đầy mưu trí và sáng tạo, tạo nên một Hải Phòng hồn thiêng sông núi, hội tụ, kết tinh và toả sáng truyền thống Bạch Đằng, hết sức vẻ vang của dân tộc và của người Hải Phòng. Sự thể hiện hết sức tế nhị, kín đáo thông qua hình thức cách điệu này không làm ảnh hưởng đến việc sử dụng biểu tượng làm quà tặng trong công tác đối ngoại. Những toà nhà cao tầng bên bờ biển đứng soi bóng xuống mặt nước biển trong xanh, thể hiện Hải Phòng là thành phố biển phát triển hiện đại, và bền vững- tựa vào đất liền để phát triển vươn ra thế giới. Cây cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải dài nhất Việt Nam là biểu tượng thành tựu kinh tế của thành phố, là niềm tự hào của người dân nơi đây. Phần dưới logo là nghệ thuật chữ tượng hình tạo bởi 2 chữ H và P độc đáo, ấn tượng, viết tắt của chữ Hải Phòng- tên của địa phương. Chữ H mang hình chiếc cần cẩu, chữ P mang hình con tàu có hình mỏ neo chính giữa gắn kết với nhau. Thể hiện cảng biển Hải Phòng là cảng lớn nhất phía Bắc, tạo nên biệt danh cho Hải Phòng là thành phố Cảng, là thế mạnh kinh tế của thành phố. Tổng thể logo là hình con tàu vươn khơi, chứa đầy giá trị lịch sử, kinh tế, văn hoá của thành phố Hải Phòng phát triển, hiện đại, năng động,sáng tạo, nghĩa tình, trong ánh bình minh nhô lên toả sáng rực rỡ, như hướng đến tương lai tươi sáng, phát triển vươn xa, vươn ra biển lớn.
Nhìn chung, biểu tượng thành phố có bố cục khá rõ ràng, có sự sáng tạo trong thể hiện. Khung bao ngoài có hình tròn là phù hợp. Nội dung biểu tượng sử dụng hình ảnh hoa phượng, bến cảng, con tàu… cơ bản khắc họa được yếu tố truyền thống, sự phát triển và bản sắc văn hóa của Hải Phòng.
Như vậy, việc chọn bản gốc NTM 787 là phù hợp. Sau khi biểu tượng được công nhận, nên thiết kế cờ riêng của thành phố như một số thành phố đã làm. Ngoài ra, thành phố cần suy tính xây dựng một công trình kiến trúc mang tính biểu tượng, thể hiện khát vọng phát triển mạnh mẽ của Hải Phòng ngang tầm với các đô thị lớn trong khu vực và trên thế giới, chuẩn bị cho kỷ niệm 100 năm thành lập nước (1945-2045), 90 năm Hải Phòng giải phóng (1955-2045). Khi có công trình này thì có thể từ đây thiết kế logo mới của Hải Phòng như một số thành phố trên thế giới đã làm.
Một số biểu tượng của các tỉnh, thành phố Việt Nam hiện nay
Xem kỳ 1 tại đây
